W 16 wieku zaczęli do Chin przybywać jezuiccy misjonarze ( w tym polski wybitny uczony, jeden z ojców założycieli współczesnej sinologii - Boym) będący zarazem elitą naukową Europy.
Od nich Chińczycy uczyli się podstaw wiedzy, którą od 14 wieku bardzo mocno zaniedbali.
Fakt ów warto bardzo mocno akcentować, gdyż wśród ludzi nawet wcale nieźle wykształconych funkcjonuje mit o wszechwiedzy i pierwszeństwie we wszystkim Chińczyków.
Tymczasem sprawy miały się - od 14 wieku zasadniczo inaczej. Chińczycy byli coraz bardziej zacofani w relacji do Zachodu jeżlei chodzi o postępy w nauce.
Podrzucam do lektury arcyinteresujący materiał (zaznaczam, iż tekst jest długi i "tylko dla orłów.") przeklejając poniżej mały fragment dla podjarania apetytu.
Zawiera on - między innymi - taką opinię D. Landesa, wziętego sinologa, na temat upadku chińskiej nauki od 14 wieku:

"Taki konfucjański kulturowy triumfalizm w powiązaniu z małostkową, obniżającą poziom tyranią uczyniły z Chin NIEZWYKLE złego ucznia. Odpowiedzią więc było odrzucanie lub deprecjacja zachodniej nauki i technologii... Jedną z konsekwencji takiego stanu rzeczy była ostrożność i niemalże instynktowna niechęć do jakichkolwiek zmian.".


"Thanks to the missionary expansion of the Jesuits, European sciences were introduced to
imperial China since 1580. To seek the support of China’s cultural-cum-political elites
(literati) on their missionary work, the Jesuits used European sciences to pursue the literati.
These novel, superior knowledge could attract the interest of these learned elites and help
establish the prestige of the Catholic Church (Brockey 2007). To do this, the Jesuits
translated about 130 titles of European scientific works (mainly on astronomy and
mathematics) into Chinese and introduced many scientific inventions to China (Tsien 1954).
The knowledge diffusion did not end until 1773 when the Pope dismissed the Jesuit order.
The Jesuits brought about the first wave of ‘cultural clash’ between the two civilizations
(Gernet 1982), in the sense that China at the time remained autarkic and dominated by a
different cultural system of Confucianism. This unique context enables us to examine a long>lasting hypothetical reason behind the Needham Puzzle―why China fell behind Europe in
science from the 14th century (Needham 1969). That is, China’s stagnation in science was
due to the lack of interest in science and in learning from the West among Chinese
knowledge elites. This is best summarized by David Landes (2006, pp. 11, 12, and 15):
“such [Confucian] cultural triumphalism combined with petty down-ward tyranny made
China a singularly bad learner… The response, then, had to be a repudiation or
depreciation of Western science and technology… One consequence was a prudent,
almost instinctive, resistance to change.”

events.bse(*)jesuits-and-chinese-sciencepdf