Zbiorę tu do kupy wszystkie argumenty przeciwko wierze w wolną wolę, bo poprzednie wątki się rozjechały, a chcę by było jasno i czytelnie. Nie mogę pozostawić żadnej wątpliwości, bo wytłumaczenie tego wątku będzie podstawą do dalszych dyskusji.

Przytaczam wszystkie argumenty zwolenników wolnej woli, dopisując do nich kontrargumenty obalające. Uwzględniłem kontrargumenty, które padły w dyskusjach, by optymalnie przedstawić tutaj racjonalne stanowisko.

Definicja:

Wolna wola często jest mylona z normalną ludzką wolą. Istotne jest jednak prawidłowe nazewnictwo. Jeśli coś ma swoją adekwatną nazwę, to należy jej używać, by nie mylić wątków.

Wolna wola jest niezdefiniowana, tzn rozpatruję ją jako religijny mem, który należy obalić i który sam w sobie jest jałową sałatą słowną.

wola
1. «zdolność psychiczna człowieka do świadomego i celowego regulowania swego postępowania»
2. «to, czego ktoś chce, co ktoś postanowił»

wolność
1. «niezależność jednego państwa od innych państw w sprawach wewnętrznych i stosunkach zewnętrznych»
2. «możliwość podejmowania decyzji zgodnie z własną wolą»
3. «życie poza więzieniem, zamknięciem»
4. «prawa obywateli wyznaczone przez dobro powszechne, interes narodowy i porządek prawny»

Połączenie definicji woli i wolności dają w efekcie kontekst "wolnej woli" jako:
1. Wolność decyzji jednostki od woli innych osób - przeciwieństwo zniewolenia przez kogoś
2. Wolność decyzji od wszystkiego - możliwość robienia co się chce

ad. 1 oczywiście taka wolność jest ograniczona różnymi czynnikami i odnosi się jedynie do kontekstu jednostka vs inni ludzie. Taka wolność istnieje, ale wystarczy mówić o samej woli lub o samej wolności od innych ludzi. Sformułowanie "wolna wola" w tym kontekście jest masłem maślanym i niepotrzebnym wodolejstwem.

ad. 2 oczywiście taka wolność nie istnieje, bo jesteśmy ograniczeni rozmaitymi czynnikami, a nasza własna wola wynika z wielu przyczyn

Zajmijmy się teraz pierwszą definicją woli:
«zdolność psychiczna człowieka do świadomego i celowego regulowania swego postępowania»

Co to znaczy, że człowiek reguluje swoje postępowanie? Ano jedynie to, że nie robi tego za niego ktoś inny. Czym jednak jest decydowanie? Skąd biorą się decyzje? I tu już sprawa się komplikuje. Religijna (źródłowa) definicja wolnej woli zakłada, że znikąd - decyzje są przypisane człowiekowi, tak jakby nie miały swoich przyczyn. Tymczasem jakieś przyczyny muszą być, a gdyby ich nie było, to nikt także nie mógłby być odpowiedzialny za te wybory.

Argument 1:

"Człowiek jest przyczyną swoich wyborów, więc jest winny za swoje złe uczynki"

Błędność tego argumentu polega na tym, że wszystkie działania człowieka są efektem ewolucji biologicznej, mechanizmów kulturowych, wychowania itd. Jeśli Staszek zabił innego człowieka, to prawdziwą przyczyną są złe cechy Staszka i to z nich wynika jego złe postępowanie, natomiast w szerszej perspektywie Staszek jest tylko "przewracającą się kostką domina", czyli działa tak jak został ukształtowany przez różne czynniki. Z prawnego punktu widzenia Staszek jest winny, ale to uproszczenie jakie musimy stosować roboczo, by rozróżnić czyny Staszka od czynów Władka, Mietka i Zdziśka. Staszek jest więc winny, bo nie nie oni, natomiast faktycznie "winne" są mechanizmy przypisane nie do Staszka jako podmiotu, tylko do świata jako całokształtu.

Zwolennicy wolnej woli próbują kontrargumentować, że nie znamy tych czynników w pełni. Jednak czy to, że nie znamy wszystkich mechanizmów miałoby oznaczać, że ich nie ma, a zamiast tego jest wolna wola, czyli coś co nawet nie jest zdefiniowane? To dokładnie taka sama argumentacja jak przy wierze w Boga - ludzie tłumaczą w ten sposób swoją niewiedzę na temat faktów.

Argument 2:

"Wolna wola to tylko quale - poczucie wolności".

Odpowiedź: Poczucie nie świadczy o faktycznej wolności i nie wszyscy mają takie poczucie, o którym mowa. Może chodzi o poczucie wyboru? Ok, w takim razie przejdźmy do argumentu 3, czyli samego wyboru:

Argument 3:

"Wolna wola to wybór"

Odpowiedź: więc wystarczy nazwa "wybór", by nie tworzyć pustosłowia. Czym jest wybór? Jest to po prostu kilka możliwych opcji. Mam kilka możliwych ruchów do wykonania i analizuję który jest optymalny (wtedy ogranicza mnie logika), albo kieruję się emocjami (wtedy ograniczają mnie emocje). Każdemu ludzkiemu wyborowi odpowiada analogiczna sytuacja, w której za wybór odpowiedzialny jest program. Zwolennicy wolnej woli twierdzą, że zaprogramowany obiekt nie ma wolnej woli, bo jest zaprogramowany. Ale nas zaprogramowała przecież ewolucja! Wybieramy nie na podstawie wolności, a na podstawie jakichś czynników, które są dla naszych umysłów aprioryczne i znajdują się całkowicie poza naszą kontrolą.

Zwolennikowi wolnej woli odpowiadam tak: Przedstaw mi dowolny przykład wolnej woli, a ja znajdę ci najprostszy analogiczny przykład mechanizmu, który da w efekcie taki sam wybór, ale o którym będziemy wiedzieć, że to tylko program.

Argument 4:

"Wolna wola to nieograniczona możliwość wyboru"

Odpowiedź: Każdy wybór jest ograniczony sytuacją - w realu nie istnieją sytuacje nieograniczone. Wybiera się ze względu na coś (np kupuję coś co mi się bardziej podoba, ale nie odpowiadam za to co mi się podoba), w oparciu o wiedzę i emocje, a do tego ogranicza nas niewiedza na różne tematy i nieumiejętność trzymania się niektórych postanowień.

Argument 5:

"wolna wola jest nieprzewidywalna dla innych ludzi"

Odpowiedź: Programy oparte o generator pseudolosowości i faktyczna losowość też są nieprzewidywalne, ale nie świadczy to o wolnej woli, tylko wręcz przeciwnie.

q.e.d.