Odnoszę wrażenie, że im gorzej się u nas dzieje, tym większe zadowolenie wśród rządzących i wszelkiej maści ich akolitów/Elaspów.
Szymon Mordasiewicz z GfK Polonia bada nastroje konsumenckie Polaków, codziennie otrzymuje raporty z 8 tysięcy gospodarstw domowych. O ile w marcu największym źródłem niepokojów była wojna w Ukrainie, to już od kwietnia wzrost cen: żywności (95 proc. badanych), gazu (92 proc.), paliwa (90 proc.).
- Są trzy rodzaje rodzin. Pierwszy to te, które już są "zainfekowane" inflacją, wyraźnie odczuwają jej skutki w domowym budżecie, mają kłopoty z płynnością finansową (33 proc.). Drugi rodzaj jest "zaniepokojony". Daje jeszcze sobie radę, ale liczy się z tym, że może być gorzej (56 proc.). Trzecia grupa deklaruje, że inflacja ich nie dotyczy (11 proc.) - wylicza Szymon Mordasiewicz.
Jolanta Tkaczyk, która bada wzorce zachowań konsumenckich na Akademii Leona Koźmińskiego, jest przekonana, że ludzie rozumieją, iż wysoka inflacja jest skutkiem pandemii, wojny, fali uchodźców, polityki polskiego rządu. Ale lęk o przyszłość już wymyka się racjonalnym kategoriom. I zatruwa im życie. - Najbardziej boją się osoby, które mają osobowość neurotyczną i niską samoocenę. Szybko się nakręcają negatywnymi emocjami i nie wierzą, że dadzą sobie radę w sytuacji kryzysowej. Czarno przyszłość finansową widzą też ci, którzy zbyt się przyzwyczaili do obecnego standardu i warunków życia. Przeraża ich każda zmiana, inflacja może doprowadzić do konieczności wyrzeczeń: rezygnacji z pewnych wydatków, szukania dodatkowych źródeł dochodu. A jesteśmy wygodni, żyjemy na autopilocie według schematów. Każda zmiana to wysiłek - mówi. Polacy zaczęli obsesyjnie zwracać uwagę na ceny . W badaniu wyróżniamy kategorię "smart shopperów", czyli osób, które bardzo uważnie i racjonalnie dokonują zakupów, analizując ceny, swoje potrzeby, ofertę rynku.
O ile w 2019 r. połowa badanych przez GfK Polonia osób kwalifikowała się do tej kategorii, to w 2022 już 74 proc.! - Wzrost cen spowodował, że przy półkach sklepowych Polak zaczyna być coraz uważniejszy - mówi Mordasiewicz.
Polacy ograniczają też konsumpcję. 44 proc. deklaruje, że najszybciej rezygnuje z wydatków na życie towarzyskie i rozrywki poza domem (koncerty, kino); 43 proc. - z jedzenia poza domem.
38 proc. zamierza oszczędzać na butach i ubraniach i tyle samo na wakacjach.
Kiedy w ostatnich miesiącach rata kredytu wzrosła z 2,5 do 4,5 tysiąca, domowy budżet zaczął trzeszczeć. Skończyło się jedzenie na mieście i kino, już rok temu zrezygnowali z wakacji, na ten rok nie mają jeszcze planów.
Jak wynika z badań, najwięcej przerażonych cenami jest wśród osób prowadzących jednoosobowe gospodarstwa domowe (33 proc.). - Jak im się powinie noga, nie mogą liczyć na pomoc partnera. Koszt podwyżek spada na jedną osobę - tłumaczy Szymon Mordasiewicz.
Zaniepokojona jest też prowincja: mieszkańcy miast do 50 tysięcy i wsie. Elżbieta i Zbyszek, 40-latkowie, prowadzą gospodarstwo na Suwalszczyźnie. Około 50 krów daje co drugi dzień 1500 litrów mleka, po które przejeżdża samochód z mleczarni.
- Podam panu kilka liczb - mówi Elżbieta i wyciąga segregator z fakturami. - Cena mleka w skupie w ostatnim roku wzrosła z 1,70 na 2,50 zł, czyli ok. 40 proc. W tym czasie cena oleju napędowego, który zużywamy do ciągników, poszła w górę o 100 proc., tak samo jak cena maszyn rolniczych. Pasza dla krów - 250 proc., nawozy sztuczne - 300 proc. Rata kredytu skoczyła z 15 na 20 tysięcy. Jesteśmy już pod kreską. Mam kupę niezapłaconych faktur, niektóre od pół roku. Łącznie na ponad 50 tysięcy. Nasze lokalne firmy na razie to rozumieją. Nie siedzimy z założonymi rękami, walczymy jeszcze, choć już resztkami sił. Hodujemy i sprzedajemy cielęta, piekę w sezonie ciasta i chleb, ostatnio wystawiliśmy na sprzedaż trzy działki, żeby pokryć długi.
Lęk finansowy najbardziej odczuwają kobiety. - To ma związek z tradycyjnym podziałem ról w rodzinie - tłumaczy psycholog społeczny prof. Janusz Czapiński. - To kobieta jest odpowiedzialna za budżet rodzinny, decyduje o tym, jak wydajemy pieniądze na żywność, nową pralkę, przyjemności... Pomimo tego, co lansują telewizje śniadaniowe, jesteśmy uwięzieni w tradycyjnym stereotypie małżeństwa, który jest właśnie taki: mężczyzna zarabia, ale to kobieta decyduje, na co trzeba wydać.
- Masowy lęk mnie nie dziwi, bo prawie 45 proc. Polaków nie ma żadnych oszczędności - mówi prof. Agata Gąsiorowska. - Brakuje im poduszki finansowej. A ci z kolei, którzy ją mają, z przerażeniem obserwują, jak pieniądze tracą na wartości, bo giełda idzie w dół, lokaty bankowe są bezużyteczne.
- Oszczędności topnieją na naszych oczach i właściwie nie bardzo wiadomo, co zrobić - mówi Daria. - Czuję wielką frustrację, nie tylko z tego powodu. Życie klasy korporacyjnej kręciło się wokół pracy. Siedziałam w firmie do nocy, harowałam na awans, bo wiedziałam, że za tym idą podwyżki i superżycie: wyjścia do knajp, podróże, imprezy, ciuchy... Kiedy inflacja dała nam po kieszeni, została sama praca i obowiązki.
- To prawda - wtóruje jej Agnieszka, która na zakupy wydaje więcej niż rok temu, a w koszyku ma mniej towarów. Też jest wkurzona i odechciewa się jej starać w firmie.
Jolanta Tkaczyk przewiduje, że taka sytuacja będzie miała głębokie konsekwencje dla rynku pracy.
Psychologowie namawiają, żeby dać sobie prawo do trudnych emocji związanych z galopującymi cenami. Warto powiedzieć w rodzinie na głos, czego się lękamy, co nas frustruje. Jeżeli tego nie zrobimy, w relacjach pojawi się napięcie, zaczniemy przerzucać winę za nasz dyskomfort na partnera.
- Mamy prawo do frustracji, lęku i złości. Jasne, że bycie złym na pandemię czy Putina nie ma sensu, ale już na naszych polityków, którzy urządzili nam taki bigos albo nie umieją teraz go posprzątać, jest całkiem usprawiedliwione, bo ono może się przełożyć na polityczne wybory - przekonuje Agata Gąsiorowska.
www.newswe(*)-bylam-klebkiem-nerwow/5jyjb4p