Nienawiść do siebie i pogarda jako główny rys posiadania zbyt wyidealizowanego obrazu siebie.
Głównym objawem zbyt wyidealizowanego obrazu siebie jest nienawiść i pogarda dla siebie. Dla siebie takim, jakim się jest. Przesadnie wyidealizowany obraz siebie staje się układem odniesienia, z jakim człowiek porównuje siebie, to co robi, myśli i czuje. Nie porównuje siebie z innymi podobnymi mu ludźmi, ale z jakimś wymyślonym przez siebie idealnym wzorem. Prowadzi to z reguły do deprecjacji siebie, do pogardy i nienawiści do siebie.

Godne pogardy mogą się wydawać: wygląd i funkcjonowanie własnego ciała, uroda, własne zdolności, inteligencja, pamięć, zdolność krytycznego myślenia, sprawność psychicznego funkcjonowania.(..) Jedni odczuwają pogardę dla swojego ciała, inni dla swojej inteligencji i innych właściwości psychicznych. Człowiek mający wyidealizowany obraz siebie znów nie porównuje się z podobnymi mu ludźmi, tylko porównuje siebie z jakimiś ludźmi obdarzonymi niezwykłą potęgą intelektu i niezwykłą sprawnością życia psychicznego.

Dyskredytowanie własnej inteligencji, uważanie się za osobę głupią, łączy się z mniemaniem, że rozum jest najważniejszy (tak jak poprzednio uroda), że jest czymś, z czego jedynie można być dumnym. Oczywiście dumnym można by być, gdyby posiadało się inteligencję i rozum o niezwykłej sile (Horney, 1978, s. 192-196).

Odczuwanie dla siebie pogardy jest jedną z form nienawiści do siebie. Pogarda dla siebie wyraża się w lekceważeniu własnej osoby, pomniejszaniu własnej wartości, w dopatrywaniu się w sobie śmieszności, w dyskredytowaniu siebie, przypisywaniu sobie gorszych pobudek działania niż to ma miejsce w rzeczywistości.

Pogarda dla siebie przejawia się w takich zachowaniach, jak nie cenienie swojego czasu, lekkie traktowanie i lekceważenie własnych pragnień, ambicji, poglądów i przekonań. Pogarda dla siebie wyraża się w nie traktowaniu serio tego, co człowiek robi, myśli i czuje, w dziwieniu się, że inni mogą coś traktować serio, w przyjmowaniu w stosunku do siebie, ludzi i świata postawy cynicznej. Pogarda dla siebie może też przejawiać się w zachowaniach pokornych, służalczych, wyzbyciu się własnych ambicji.

Charakterystyczne dla ludzi odczuwających pogardę wobec siebie jest ciągle porównywanie się z ludźmi, z którymi się stykają, i to porównywanie się na swoją niekorzyść. Inni ludzie wydają się zawsze lepsi, szczęśliwsi, mający większe sukcesy.

Ważnym symptomem będącym też konsekwencją odczuwania pogardy wobec siebie jest nadmierna drażliwość osób gardzących sobą.

Pogarda dla siebie sprawia, że człowiek staje się przeczulony na punkcie cudzego krytycyzmu i odtrącania.

Ciągle wydaje mu się, że inni nim gardzą, że go lekceważą, nie wierzy w życzliwość ani bezinteresowność innych ludzi.

Człowiek taki, pisze Horney, w komplemencie doszukuje się sarkazmu, we współczuciu litości, w obiektywnej krytyce lekceważenia i braku uznania.

Ludzie odczuwający pogardę wobec siebie łatwo znoszą sytuacje, w których ich ktoś obraża. Dzieje się to głównie dlatego, że z jednej strony "nie zauważają" jakby obelżywego czy poniżającego traktowania, bagatelizują je, a z drugiej strony są głęboko przekonani, że nie zasługują na lepsze traktowanie.

Odczuwanie dla siebie pogardy jest na dłuższą metę nie do zniesienia, dlatego ludzie gardzący sobą uruchamiają pewne mechanizmy obronne mające na celu uwolnienie się od tego uczucia. Mechanizmem takim jest kompulsywne poszukiwanie sytuacji, w których inni ludzie wyrażają podziw, uznanie, szacunek, miłość. Prowadzi to do zbytniego uzależnienia swojego zachowania od ocen innych ludzi (Horney, 1978, s. 184-192).

Horney wyodrębnia i opisuje kilka innych grup symptomów czy, jak pisze, trybów działania, charakterystycznych dla osób, które mają wyidealizowany obraz siebie i odczuwają w związku z tym nienawiść i pogardę dla swego "realnego ja". Objawy te to:
- stawianie sobie zbyt surowych wymagań, oskarżanie siebie
- umyślne wystawianie siebie na frustracje
- autodestrukcja.

Pogarda wobec siebie nie jest możliwa

Pogarda wobec siebie nie jest możliwa

Pogarda wobec siebie nie jest możliwa

"zwykle" zdaje się dopuszczać pominięcie poczucia własnej wyższości

Pogarda wobec siebie nie jest możliwa