Na forum "Racjonalisty" często pojawia się tematyka religijna. Zainteresowanym tą problematyką polecam lekturę dwóch podlinkowanych tekstów, traktujących o genezie religii.
Szczególnie drugi tekst poświęcony - miedzy innymi - proto i quasireligijnym zachowaniom wśród szympansów i bonobos jest warty uwagi. Jest w nim zawarta opinii Jane Goodall znamienitej prymatolożki, która interpretując tak zwany "taniec szympansów przy wodospadzie" (trzeci link zawierający scenę tańca) formułuje pogląd o możliwości występowania u tych naszych bliskich krewnych zachowań i postaw wskazujących na ich bogate życie duchowe i emocjonalne ("feelings of some kind of spirituality"), - co stanowi podglebie rozwoju najwcześniejszych form religii.
Taniec jak wyżej jest rzeczywiście interesujący. Przy odrobinie wysiłku można go kojarzyć z amokiem/transem szamana, poza tym wiadomo jest że z szympansami i bonobos dzielimy 99 % naszego DNA i że analogie między nimi a nami bywają często uderzające. Z drugiej strony jednak mam pewne wątpliwości czy przypadkiem tego typu interpretacja "tańca szympansów przy wodospadzie" nie jest przejawem sui generis bambinizmu, której nie ustrzegła się nawet tak wybitna badaczka jaką jest niewątpliwie Goodall. Sprawa więc pozostaje otwarta i czeka na dalsze badania.

"In archival footage, primatologist and anthropologist Jane Goodall describes the well-known waterfall dance which has been widely observed in chimpanzees. Her comments are worth quoting at length: "When the chimpanzees approach, they hear this roaring sound, and you see their hair stands a little on end and then they move a bit quicker. When they get here, they’ll rhythmically sway, often upright, picking up big rocks and throwing them for maybe 10 minutes. Sometimes climbing up the vines at the side and swinging out into the spray, and they’re right down in the water which normally they avoid. Afterwards you’ll see them sitting on a rock, actually in the stream, looking up, watching the water with their eyes as it falls down, and then watching it going away. I can’t help feeling that this waterfall display or dance is perhaps triggered by feelings awe, wonder that we feel.The chimpanzee’s brain is so like ours: they have emotions that are clearly similar to or the same as those that we call happiness, sad, fear, despair, and so forth – the incredible intellectual abilities that we used to think unique to us. So why wouldn’t they also have feelings of some kind of spirituality, which is really being amazed at things outside yourself"?
Goodall has observed a similar phenomenon happen during a heavy rain. These observations have led her to conclude that chimpanzees are as spiritual as we are. “They can’t analyse it, they don’t talk about it, they can’t describe what they feel. But you get the feeling that it’s all locked up inside them and the only way they can express it is through this fantastic rhythmic dance.” In addition to the displays that Goodall describes, others have observed various carnivalesque displays, drumming sessions, and various hooting rituals."


www.bbc.co(*)umans-have-a-religion-instinct
www.bbc.co(*)ow-and-why-did-religion-evolve
www.youtube.com/watch?v=jjQCZClpaaY