Teza pierwsza: Racjonalna teoria duchowości (RTD) powinna być teorią naukową.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Teza pierwsza: Racjonalna teoria duchowości (RTD) powinna być teorią naukową.

Wymóg naukowości skłania do określenia, przynajmniej zgrubnego, co to znaczy, że teoria jest naukowa..
Istotną jej cechą jest sprawdzalność czyli możność wielokrotnego potwierdzenia (przy zachowaniu możliwości falsyfikacji). Ideałem byłby tu potwierdzanie teorii przez "wszystkich i zawsze", w praktyce wystarcza grupa jej "wyznawców" (wyjątkowo jeden podmiot o szczególnej wyobraźni, zdolnej do przekraczania słabości własnych zmysłów).
Inną ważną cechą naukowości jest przewidywalność zjawisk przez nią opisywanych. Dobra teoria ma umieć zgadywać wyniki doświadczeń jeszcze nie przeprowadzonych, a nie tylko "dorabiać poglądy" do zdarzeń znanych.
.
.
Już te dwa atrybuty konstrukcji naukowych skłaniają do zajmowania się rzeczami zewnętrznymi wobec podmiotu a nie wewnętrznymi tak, by różne podmioty miały możność jednakowego oglądu kształtu teorii. Pomijałbym analizę przeżyć sctricte wewnętrznych, by nie wyłączać ich autora jako adwokata własnej sprawy. W takim ujęciu RTD powinna omijać psychologię (jako "naukę badającą szczury i studentów 2-go roku psychologii")), bo nie wszystkie obiekty jej badań są przewidywalne i "nie ma takiej rzeczy, przeciw której nie mogą się zbiesić"

Jak jednak określić "duchowość zewnętrzną"? Wątpliwym jest zdawać się na twórców religii, którzy przechodząc podobne myśli zamykają temat, przyjmując "osobę duchową" jako pewnik. Takiego pewnika nie zakładamy z racji metody naukowej, która przez swą nieufność obawia się, że boskie osoby to projekcja psyche, zwłaszcza, że nader często zdarza się ludziom mylić słowo "Ja" ze słowem "Bóg"..

Gdzie więc szukać obszaru dla racjonalnej a zewnętrznej duchowości? Jeśli daleko od psychologi to chyba tylko w naszych opiniach o tym, co nazywamy wiedzą powszechną..
.
.

Przedmiot RTD musiałby mimo wszystko zostać określony jakby z zewnątrz, w ramach tego, co określasz powszechnym doświadczeniem. Częścią tego doświadczenia bez wątpienia będzie doświadczenie religijne, ale dla mnie jest oczywiste, że nie wyczerpuje ono całości zagadnienia duchowości.
Co do konieczności redukcji znaczenia psychologii w RTD - uważam, że nie jest to zły pomysł. Zresztą w ramach samej psychologii funkcjonują paradygmaty, które z psychiką nie czują się najlepiej. Apogeum tej ucieczki od psychologii był behawioryzm Watsonowski i Skinnerowski, który psychice przypisał rolę niemej czarnej skrzynki. Myślę również o tych dziedzinach psychologii, które blisko sąsiadują z fizjologią i neurologią i pod wpływem tych nauk zrezygnowały z rozbuchanego psychologizowania.
RTD widziałbym przede wszystkim jako poszukiwanie korelatów fizjologicznych i neurofizjologicznych pewnych reakcji i zachowań uważanych za przejawy duchowości. Jeśli w grę wchodzi obserwacja zachowania - to mamy do czynienia mimo wszystko z psychologią, którą niektórzy uważają za jedną z nauk o zachowaniu właśnie.

> Zresztą w ramach samej psychologii funkcjonują paradygmaty, które z psychiką nie czują się najlepiej. Apogeum tej ucieczki od psychologii był behawioryzm Watsonowski i Skinnerowski

Co mówi behawiorysta po stosunku?
"Tobie było dobrze, a mnie?"

Napisałem odpowiedź w duchu behawioryzmu, ale w międzyczasie znowu mnie "wyrzuciło" z forum i wszystko się skasowało. Nie chce mi się znowu pisać wszystkiego od początku, więc sam się domyśl mojej odpowiedzi.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

[rumieniec]...

Wiedziałem, że się domyślisz.
Czyli jednak warto czasem zaufać Żydowi.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

> jednak warto czasem zaufać Żydowi.
(IHVH)

>(IHVH)

Magia i demonologia to też przejaw jakiejś tam duchowości.
Kiedyś komunikowałem się z takim jednym demonem na odległość, ale po pewnym czasie doszliśmy do wniosku, że będzie lepiej, jeśli po prostu u mnie zamieszka.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

Wydaje mi się, że najistotniejsze jest sprecyzowanie przedmiotu dyskusji.
Czy będzie nam chodziło o duchowość, rozumianą jako spirytualizm, wewnętrzną właściwość człowieka i jego umysłu czy może jako grę nadnaturalnych sił?
Trzeba nam od ogółu do szczegółu podążać.

>Trzeba nam od ogółu do szczegółu podążać.

Ale, aby było to możliwe, trzeba właśnie najpierw zacząć od szczegółu, czyli pofatygować się o przegląd różnych zjawisk, które w mniej lub bardziej powszechnym mniemaniu uważane są za zjawiska duchowe.
Proponuję, żeby na razie inwentaryzacji tej dokonywać maksymalnie bezzałożeniowo, klasyfikacje czy też typologie pozostawiając na później.

Potem, na podstawie dokonanego przeglądu, można by podjąć próbę budowy jakiejś teorii duchowości, uściślić ją za pomocą jak najbardziej jasno określonych twierdzeń-aksjomatów, a potem próbować testować logicznie i empirycznie.
Po co formułować aksjomaty? Po to, żeby kontrolować wszelkie aspekty teorii, jako tylko i wyłącznie konstruktu, i nie ulegać zbytnio (nie jest to bowiem możliwe do końca) ukrytym założeniom. Aby móc coś powiedzieć, trzeba sobie narzucić pewne ograniczenia. Nie chodzi przecież o jakieś wyjaśnienie duchowości do końca (co to by miało znaczyć?), ale w tym zakresie, w jakim jest to osiągalne.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>pofatygować się o przegląd różnych zjawisk, które w mniej lub bardziej powszechnym mniemaniu uważane są za zjawiska duchowe.

Duchowością nazywają wszelkie subtelności zawarte w człowieku. Takie których nijak dotknąć nie można.
Moim zdaniem na czele są sumienie, myślenie, wiara i inne eteryczne przejawy pracy mózgu.
W ogóle obdarzenie czegoś epitetem "duchowy" wynosi go na pewien piedestał. Stąd faceci w czerni kazali na siebie wołać w ten właśnie sposób - per "duchowni".

Sumienie, myślenie i wiara są być może niedotykalne, ale ich efekty na poziomie zachowań ludzkich można łatwo śledzić, więc właściwie mamy w nie jako taki wgląd.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

Sam fakt podejmowania dyskusji o duchowości stwierdza, że mimo niemożności jej zmysłowego poznania mamy w nią "jako taki wgląd", więc nie widzę problemu

Problem nie dotyczy duchowości, tylko racjonalnego mówienia o niej, czyli stworzenia modelu teoretycznego, w którym takie mówienie będzie zrozumiałe, komunikatywne, jasne, spójne i da pewne możliwości empirycznego sprawdzania hipotez.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

No dobra. Problem w tym, że duchowość, jako pojęcie jest wieloznaczne. To utrudnia uchwycenie istoty sprawy. Może jakoś je zmienić albo posegregować wg znaczeń?
Co do empirycznego sprawdzania hipotez to jest to jak mniemam możliwe tylko w przypadku rozumienia owej duchowości jako funkcji ludzkiego intelektu albo ogółu zachowań powszechnie określanych mianem mistycznych lub religijnych.
Duchowością można zwać również sferę sacrum - boga, obcowanie z nim, z aniołkami, czyli inne irracjonalne bzdety, których modelu nie sposób wytworzyć - są bowiem z definicji nieograniczone, niematerialne, alogiczne itd. Sprowadzenie kwestii do psychologii wydaje mi się nieuniknione.

Skoro zechciałeś się włączyć do dyskusji na poziomie merytorycznym, chciałbym zapytać ciebie i wszystkich zainteresowanych, czy RTD miałaby odnosić się do duchowości na poziomie zjawisk samych w sobie czy też na poziomie nadawania znaczeń tym zjawiskom, czy też musiałaby oba te aspekty jakoś integrować?
Na przykład, czy RTD miałaby się zajmować Bogiem, czy też traktować Boga jako pewien rodzaj interpretacji, pewne znaczenie nadawane różnym zjawiskom psychicznym?
Integracja na poziomie "zjawisko"-"nadawanie znaczenia" polegałaby natomiast na tym, by poszukiwać drogą naukową różnych korelatów (fizjologicznych, behawioralnych, społecznych itp.) "znaczeń duchowych".

Metodologia różnych działów psychologii miałaby tu z pewnością szerokie zastosowanie.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Na przykład, czy RTD miałaby się zajmować Bogiem, czy też traktować Boga jako pewien rodzaj interpretacji, pewne znaczenie nadawane różnym zjawiskom psychicznym?

Sam wprowadziłeś już ograniczenie w postaci tezy 3., mówiącej o konieczności istnienia możliwości sprawdzania eksperymentalnego dedukowanych twierdzeń.
Natomiast zajmowanie się bogiem uszczupla wymiar poznania tylko do metod rozumowych.

>Integracja na poziomie "zjawisko"-"nadawanie znaczenia" polegałaby natomiast na tym, by poszukiwać drogą naukową różnych korelatów (fizjologicznych, behawioralnych, społecznych itp.) "znaczeń duchowych".

RTD powinna działać na zasadzie nadawania znaczeń zjawiskom psychicznym. Powinna również szukać przyczyn występowania zadanych zjawisk i ich zależnościami.
Moim zdaniem jedynie ta droga wchodzi w rachubę w przypadku odrzucenia z góry bytów irracjonalnych, jako naturalnie niepotrzebnych.

>Metodologia różnych działów psychologii miałaby tu z pewnością szerokie zastosowanie.

Mnie wygląda na to, że RTD będzie (o ile powstanie) koncepcją faktycznie psychologiczną. Sposób potraktowania zagadnienia jaki postuluje wyżej wymusza taki obrót spraw.

RTD musiałaby się zajmować zarówno stanem organizmu w skojarzeniu z różnymi "stanami duchowymi" (słowami, zachowaniami), jak też badaniem warunków środowiskowych, które są korelatami takich stanów.
Musiałaby to być w jakimś stopniu teoria systemowa, biorąca pod uwagę czynniki biologiczne (w tym genetyczne i fozjologiczne), psychiczne i społeczne.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

Może takie coś się przyda:
1.Duchowość jest zbiorem stanów umysłu człowieka znajdujących się na wysokich poziomach abstrakcji, a będących rezultatem operowania na takich pojęciach jak miłość, grzech, podziw, wiara itp.
2.Duchowość jest wynikiem procesów ewolucyjnych.

Trudno mi ogarnąć to zagadnienie

>1.Duchowość jest zbiorem stanów umysłu człowieka znajdujących się na wysokich poziomach abstrakcji, a będących rezultatem operowania na takich pojęciach jak miłość, grzech, podziw, wiara itp.

Wówczas takie zjawiska jak trans, opętanie, szał bojowy, w których dochodzi do zablokowania uczuciowości wyższej, musielibyśmy wykluczyć z rozważań, a wg mnie nie byłoby to uprawnione.

Wiele zjawisk duchowych ma podłoże erotyczne i seksualne. Wystarczy przeczytać wyznania św. Małgorzaty Alacoque czy św. Teresy z Avila, by się tego domyśleć.

>2.Duchowość jest wynikiem procesów ewolucyjnych.
To nie byłoby nam potrzebne na początku. Aksjomaty należy dobierać oszczędnie.

>Trudno mi ogarnąć to zagadnienie

Daj sobie trochę czasu na przemyślenie. Nikt rozsądnie myślący nie żąda przecież, by cała teoria wyskoczyła ci z głowy nagle w pełnym rynsztunku, jak Atena z głowy Zeusa!

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Wówczas takie zjawiska jak trans, opętanie, szał bojowy, w których dochodzi do zablokowania uczuciowości wyższej, musielibyśmy wykluczyć z rozważań, a wg mnie nie byłoby to uprawnione.
>Wiele zjawisk duchowych ma podłoże erotyczne i seksualne.

Czyli, co uznajemy duchowość za ogół zjawisk zachodzących w ludzkiej psychice?
Jeźli tak, musielibyśmy nie tylko szał bojowy i popędy seksualne zaliczyć, ale również inne prymitywne, a mniej "uduchowione" instynkty typu strach przed głodem, niechęć do węży itd.

>To nie byłoby nam potrzebne na początku. Aksjomaty należy dobierać oszczędnie.

Co Ci się w nim nie podoba? Jego prawdziwość niezachwianie raczej stoi, a wysnuć z niego można by wiele. Twój minimalizm na etapie formułowania ramowych postulatów jest raczej złym pomysłem. Trzeba pierwej mieć kawał skały, potem dopiero z niego rzeźbę ciosać.

>Nikt rozsądnie myślący nie żąda przecież, by cała teoria wyskoczyła ci z głowy nagle w pełnym rynsztunku, jak Atena z głowy Zeusa!

Widzę, że na tym forum popularne są wstawki z mitologii greckiej
A propos, naszą dyskusyjną matroną zdaje się być Psyche. Czy aby godzi się takim sposobem - przymusem, gwałtem nagłym - jej urodę subtelną w sztywne ramy teorii wtłaczać? Czy nie zbrukamy jej czci, jej powabności?

A być może to my robimy błąd zakładając, że skoro istnieje termin "duchowość" to muszą mu odpowiadać pewne ściśle określone i jednorodne w swej istocie zjawiska?

O co mi chodzi?

Wiemy, że istnieje pojęcie "ludzkość" odnoszące się do ogółu populacji ludzkiej na planecie Ziemia. Termin ten nie oznacza jednak zjawiska tak jednorodnego w swej naturze, jak by to sugerowało krótkie i zwięzłe pojęcie. Ludzkość to przecież bardzo wysoka abstrakcja, odnosząca się do wielu ras i plemion, różnych języków, kultur itd.
W gruncie rzeczy "ludzkość" jest terminem tak abstrakcyjnym, że niemal pozbawionym konkretnego znaczenia.

Podobnie może być z terminem "duchowość". Być może trzeba po prostu uznać, że jest to termin wieloznaczny, nieostry, i nie próbować poszukiwać za wszelką cenę jakiejś "esencji" duchowości.
Być może zakładanie, że istnieje jakaś esencja duchowości jest tylko złudzeniem, błędną ścieżką myślową?

Nota bene np. Korzybski zwracał uwagę, że jednym z podstawowych błędów ludzkiego myślenia jest skłonność do nadawania statusu ontologicznego pojęciom abstrakcyjnym. Są to najczęściej tzw. rzeczowniki odprzymiotnikowe, typu DOBRO (od dobry), PRAWDA (od prawdziwy), PIĘKNO (od piękny).
To, że dziewczyna jest piękna, nie oznacza, że musi istnieć jakieś abstrakcyjne piękno. Podobnie jeśli nazwiemy jakieś zjawisko duchowym, nie oznacza to automatycznie istnienia duchowości, mimo że nasz język łatwo taką duchowość pozwoli stworzyć na drodze słowotwórstwa, a intelekt łatwo da się zwieść fałszywym uniwersaliom.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Podobnie może być z terminem "duchowość". Być może trzeba po prostu uznać, że jest to termin wieloznaczny, nieostry, i nie próbować poszukiwać za wszelką cenę jakiejś "esencji" duchowości.Być może zakładanie, że istnieje jakaś esencja duchowości jest tylko złudzeniem, błędną ścieżką myślową?

Wydaje mi się, że nie. Każde chyba pojęcie abstrakcyjne można ściśle i dokładnie zdefiniować, jest ono bowiem wymyślone przez nas samych. I choć może dla jednego definicja A nie będzie tożsama z jego definicją B to jednak sens to ma. Uciekanie w relatywizm jest iluzoryczne. Potrzebujemy systemów żeby poprawnie funkcjonować i iść do przodu.

>Korzybski zwracał uwagę, że jednym z podstawowych błędów ludzkiego myślenia jest skłonność do nadawania statusu ontologicznego pojęciom abstrakcyjnym.

No cóż. Taki jest nasz mózg. Nie lubi rzeczy nienamacalnych. Gubi się w nich, bo nie jest do nich przystosowany. Tak sobie myślę, że z takiej właśnie nadinterpretacji semantycznej mógł wyłonić się bóg.

>nasz język łatwo taką duchowość pozwoli stworzyć na drodze słowotwórstwa, a intelekt łatwo da się zwieść fałszywym uniwersaliom.

Określanie pewnych rzeczy, stanów, zjawisk ustalonymi przymiotami podlega nieodpartym schematom myślowym. Na ich podstawie określamy, jakie co jest. Jeżeli chcemy uniknąć neologizmów i personifikacji możemy miast czym jest "duchowość", określić, jakie cechy wykazuje rzecz, stan, zjawisko "duchowe".

Proszę o umieszczanie przykładów różnych zjawisk, które wiązane są z duchowością.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Proszę o umieszczanie przykładów różnych zjawisk, które wiązane są z duchowością.
1. David Duchovny
2. jajecznica na bekonie
3. Miłujący Prawdę
4. Zakład Opiekuńczy w Tworkach
5. Vincent van Gogh - The Starry Night:


   Na razie tyle - idę jeść jajówę.
.

>3. Miłujący Prawdę

www.racjonalista.pl/forum.php/s,243994

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>>3. Miłujący Prawdę
>www.racjonalista.pl/forum.php/s,243994
   Miłujący jest uduchowiony podprogowo: ma -6 w skali Richtera, ale i tak wszystko będzie na Jonasza.

>4. Zakład Opiekuńczy w Tworkach

www.tworki.com.pl/

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>>4. Zakład Opiekuńczy w Tworkach
>www.tworki.com.pl/

   Właśnie, imprezę uduchowiła Katarzyny Trylnik (mezzosopran), bo Miłującego nie zaprosili z trzech powodów:
1. nie jest już trendy
2. nie jest psychiatrą, a wręcz przeciwnie: psychiatrą nie jest
3. fałszuje

>2. jajecznica na bekonie
Jest jeszcze śledź w śmietanie - metafizyczne danie. W. Młynarski

---

Na posty ignorujące zalecenie §.14.3 Regulaminu Forum nie odpowiadam.

>Jest jeszcze śledź w śmietanie - metafizyczne danie. W. Młynarski

   Najmetafizyczniejsze danie, to jest Pani przed śniadaniem.
.

>   Najmetafizyczniejsze danie, to jest Pani przed śniadaniem.
To się zaczyna się od kolacji, Adamiaku nienażarty.

---

Na posty ignorujące zalecenie §.14.3 Regulaminu Forum nie odpowiadam.

>>   Najmetafizyczniejsze danie, to jest Pani przed śniadaniem.
>To się zaczyna się od kolacji, Adamiaku nienażarty.
   Czy ja napisałem, że nie...?
   Osnowo... minimalisto?

Tak sobie pomyślałem: Piękny ten obraz jednak jest.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Tak sobie pomyślałem: Piękny ten obraz jednak jest.
   Mnie się też podoba, bo choć nie jest najbardziej znanym jego dziełem, to uważam go za dobrą ilustrację zmienności nastrojów Van Gogha z "okresu Arles" - jest zwiastunem i połączeniem tak charakterystycznych dla niego słonecznych żółci w grubej fakturze, jak i ekspresją jego mrocznych stanów psychicznych w metaforze tych żółci nocnych zniekształceń.

   Tym obrazem Vincent sprecyzował swój stan duchowy tak, jak najlepiej potrafił, więc nieprzypadkowo wkleiłem go w posta.

Stachowiaka i jego tekst też chyba można powiązać z duchowością:
www.racjonalista.pl/forum.php/s,243235#w243875

Spróbujmy podjąć się wielopoziomowej analizy języka, którego stosuje Stachowiak,aby stworzyć pewne hipotezy.

Zdanie 1.
"Prezentowany przeze mnie Model Istnienia jest wyrazem moich dążeń do uporządkowania w swojej świadomości wiedzy o wszechświecie poznawalnym zmysłowo z wiarą w Boga."

Pierwszym wrażeniem, jakiego doznaję w obcowaniu z pierwszym zdaniem tekstu Stachowiaka, jest egocentryzm, rozumiany jako skupienie na sobie. Autor umieszcza siebie i swoje przemyślenia w kontekście jakiegoś domniemanego audytorium, któremu zamierza zaprezentować swój Model Istnienia. Stachowiak występuje przed tym domniemanym audytorium w roli osoby objawiającej jakąś prawdę (Model Istnienia).
Zwraca uwagę, że w pierwszym zdaniu aż 3 razy pada w różnych formach zaimek "ja, mój"

"Prezentowany przeze mnie Model Istnienia jest wyrazem moich dążeń do uporządkowania w swojej świadomości wiedzy o wszechświecie poznawalnym zmysłowo z wiarą w Boga."

Co to może sugerować? Moim (sic!) zdaniem może to wskazywać nie tylko na egocentryzm, ale nawet na narcyzm i tendencje autystyczne - autor zainteresowany jest swoją własną wizją, przede wszystkim z tego powodu, że jest jego własną wizją i poza tym nie wskazuje na żadne inne intencje, które kierowały nim przy tworzeniu Modelu Istnienia.
Poza tendencjami narcystycznymi, egocentrycznymi i autystycznymi kolejną cechą tekstu jest megalomania. Autor od razu chce się zajmować i wiedzą, i wszechświatem, i bogiem, i zmysłami, i wiarą. Projekt niezwykle ambitny, i przekraczający swoim zasięgiem możliwości niejednego geniusza, liczącego się ze swoimi możliwościami i ograniczeniami, czyli potrafiącego zachować dystans.

c.d.n.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Autor od razu chce się zajmować i wiedzą, i wszechświatem, i bogiem, i zmysłami, i wiarą. Projekt niezwykle ambitny, i przekraczający swoim zasięgiem możliwości niejednego geniusza

Każdy ma taką filozofię na jaką go stać.
Faktycznie, tekst Stachowiaka jest bardzo personalny. Trudno się także dziwić jego rozbudowanej formie i mnogość poruszanych kwestii, bo taka jest ludzka natura - leniwa i niecierpliwa. Najlepiej wszystko od razu i naraz, po co czekać. Tak się większości wydaje, z czasem jednak zapał stygnie i można już powoli budować swój właściwy światopogląd, cegiełka po cegiełce - aż do usranej śmierci

Przychodzą mi na myśl inne prace i ich tytuły. Autora sam się domyśl:

* 2008: Ostateczne wyjaśnienia wszechświata
* 2006: Filozofia i Wszechświat. Wybór pism
* 2002: Początek jest wszędzie. Nowa hipoteza pochodzenia Wszechświata
* 2002: Sens życia i sens wszechświata. Studia z teologii współczesnej
* 1995: Wieczność - Czas - Kosmos
* 1994: Kosmiczna przygoda Człowieka Mądrego
* 1988: Teoretyczne podstawy kosmologii. Wprowadzenie do globalnej struktury czasoprzestrzeni
* 1984: Usprawiedliwienie wszechświata
* 1983: Ewolucja kosmosu i kosmologii
* 1981: Wszechświat i słowo
* 1976: Początek świata
* 1971: Wobec wszechświata

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

Pewnie, nie ma co brodzić w szczegółach, przecież jak mówi przysłowie tam sam diabeł siedzi
Jeżeli już o skromności to:
2009: Jak być uczonym

No jak być uczonym?
Siedzieć za biurkiem i dumać!

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Siedzieć za biurkiem i dumać!

Najlepiej o absolucie, albo bogu.

>Przychodzą mi na myśl inne prace i ich tytuły.
>* 2008: Ostateczne wyjaśnienia wszechświata
>* 2006: Filozofia i Wszechświat. Wybór pism
>* 2002: Początek jest wszędzie. Nowa hipoteza pochodzenia Wszechświata
>* 2002: Sens życia i sens wszechświata. Studia z teologii współczesnej
>* 1995: Wieczność - Czas - Kosmos
>* 1994: Kosmiczna przygoda Człowieka Mądrego
>* 1988: Teoretyczne podstawy kosmologii. Wprowadzenie do globalnej struktury czasoprzestrzeni
>* 1984: Usprawiedliwienie wszechświata
>* 1983: Ewolucja kosmosu i kosmologii
>* 1981: Wszechświat i słowo
>* 1976: Początek świata* 1971: Wobec wszechświata

Pierwszy krok ku nagrodzie Templetona Stachowiak ma już więc za sobą .

>Proponuję dyskusję nad racjonalną definicją i teorią duchowości.
>Cel tych rozważań określam dość swobodnie za pomocą przewrotnej parafrazy 7. tezy z
>Traktatu: "By można było powiedzieć jak najwięcej, czyli teoretyczne przekraczanie obszarów
>milczenia."

Chciało Ci się

Chciało mi się bardziej niż się tobie wydaje.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Chciało mi się bardziej niż się tobie wydaje.

A mnie po przyjacielsku z niej wykasowałeś? Tym; pl.wikipedia.org/wiki/Duchowość. Ale to dobrze.

>Proponuję dyskusję nad racjonalną definicją i teorią duchowości.
>Cel tych rozważań określam dość swobodnie za pomocą przewrotnej parafrazy 7. tezy z
>Traktatu: "By można było powiedzieć jak najwięcej, czyli teoretyczne przekraczanie obszarów
>milczenia."

Definicja: Rzeczy duchowe to takie, których istnienie jest realne mimo, że nie są (niekoniecznie są) materialne

Przykłady: (kolejność przypadkowa)

1. Przyjaźń
2. Odległość
3. Granica
4. Pieniądz
5. Środek masy układu Ziemia-Księżyc
.
.

Parafraza faktycznie dość przewrotna - nie podzielam takiego sformułowania - uważam, że obszar milczenia to sfera prywatna (i niechby tak zostało)). Warto jednak chyba dostrzegać realność rzeczy nienamacalnych i racjonalnie próbować je porządkować

Przykłady bardzo interesujące.
Definicja również wydaje się ciekawa pod pewnym względem - ale dla mnie nie do zaakceptowania. Mimo to uważam, że można to przedyskutować, i do tego zachęcam (aksjomaty muszą przecież być dyskutowalne). Uważam, że aksjomat w teorii powinien zostać sformułowany pozytywnie, czyli nie powinien zawierać negacji, i to w dodatku negacji pojęcia (materia), które samo jest kontrowersyjne i domaga się rozbudowanej teoretyzacji.

Swoją drogą, twoja definicja jest interesująca, ponieważ odzwierciedla odwieczny archetyp: dychotomię duszy i ciała, materii i duchowości, sacrum i profanum. Ja chciałbym, żeby RTD przekraczała te nieracjonalne dychotomie.

Dla mnie jest oczywiste, ale być może nie dla innych, że na początku trzeba przyjąć, że duchowość jest wytworem ludzkiego organizmu, powstaje i kształtuje się poprzez ekspresję różnych potencjalnych możliwości organizmu w interakcji tego organizmu z innymi systemami (np. innymi organizmami, biosferą, kosmosem).
Duchowość jest też dla mnie częścią aparatu psychicznego człowieka.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>...(aksjomaty muszą przecież być dyskutowalne)...

Wypada definicję duchowości odłożyć na później skoro twojej nie podajesz

>... d) Aksjomaty muszą umożliwiać wyprowadzenie wszystkich twierdzeń należących do danego systemu...

Stąd wynika, że system ma zawierać skończoną liczbę pojęć (dla systemów pozaskończonych zachodzi niezupełność)

>Swoją drogą, twoja definicja jest interesująca, ponieważ odzwierciedla odwieczny >archetyp: dychotomię duszy i ciała, materii i duchowości, sacrum i profanum. Ja >chciałbym, żeby RTD przekraczała te nieracjonalne dychotomie.

Też uważam, że warto przekraczać raczej dwoistości niż w nie popadać - w tym celu należy je chyba wpierw dostrzec i określić. Przykłady podałem gwoli odróżniania obiektów od relacji między obiektami (co wydaje się cechą konieczną logicznego sytemu). Z opozycją sacrum-profanum raczyłeś Waść użyć przesady - kto wie gdzie wyjątkowość a gdzie pospolitość?

>... duchowość jest wytworem ludzkiego organizmu (...)
> jest też dla mnie częścią aparatu psychicznego człowieka.

Jak to rozumieć? Czy organizm ma być częścią teorii czy źródłem, czy jedno i drugie?

>Duchowość jest też dla mnie częścią aparatu psychicznego człowieka.

   Aparat psychiczny? To brzmi nieco topornie. Czy nie lepiej - psychiki? A jeśli tak, to którą częścią. Albo jeszcze inaczej, jak określić te częsci psychiki człowieka, które z duchowością się nie kojarzą, nie wchodzą w jej skład. Jakie kryterium podziału przyjąć.

   Pozdrawiam

---

Niech strój słów podkreśla urodę myśli