Na podstawie Chatu GPT oraz podcastów

Nirmal Purje - wiele rekordów "w jednym"
nepalski wspinacz, himalaista, były żołnierz British Army; a od 2009 żołnierz w brytyjskiej jednostce sił specjalnych
miał na swoim koncie aż 57 wejść na ośmiotysięczniki
Projekt Possible (2019): zdobył wszystkie 14 ośmiotysięczników świata w rekordowym czasie 6 miesięcy i 6 dni.
Zimowe wejście na K2 (2021): Był częścią historycznej, pierwszej zimowej inwazji na drugi co do wysokości szczyt Ziemi, była to wyprawa samych szerpów.

Został wpisany do Księgi rekordów Guinnessa w kategorii:
- najszybsze wejście na wszystkie ośmiotysięczniki
- najszybszy czas wspinaczki na pierwszą piątkę ośmiotysięczników które zdobył w 70 dni.

W 2022 opublikowano raport, w którym stwierdzono, że w 2019, podczas realizacji planu Project Possible Purja nie zdobył właściwych wierzchołków Dhaulagiri i Manaslu. Szczyty te zdobył jesienią 2021. W Księdze rekordów Guinnessa skorygowano jego rekord w kategorii Najszybsze wejście na wszystkie góry powyżej 8000 m (mężczyzna) na 2 lata i 168 dni.
Rekord ten został pobity w 2023 przez Kristin Harilę i Tenjen Lama Szerpę, którzy zdobyli właściwe szczyty wszystkich ośmiotysięczników w 92 dni.
Nirmal Purje zaginął 30 lub 31 lipca 2026 roku (mając 43 lata i 5 dni) w lawinie na pakistańskim ośmiotysięczniku Broad Peak wraz z dziewięcioma innymi członkami swojej ekspedycji. Jego ciało odnaleziono 1 sierpnia 2026 roku.

Himalaje - aklimatyzacja i największe zagrożenia
"Wysoko wchodzę, niżej śpię" - to jedna z podstawowych zasad aklimatyzacji podczas wypraw wysokogórskich.
"Wysoko wchodzę, niżej śpię" oznacza, że w ciągu dnia wspinacz podchodzi na większą wysokość, aby organizm przyzwyczajał się do mniejszej ilości tlenu, a następnie schodzi niżej na noc, żeby odpocząć i zregenerować się w warunkach z nieco większą dostępnością tlenu.

Przykład:
• Dzień: wejście na 4000 m n.p.m.
• Noc: zejście i sen na 3500 m n.p.m.
• Następnego dnia można ponownie wejść wyżej.

Dzięki temu organizm stopniowo przystosowuje się do wysokości. Z czasem zwiększa się m.in. wentylacja płuc i produkcja czerwonych krwinek, co pomaga lepiej wykorzystywać ograniczoną ilość tlenu.

Himalaje - 8 największych zagrożeń dla zdrowia wspinaczy
1. Urazy i wypadki
2. Choroba wysokościowa - ból głowy, nudności, zawroty głowy, osłabienie wynikające z niedoboru tlenu.
3. Obrzęk mózgu - ciężka postać choroby wysokościowej; może prowadzić do utraty przytomności i śmierci.
4. Obrzęk płuc - gromadzenie się płynu w płucach, powodujące silną duszność i kaszel.
5. Hipotermia - niebezpieczne wychłodzenie organizmu, szczególnie podczas długiego przebywania w mrozie i wietrze.
6. Odmrożenia - dotyczy najczęściej palców, stóp, nosa i uszu.
7. Odwodnienie - utrata wody związana z wysiłkiem, zimnem, suchym powietrzem i zwiększonym oddychaniem na dużej wysokości.
8. Wyczerpanie i niedobór energii - ogromny wysiłek fizyczny, zimno i brak odpowiedniej ilości pożywienia mogą prowadzić do skrajnego osłabienia.

Himalaje - tragedie na zejściach
Na Evereście śmierć podczas zejścia ze szczytu jest znacznie częstsza niż podczas samego wejścia na szczyt.
W badaniu obejmującym zgony na Evereście w latach 1921-2006, spośród 94 osób, które zginęły po wejściu powyżej 8000 metrów 53 osoby zmarły podczas zejścia, a 9 podczas podejścia - czyli było około 6 razy więcej zgonów podczas zejścia niż podczas podejścia.

Dlaczego zejście jest tak niebezpieczne?
Po osiągnięciu 8000 m wspinacz jest często:
- skrajnie wyczerpany,
- odwodniony i wychłodzony,
- niedotleniony,
- ma za sobą wiele godzin wysiłku,
- jednocześnie musi jeszcze pokonać kilka godzin bardzo trudnego terenu "grawitacja bardziej ciągnie w dół podczas zejścia niż podczas wejścia",
- rozprężenie psychiczne (mniejsza koncentracja): "cel został osiągnięty".
Badanie wskazuje, że u osób, które później zmarły, często występowały skrajne zmęczenie, zaburzenia świadomości i problemy z koordynacją ruchową. To szczególnie niebezpieczne podczas schodzenia ("grawitacja w dół"), gdzie jeden błąd może oznaczać upadek.


Ciekawostki na temat Szerpów w Himalajach
* "Szerpa" oznacza członka określonej grupy etnicznej, a nie kategorię zawodową; określenie to jest jednak często używane jako synonim nepalskiego przewodnika wysokogórskiego lub tragarza.
* Przeciętne obciążenie Szerpy wynosi około 90% masy ciała, a rejestrowano ładunki sięgające 175-200% masy tragarza.
* W 2006 roku, po zdobyciu Everestu Mark Inglis, nowozelandzki himalaista doznał odmrożeń i nie był w stanie samodzielnie zejść. Szerpa Phurba Tashi niósł go na plecach podczas części zejścia. Inglis wspominał później, że podczas zejścia został umieszczony w worku namiotowym i przewieszony na plecach Szerpy.
* Nieocenione doświadczenie w eksploracji gór - Szerpowie pełnią rolę przewodników, nosicieli i ratowników w Himalajach. To oni prowadzą ekspedycje, ustawiają obozy i pomagają w sytuacjach kryzysowych, co czyni ich kluczowymi postaciami każdej wyprawy na Mount Everest i inne wysokie szczyty.
* Edukacja i języki obce - coraz więcej młodych Szerpów uczy się angielskiego i innych języków, aby móc komunikować się z turystami i uczestniczyć w międzynarodowych ekspedycjach oraz programach edukacyjnych.
* Integracja technologii - coraz częściej Szerpowie używają GPS-u, telefonów satelitarnych i dronów do planowania wypraw i ratownictwa, co pokazuje, jak tradycja i nowoczesność współistnieją w ich codziennym życiu.
.

CIĄG DALSZY W NASTĘPNYM WPISIE