Świat idei Platona jest abstrakcyjnym światem, rzadko popieranym wśród filozofów i myślicieli. Ma to swoje powody, idealizm jest poglądem przypominającym świat religijny. Jest to prawdopodobnie spowodowane tym, iż Platon inspirował się wierzeniami orfickimi i wplatał jego części do swoich poglądów. Jednakże ze świata idei można wyciągnąć wiele pożytecznych wniosków, można spróbować wejść w ten świat i popatrzeć z perspektywy Platona na aktualne dylematy i problemy filozoficzne. W tym artykule, postaram się przeanalizować moralność kary śmierci względem idealizmu platońskiego, będzie to zadanie trudne, a jednakże ciekawe.
Zanim przejdę do swoich rozważań, szybko przypomnę poglądy Platona.
Metafizyka platońska była dualistyczna, dzieliła się na dwa światy. Świat materialny - czyli świat poznawalny zmysłowo, jest on nieidealny, zmienny, ułomny, złożony, krótkotrwały; świat materialny jest gorszym ,,odbiciem" świata idei. Świat idei - prawdziwe byty które stanowią pierwowzór do ich odbić, idee mogą być moralne np. sprawiedliwość, uczciwość lub rzeczowe (chodź niematerialne) np. idea kamienia, idea domu itd. ;najwyższą ideą jest idea Dobra. Idee są idealne, niezmienne, wieczne oraz niepoznawalne zmysłowo tylko umysłowo. Analogicznie do tej metafizycznej teorii, Platon stworzył teorię duszy i ciała. Człowiek jest połączeniem ciała i duszy. Dusza według Platona została uwięziona w ciele i jest przez te ciało ograniczana. Dusza jest idealna, boska, jednorodna, wieczna, niepoznawalna zmysłowo oraz tylko ona sama mogła poznawać świat idei. Ciało jest rzeczą materialną, zmienną, nieidealną oraz nie mogącą poznawać idei. Śmierć człowieka to uwolnienie duszy od ciała, a więc jest paradoksalnie czymś pozytywnym. Jednakże nie jest tak, że po śmierci każda dusza będzie mogła poznać świat idei, początkowo zostanie przez nie ,,oślepiona". Aby stan ,,oślepienia" był jak najmniejszy należy już za swego życia kształcić swoją duszę w poznawaniu idei. Filozofia jest według Platona nauką poznawania świata idei, a więc sztuką umierania.

Platon w niektórych swoich dialogach poruszał temat kar, prawa czy pozbawiania innych śmierci, jednakże ja nie zamierzam się opierać na tym. Postaram się sam, za pomocą platońskich założeń na temat śmierci wydedukować czy kara śmierci jest moralna w oczach Platona.

Na początku zdefiniujmy parę konkretów abyśmy mogli w poprawnie prowadzić wywód:
- Morderstwo jako niemoralne jest splamieniem duszy mordercy i oddala człowieka od poznawania idei. Jest przykładem typowego wpłynięcia ciała na duszę. Przez morderstwo duszy trudniej będzie poznawać świat idei po śmierci. Dla ofiary morderstwo jest po prostu zmniejszeniem czasu na przygotowanie się do poznania świata idei oraz splamieniem duszy rodziny ofiary, jeśli takowa istnieje, jednakże ta dusza ma szansę się naprawić, gdyż został im pewien okres życia.
- Kara śmierci jest odesłaniem nieprzygotowanej i splamionej przez złamanie cnoty duszy do świata idei co jest jedną z najgorszych z kar. Jednakże kara śmierci ma też pozytywny aspekt, gdyż nie pozwala mordercy jeszcze bardziej się spaczyć przebywając w więzieniu.
- Odstraszając rola kary śmierci - jest mniejszym złem, które ma chronić od większego zła. Sam fakt wpływania na duszę przyszłego mordercy ciałem jest pewnym złem, jednakże chroni go od jeszcze większego zła jakim jest morderstwo.
- Resocjalizacja to czyszczenie splamionej duszy od skutków morderstwa.

Na podstawie powyższych definicji przeanalizujmy kilka poglądów dot. Kary śmierci:
- Skazanie na karę śmierci za morderstwo jest zbyt mocną karą, gdyż dusza bez wcześniejszego przygotowania i będąc skrajnie przejęta przez ciało idzie poznawać ideę co skończy się dla niej "oślepieniem".
- Wysłanie mordercy do więzienia jest jeszcze gorszą karą, gdyż wysyłamy go do miejsca gdzie jeszcze bardziej wyniszcza swoją duszę i bardzo trudno ją naprawić.
- Resocjalizacja przestępcy jest z kolei nagrodą, gdyż za darmo morderca dostaje specjalnie przydzielonych profesjonalistów, którzy mają naprawić jego duszę i zmienić ją na duszę cnotliwą. Za taką usługę wielu ludzi by wiele zapłaciło...

Skoro wcześniej przedstawione przykłady nie są odpowiednią karą za umyślne morderstwo to co nią jest? Czy da się stworzyć karę, która nie będzie zbyt lekka, ale też nie będzie zbytnio potężna?

Myślę, że tak, w mojej opinii kara za umyślne morderstwo powinna wyglądać następująco:
Morderca powinien być początkowo resocjalizowany do poziomu aż zrozumie, że jego czyn był niemoralny (jeśli takie działanie jest konieczne). Potem należy takową osobę poddać karze śmierci.
Powyższe rozwiązanie wydaje się dziwne, ale ma ono z perspektywy platońskiej duży sens. Morderca po lekkiej resocjalizacji nie jest na tyle zły, aby zesłanie do oglądania idei byłoby dla niego tragedią, jest świadomy niemoralności czynu, który popełnił, jednakże nie jest przygotowany do spotkania z ideami więc kara śmierci spowoduje dla niego odpowiednie cierpienie - adekwatne do popełnionego czynu.

Krzysztof Głowacki