Czym jest dusza?

sjp.pl/dusza

1. w religii i filozofii: nieśmiertelny i niematerialny byt w materii ożywionej i nieożywionej, który w przypadku organizmów żywych opuszcza je w chwili śmierci;
2. wszystko, co składa się na osobowość człowieka;

Ta definicja jest ciekawa, podobnie jak definicja świadomości:

sjp.pwn.pl/sjp/swiadomosc;2528182.html

świadomość
1. «zdawanie sobie sprawy z czegoś»
2. «wspólne dla określonej grupy ludzi poglądy i cele»
3. «stan przytomności»
4. «charakterystyczna dla człowieka zdolność poznawania i oceniania siebie i otoczenia»

Przecież to są zupełnie różne rzeczy, więc nazwy powinny być zupełnie inne żeby się nie myliło.

«stan przytomności» to jakby przestrzeń dla pojawienia się «zdawania sobie sprawy z czegoś». To kompletna pomyłka, że te dwie rzeczy są nazwane tym samym słowem.

Podobnie jest z duszą. Kiedyś wierzyłem w istnienie duszy z jednego powodu. Gdy człowiek zadaje sobie pytanie o to kim jest, może sobie odpowiedzieć jedynie kim nie jest i wymienić jakieś cechy. Te cechy to zmienne, które «ja» mam. Nie jestem nimi. Kim jest olson? Nie jestem nim. Olson to tylko moja etykietka, #hashtag skupiający różne cechy. Kiedyś one były zupełnie inne, a za kilka lat mogą być jeszcze inne. Imię i nazwisko to etykietki, emocje, poglądy, cechy charakteru to atrybuty. Kim jestem? Pozostaje "pustka", która wcale taka pusta nie jest, bo patrzę się na monitor i piję kawę. Mógłbym się teraz naćpać i otoczenie by zniknęło wraz ze zracjonalizowanymi emocjami i ładnie poukładanymi logicznymi myślami. Zniknęłaby logika, wizja zmieniłaby się w treść wyobraźni. Nie byłoby żadnego olsona, ani nic z tego świata. Nudna płytka egzystencja zamieniłaby się w uczucia, które dają poczucie szczęścia, głębi, utożsamienia z całą treścią doświadczenia, które przenika każdy piksel mojej świadomości. Zniknąłby podział na wewnętrzne i zewnętrzne, a także na ja i nie-ja. Nie myślałbym. Film po prostu sam by się przesuwał do przodu. W końcu nie miałby "kto" myśleć. Nie oznaczałoby to jednak zniknięcia treści doświadczenia. Przecież nadal bym doświadczał, choć nie byłoby nikogo "kto" doświadcza.

Tak wygląda właśnie absurd językowy: doświadczam (w domyśle "ja"), ale nie ma osoby, która doświadcza.

Zeszłoby mi działanie narkotyku i znów wróciłaby osobowość. Super, wróciły pewne algorytmy, które są nakładką na poczucie istnienia. "Ja" wróciłem? No nie, tylko wrócił komentarz do doświadczenia, ale przecież samej treści doświadczenia potraktowanej jako jeden strumień danych nie można przekonwertować na zdania twierdzące, które są prawdą ontologiczną. Do niej nie mamy przecież dostępu.

Wyobraźcie sobie teraz "duszę" rozumianą jako pierwotną świadomość. Nią jesteśmy. Jest to przestrzeń do doświadczania i życia. Nie zawiera żadnych indywidualnych cech. Każda "dusza" wylosowała jakąś postać. Ta postać to np olson, Brzostowski, Duch Prawdy, Drobner, Jarosław Kaczyński, żul, Fryderyk Chopin, Thomas Edison, Nick Vujicić. Każda z tych postaci to efekt przyczyn i skutków - determinizmu wymieszanego z losowością. To zwierzęta gatunku homo sapiens, którymi sterują różne mechanizmy. Żyją sobie, jedzą, piją, rozmnażają się, rywalizują, korzystają z rozrywek, zakochują się, wierzą w różne rzeczy i... niektóre "dusze" wiedzą, że są przestrzenią dla treści świadomości czyli obserwatorem, a niektórym wydaje się na skutek jakiegoś defektu, że są wylosowanymi postaciami. U tych drugich w miejsce logiki, obserwacji przyczyn i skutków, wyciągania wniosków, pojawia się ego, czyli drugie "ja" imitujące "duszę". Znikają przyczyny i skutki, a w ich miejsce pojawia się poczucie wolnej woli. Jakieś zmyślone "ja" staje się odpowiedzialne za to co robią te zwierzęta/postaci. "Dusza" takich ludzi utożsamia się z "ja decydującym" i jeszcze dodatkowo z własnym obrazem "ja". Utożsamia się jeszcze dodatkowo z poczuciem wynikającym z tego, że fikcyjne "ja" porównuje się z fikcyjnym światem przekonań i z tego wynika, że "ja" może być lepsze lub gorsze i w ten sposób się czuć. U ludzi tego typu gdy w "duszy" odczuwane są emocje, w racjonalnej części umysłu dochodzi do racjonalizacji, która jest podporządkowana tym emocjom i imituje prawdę absolutną (forma "jest tak i tak"). O swoje przekonania walczą jak o samego siebie, więc chyba też się z nimi utożsamiają.

"Dusze" utożsamiające się z "duszą", a nie treścią, która ją wypełnia, nie są zdolne do wypierania niewygodnych przekonań, ani do uznania którejkolwiek z części umysłu za dobrą tylko dlatego, że własną. Emocje nie są racjonalizowane, tylko porównywane z wiedzą i jej konsekwencjami. Może się więc okazać, że dla "duszy" wylosowana postać jest negatywna, albo przestaje grać jakąkolwiek rolę. Tacy ludzie nie oszukują samych siebie i nie są w stanie tego zrobić. Tacy ludzie poznają swoje emocje, możliwości, poglądy, preferencje, wybory.

Wyobraźmy sobie teraz, że człowiek wytworzył superkomputer zdolny do poznania całej prawdy ontologicznej. Może on także zmienić całą materię. Mielibyśmy więc idealny wzorzec tego jaki człowiek powinien być, wszechwiedzę pozwalającą nam wyeliminować to czego nie powinno być i każdy stałby się taki sam i miałby z góry narzucone przez świat (i swoje poznanie) wybory. Wtedy faktycznie dobro byłoby oddzielone dychotomicznie od zła. Wybór tak naprawdę by nie istniał, bo każdy robiłby to co trzeba. Celem byłoby poczucie szczęścia. Dużo lepsza wizja żeby "dusza" stała się szczęśliwa niż jakaś osobowość i wybory. Obecnie także jesteśmy przecież ograniczeni wiedzą, ale też niewiedzą, która krzyżuje nam plany i swoimi emocjami (czasami niezgodnymi z faktami).

"Dusza" to nie obiekt i nie mogłaby istnieć bez treści, więc generalnie nie istnieje i dlatego zapisuję ją w cudzysłowie. Jest to jednak punkt widzenia, który najtrafniej oddaje to kim jesteśmy. Bo "nas" nie ma, a jednak istniejemy. Język to tylko ułomny szyfr.