Witam ponownie!

Moje problemy z zrozumieniem niektórych argumentacji pojawiających się na tym forum skłoniły mnie do zastanowienia się czy istnieją i w jaki sposób ewentualnie można określić granice w jakich możliwa jest zmiana przekonań dyskutantów na drodze przedstawiania argumentów rozumowych.

Jako racjonaliści i zwolennicy logicznego myślenia stoimy zwykle na stanowisku, że przedstawienie racjonalnych, logicznych, sprawdzalnych i spójnych argumentów powinno doprowadzić do zmiany poglądów.

Po zastanowieniu śmiem w to wątpić.

Załóżmy, że moje przekonanie oznaczę przez A. Niech przekonanie to będzie zbiorem faktów, metod czy czymkolwiek innym; starczy, by możliwym było zaaplikowanie tego przekonania do zbioru obserwacji i stwierdzenie, na drodze analizy rozumowej, czy obserwacje nie są sprzeczne z przekonaniem.

Zapiszę tą operację jako A(O)={L<0...1>,w<0...1>} gdzie L jest wartością logiczną (0-sprzeczność, 1- niesprzeczność) a W jest wiarygodnością wniosku L. Przy czym operacja ta jest w całości przeprowadzana w moim rozumie i przy pomocy moich zdolności rozumowych, tak przy ocenie sprzeczności jak i wiarygodności. Celowo pomijam metody eksperymentalne - i tak zachodzi tam konieczność rozumowej weryfikacji hipotez.

Można więc powiedzieć, że prawdziwość mojego przekonania to SUM(A(Oi).L*A(Oi).W,i=1...n)/n gdzie n jest ilością obserwacji do jakich zaaplikowałem przekonanie.

Jest to pierwsze przybliżenie. Subiektywnie bowiem, ponieważ jest to moje przekonanie mają miejsce:
- pewien poziom L0, który reprezentuje moje irracjonalne przekonanie co do słuszności poglądu (np. - bo tak mówiła mamusia/ksiądz/dziadzio itp. );
- wniosek o niesprzeczności obserwacji z poglądem rozumiem nie jako dowód li tylko na niesprzeczność ale jako potwierdzenie słuszności. Nie jest to to samo. Może być bowiem tak, że w rzeczywistości pogląd A nie ma żadnego związku z obserwacją O a mimo to jest z nią niesprzeczny;
- im wyższy jest poziom prawdziwości mojego poglądu, tym wyższą wiarygodność będę przyznawał aplikacjom niesprzecznym;

Tak więc w pierwszym przybliżeniu, by przekonać mnie do sprzeczności, należałoby przedstawić tyle obserwacji O sprzecznych z poglądem A, i na tyle dla mnie subiektywnie wiarygodnych by przesunąć miarę prawdziwości w kierunku zera.

Biorąc jednak pod uwagę drugie przybliżenie zachodzi zjawisko:
- trzeba podać więcej przykładów sprzecznych, by pokonać poziom L0;
- trzeba podać więcej przykładów sprzecznych, by pokonać podwyższony poziom wiarygodności poglądu;

Wydaje się więc być uzasadniony stwierdzenie, że przekonanie kogoś do zmiany poglądów wymaga dużo większej pracy, niż utwierdzenie go w poglądach.

Spróbuję teraz rozważyć wpływ moich zdolności rozumowych na aplikację poglądu A do obserwacji O oraz na moją podatność na bycie przekonanym argumentami rozumowymi.

Zakładając wiedzę pełną, idealną i kompletną o obserwacji O można powiedzieć, że wszystkie czynniki tej obserwacji są powiązane ze sobą zbiorem relacji R. Przy czym zakładam, że ten teoretyczny zbiór reprezentuje kompletną wiedzę o obserwacji i związku między nimi.

Moje moce rozumowe są jednak ograniczone. Oznacza to, że przy ocenie A(O) biorę pod uwagę jedynie ograniczony podzbiór relacji R. Oznaczę go Rs. To, jaką część zbioru R stanowi brany przeze mnie pod uwagę podzbiór Rs stanowi miarę moich zdolności rozumowych.

Zapiszmy to: Rs & A(Oj)=> {L,W}

Załóżmy, że osoba o istotnie mniejszych zdolnościach przedstawia mi, że mój pogląd jest sprzeczny. Wyciąga ten wniosek na podstawie podzbioru relacji Rn którego liczność jest mniejsza niż mój podzbiór Rs. Dla uproszczenia założę, że dysponujemy podobnym doświadczeniem i wiedzą, a więc Rn zawiera się w Rs.

Zapiszmy: Rn & A(Oj) =>{fałsz,W}
oraz moje zdanie: Rs & A(Oj) =>{prawda,W}

Zważmy, wiarygodność dla mnie (W) ustalam ja, na podstawie moich zdolności rozumowych.

Założę też, że fakt, że zbiór uwzględnionych relacji Rn jest mniej liczny niż mój zbiór Rs nie umknie mojej uwadze. Oznacza to, że widzę, iż osoba przestawiająca A(Oj)=fałsz nie uwzględniła pewnych istotnych relacji. W efekcie uznam przedstawioną aplikację mojego przekonania do obserwacji Oj za mało wiarygodną. Im większa różnica w liczności zbiorów i im bardziej Rn zawiera się w Rs tym mniejszą przyłożę wiarygodność.

Oznacza to, że osoby o mniejszych zdolnościach rozumowych muszą przedstawić wielokrotnie więcej sprzecznych aplikacji A(O) by wywrzeć wpływ na moje przekonania.

A co z sytuacją odwrotną?

Niech więc usiłuje przekonać mnie osoba o istotnie większych zdolnościach rozumowych niż moje. W takim układzie podzbiór relacji jakie ona jest w stanie uwzględnić, oznaczony Rp, jest znacznie liczniejszy niż mój podzbiór relacji Rs i Rs zawiera się w znacznym stopniu w Rp.

Niech więc taka osoba przedstawi mi wnioskowanie: Rp & A(Oj)={fałsz,W}

Ponownie ocena wiarygodności tego zdania należy do mnie. A więc użyję moich własnych mocy rozumowych. Jednak podzbiór relacji Rs, będący przecież miarą i wynikiem moich zdolności rozumowych, jest absolutną granicą tego, jakie relacje jestem w stanie uwzględnić przy analizie obserwacji Oj.

Zaobserwuję więc, że osoba ta mimo Rs & A(Oj)={prawda,W} wyciągnęła wniosek: fałsz. Zrozumienie tego wniosku stoi poza moimi zdolnościami rozumowymi. Logicznie rzecz biorąc, skoro czegoś nie potrafię zweryfikować, trudno bym nadał temu wysoką wiarygodność.

Wniosek: także osoba znacznie bardziej inteligentna ode mnie może mieć problem z rozumową zmianą moich poglądów.

Może więc zaistnieć sytuacja, że w ramach Rp nie istnieje wystarczająca ilość obserwacji O, która wystarczyłaby na przekonanie mnie o fałszywości moich poglądów. Wnioskowania na podstawie Rn odrzucę, widząc ich niekompletność, zaś wnioskowania na podstawie Rs ocenię również nisko, nie mogąc ich objąć ograniczonym rozumem. Ergo: nie istnieje rozumowa droga do zmiany moich poglądów.

Pozdrawiam,