Jak donosi "Dziennik Gazeta Prawna" w telefonach mają być wgrane dwie aplikacje przygotowane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji: aplikacja Regionalnego Systemu Ostrzegania (RSO) i Alarm112. W aplikacji RSO umieszczane są ostrzeżenia meteorologiczne, drogowe czy dotyczące stanu wód. Umożliwia ona także uzyskanie porad dotyczących pierwszej pomocy czy działania w sytuacji klęski żywiołowej. Alarm112 to z kolei narzędzie, które ma ułatwiać powiadamianie służb o zagrożeniach.
Obie aplikacje działają już teraz, nie cieszą się jednak dużą popularnością – mają odpowiednio 100 tys. i 10 tys. pobrań na urządzenia działające w systemie Android. Nowa regulacja ma to zmienić. Czy chcemy, czy nie, będziemy musieli je mieć na swoich urządzeniach. Za ich wgranie w pamięć telefonu ma odpowiadać za każdym razem "autoryzowany sprzedawca".
Projekt ustawy zakłada także, że zlikwidowane zostanie Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Resort Mariusza Kamińskiego ma to w miejsce ustanowić "całodobową służbę dyżurną państwa". Ma ona odpowiadać m.in. za koordynowanie wymiany informacji w zakresie ochrony ludności, alarmowania i powiadamiania ludności o zagrożeniach, realizację szkoleń i ćwiczeń.
Wiceszef resortu, Maciej Wąsik, zapewnił w rozmowie z PAP, że wgranie tych aplikacji jest "istotnym elementem ochrony ludności".
Wąsik dodał także, że już teraz kupując telefon ma się wgrane z automatu różne aplikacje, które "można uruchomić albo odinstalować". Zdaniem wiceministra propagowanie samodzielnego wgrywania aplikacji byłoby zbyt kosztowne. Wąsik podkreślał, że aplikacja są "na tyle wyjątkowe i dobre, że powinny być w każdym telefonie" i jak dodał "nie niesie to ze sobą żadnych zagrożeń".
Co prawda MSWiA zapewnia, że aplikację będzie można odinstalować, zaś sam projekt jest realizacją wymogów unijnych. Ministerstwo nie podaje dokładnie, o jakie wymogi chodzi, ale można przypuszczać, że resort powołuje się na rozporządzenie "European E112 Mobile Emergency Call Regulation", które weszło w życie 17 marca br.
Regulacja ta nie zakłada instalacji żadnych aplikacji w telefonach, a jedynie to, że smartfony sprzedawane w Unii Europejskiej muszą być zgodne z system pozycjowania satelitarnego Galileo, który umożliwia lepszą łączność z systemem alarmowym numeru 112. "European E112 Mobile Emergency Call Regulation" zmusza producentów smartfonów do poprawy dokładności pracy systemu. Być może resort zakłada, że powiązanie telefonów z rządowym systemem taką zmianą właśnie będzie.
Zdaniem Andrzeja Kozłowskiego, eksperta ds. cyberbezpieczeństwa i dezinformacji związanego z Fundacją Pułaskiego, ustawa może mieć szkodliwe działanie.
– Po aferze z Pegasusem i porażce aplikacji ProteGO Safe poziom społecznego zaufania do rządowych aplikacji jest naprawdę niski. Ludzie boją się, że takie aplikacje mogą służyć inwigilacji – podkreśla Kozłowski.
Ekspert wskazuje też na nieoczywisty możliwy skutek wejścia w życie nowej ustawy.
– Może się okazać, że po prostu ludzie będą kupować telefony z Niemiec czy innego kraju albo na czarnym rynku. W czasach powszechnych zakupówonline nie ma problemu, by kupić urządzenie z zagranicy bez obawy, że rząd wgrał na nim swoje narzędzia szpiegowskie – tłumaczy.
W opinii Kozłowskiego zaproponowane przez MSWiA rozwiązanie jest kompletnie niepotrzebne, ponieważ obecny system powiadomień SMS działa bez zarzutu. Wprowadzenie aplikacji na miejsce powiadomień SMS-em może być też nową formą wykluczenia cyfrowego.
– Wiele osób starszych, które są najbardziej zagrożone na przykład falami upału czy huraganami, ma smartfony, ale nie korzysta z żadnych aplikacji. Dla pokolenia 60- i 70-latków telefon służy wyłącznie do dzwonienia i wysłania/odbierania SMS-ów. Dla tych ludzi obecny system jest najlepszy. Wprowadzenie aplikacji może skutkować cyfrowym wykluczeniem – wyjaśnia Kozłowski.
Warto także podkreślić, że projekt ustawy jest mocno nieprecyzyjny. Brakuje w nim np. definicji autoryzowanego sprzedawcy, więc nie wiadomo, kto dokładnie będzie zobowiązany do zainstalowania w smartfonie aplikacji. Nie wiadomo także, co się stanie, jeśli sprzeda urządzenie bez niej. W ustawie brakuje także kluczowej informacji, czy będzie możliwy dostęp do kodu źródłowego aplikacji.
Powstaje także pytanie, dlaczego nie ma współpracy z Google czy Apple (sklepy Google Play, AppStore) na drodze wprowadzania omawianych rozwiązań. Przykład z Ukrainy pokazuje, że wprowadzenie podobnych rozwiązań (alert o możliwych bombardowaniach) we współpracy z trzecią stroną i przy dialogu społecznym zwiększa zaufanie do aplikacji i wpływa na chętne z niej korzystanie.
Po nieudanej próbie przekonania do rządowych aplikacji – tak było chociażby z aplikacją ProteGO Safe, która była elementem walki z pandemią – rząd sięga po autorytarne metody. Przy propozycji MSWiA rodzi się podejrzenie, że próbuje się realizować "chiński model ochrony obywateli".

wyborcza.b(*)e-w-telefonie-inwigilacja.html