Wątek: Republika Weimarska

Republika Weimarska

Napisano	Autor	Tytuł
dzisiaj 11:14	Andrzej B. Izdebski (Bogusławski) (52341 punktów)	Republika Weimarska
. Republika Weimarska - narodziny i kryzys Republika Weimarska istniała w latach 1919-1933. Powstała po klęsce Niemiec w I wojnie światowej i abdykacji cesarza Wilhelm II. Była pierwszą demokratyczną republiką w historii Niemiec. Od początku borykała się z wieloma problemami: • upokorzeniem po przegranej wojnie i postanowieniami Traktat wersalski; • ogromnymi reparacjami wojennymi; • hiperinflacją w 1923 roku, która zniszczyła oszczędności klasy średniej; • ostrą walką polityczną między komunistami i nacjonalistami; • słabymi, często zmieniającymi się rządami koalicyjnymi; • skutkami Wielki Kryzys, który doprowadził do masowego bezrobocia. Choć lata 1924-1929 przyniosły względną stabilizację gospodarczą i rozwój kultury, kryzys po 1929 roku doprowadził do gwałtownego wzrostu poparcia dla partii skrajnych. Rozwój ruchu nazistowskiego Partia nazistowska, czyli Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników, została utworzona w 1920 roku. Jej najważniejszym przywódcą został Adolf Hitler. Etapy rozwoju 1919-1923 • niewielka partia o charakterze skrajnie nacjonalistycznym; • powstanie organizacji paramilitarnej SA; • nieudany Pucz monachijski. Po nieudanym puczu Hitler został skazany na więzienie, gdzie napisał Mein Kampf. 1924-1929 Po wyjściu z więzienia Hitler zmienił strategię. Zamiast próbować przejąć władzę siłą, postanowił zdobyć ją drogą legalną - poprzez wybory. 1929-1933 Wielki Kryzys przyniósł gwałtowny wzrost poparcia dla NSDAP. W lipcu 1932 roku partia zdobyła ponad 37% głosów i stała się największym ugrupowaniem w Reichstagu. 30 stycznia 1933 roku prezydent Paul von Hindenburg mianował Hitlera kanclerzem. Ideologia narodowego socjalizmu Ideologia nazistowska była mieszaniną kilku nurtów. Najważniejsze elementy obejmowały: • skrajny nacjonalizm; • rasizm biologiczny; • antysemityzm; • kult wodza (Führerprinzip); • militaryzm; • ekspansjonizm (Lebensraum); • antykomunizm; • antyliberalizm; • podporządkowanie jednostki państwu. Centralnym elementem była wiara w istnienie hierarchii ras oraz przekonanie o wyjątkowej roli narodu niemieckiego. Znaczącą rolę odgrywała również propaganda, która przedstawiała Hitlera jako nieomylnego przywódcę i wybawcę narodu. Praktyka rządów Po przejęciu władzy naziści bardzo szybko zlikwidowali demokrację. Najważniejsze wydarzenia: • Pożar Reichstagu; • dekrety ograniczające prawa obywatelskie; • ustawa o pełnomocnictwach (Ermächtigungsgesetz); • likwidacja partii politycznych; • likwidacja niezależnych związków zawodowych; • utworzenie systemu jednopartyjnego; • rozbudowa aparatu terroru. Powstały obozy koncentracyjne, początkowo przeznaczone głównie dla przeciwników politycznych. Stopniowo rozpoczęto prześladowania Żydów, Romów, osób z niepełnosprawnościami, homoseksualistów oraz innych grup uznanych za "niepożądane". W 1935 roku uchwalono Ustawy norymberskie, które pozbawiły Żydów podstawowych praw obywatelskich. Kulminacją polityki rasowej była Holokaust. Najważniejsze postacie Adolf Hitler Przywódca NSDAP, kanclerz od 1933 roku, od 1934 roku również głowa państwa jako Führer. Joseph Goebbels Twórca nowoczesnego systemu propagandy państwowej i kontroli mediów. Heinrich Himmler Dowódca SS, organizator aparatu terroru i jeden z głównych organizatorów Holokaustu. Hermann Göring Jeden z najbliższych współpracowników Hitlera, twórca Gestapo i dowódca Luftwaffe. Rudolf Hess Jeden z najbliższych współpracowników Hitlera do 1941 roku. Martin Bormann Kontrolował dostęp do Hitlera i miał ogromny wpływ na funkcjonowanie aparatu partyjnego. Alfred Rosenberg Autor rasistowskich i antysemickich koncepcji ideologicznych. Julius Streicher Jeden z najbardziej agresywnych propagatorów antysemityzmu. Ernst Röhm Twórca potęgi SA, zamordowany podczas Noc długich noży. Intelektualne źródła Historycy są zgodni, że ideologia nazistowska nie powstała z niczego. Korzystała z wcześniejszych nurtów: • nacjonalizmu niemieckiego; • rasizmu naukowego XIX wieku; • antysemityzmu europejskiego; • darwinizmu społecznego; • pangermanizmu; • koncepcji geopolitycznych dotyczących "przestrzeni życiowej". Jednocześnie badacze podkreślają, że Hitler i jego współpracownicy stworzyli z tych elementów nową, spójną ideologię totalitarną podporządkowaną zdobyciu i utrzymaniu władzy oraz realizacji programu wojny i eksterminacji. Dlaczego Republika Weimarska upadła? Większość współczesnych historyków wskazuje na splot kilku czynników: • skutki I wojny światowej i traktatu wersalskiego; • niestabilność polityczną republiki; • kryzysy gospodarcze, zwłaszcza po 1929 roku; • słabość elit demokratycznych; • wykorzystanie propagandy i przemocy przez nazistów; • decyzje konserwatywnych elit, które błędnie sądziły, że będą w stanie kontrolować Hitlera po powołaniu go na urząd kanclerza. Nie istnieje jedna przyczyna upadku Republiki Weimarskiej; był to rezultat nakładających się kryzysów politycznych, ekonomicznych i społecznych oraz działań aktorów politycznych, którzy doprowadzili do demontażu demokracji od wewnątrz. .

(Aby odpowiedzieć, musisz się zalogować)Autor wątku ma uprawnienia do usuwania wypowiedzi, jeżeli łamią regulamin Forum lub znacznie odbiegają od tematu.

dzisiaj 11:21

Andrzej B. Izdebski (Bogusławski) (52341 punktów)
. Właśnie dlatego Republika Weimarska nadal jest ważną lekcją www.racjonalista.pl/forum.php/s,960389#w960479 .

dzisiaj 11:32

Andrzej B. Izdebski (Bogusławski) (52341 punktów)

.
Jak umiera demokracja - lekcja Republiki Weimarskiej

Republika Weimarska należy do najważniejszych doświadczeń politycznych XX wieku nie dlatego, że doprowadziła do powstania III Rzeszy, lecz dlatego, że pokazała, jak demokracja może zostać zniszczona przy użyciu własnych instytucji. Jest to lekcja aktualna również dzisiaj, ponieważ mechanizmy zdobywania i utrwalania władzy zmieniają się znacznie wolniej niż technologia, gospodarka czy kultura.

Narodowi socjaliści nie przejęli władzy dzięki spektakularnemu zamachowi stanu. Po nieudanym puczu monachijskim Hitler zrozumiał, że skuteczniejszą drogą jest wykorzystanie procedur demokratycznych. Odtąd wybory, parlament, konstytucja i obowiązujące prawo nie były dla niego wartością samą w sobie, lecz narzędziami prowadzącymi do jednego celu - zdobycia pełni władzy. Demokracja stała się dla jej przeciwników środkiem do likwidacji demokracji.

Nie byłoby to jednak możliwe bez odpowiedniego gruntu społecznego. Tym gruntem były frustracja, lęk, poczucie upokorzenia po przegranej wojnie, hiperinflacja, bezrobocie oraz przekonanie milionów ludzi, że dotychczasowe elity utraciły zdolność rozwiązywania problemów państwa. W takich okolicznościach obywatele coraz częściej rezygnują z wolności na rzecz obietnicy bezpieczeństwa i porządku. Historia wielokrotnie pokazywała, że społeczeństwa nie porzucają demokracji dlatego, że przestały ją lubić. Porzucają ją wtedy, gdy przestają wierzyć, że jest skuteczna.

Hitler doskonale rozumiał psychologię tłumu. Wiedział, że emocje są znacznie silniejsze od argumentów, a propaganda skuteczniejsza od rzeczowej debaty. Zamiast przedstawiać złożone rozwiązania, oferował proste odpowiedzi. Każdy kryzys otrzymywał jednego winnego. Każde niepowodzenie miało swojego zdrajcę. Każdy problem miał zostać rozwiązany przez jednego, silnego przywódcę. Tak rodzi się polityka oparta nie na rozwiązywaniu problemów, lecz na produkowaniu wrogów.

Pierwszym celem nie było zniszczenie przeciwnika. Pierwszym celem było odebranie mu prawa do bycia pełnoprawnym uczestnikiem życia publicznego. Przeciwnik przestawał być obywatelem o odmiennych poglądach. Stawał się zagrożeniem dla narodu, agentem obcych wpływów, pasożytem lub zdrajcą. Taki język przygotowuje społeczeństwo do akceptacji działań, które wcześniej uznałoby za niedopuszczalne.

Kolejnym etapem było podporządkowanie instytucji państwa jednej wizji politycznej. Niezależne media przedstawiano jako wrogów narodu. Sądy jako przeszkodę w sprawowaniu skutecznej władzy. Uniwersytety jako siedliska niebezpiecznych idei. Ekspertów zastępowano ludźmi lojalnymi. Prawo przestawało ograniczać władzę, a zaczynało służyć jej interesom. Wszystko odbywało się stopniowo. Każdy kolejny krok wydawał się niewielki. Dopiero suma tych kroków doprowadziła do powstania państwa totalitarnego.

CDN.
.

dzisiaj 11:33

Andrzej B. Izdebski (Bogusławski) (52341 punktów)

.
CD.

Niepokojące jest to, że większość tych mechanizmów nie należy wyłącznie do historii. Nie oznacza to oczywiście, że współczesna Polska, Europa czy Stany Zjednoczone znajdują się na drodze do nowego nazizmu. Historia nigdy nie powtarza się w identycznej postaci. Powracają jednak sposoby zdobywania i utrwalania władzy, ponieważ nie zmienia się ludzka psychologia.

W wielu państwach demokratycznych obserwujemy dziś narastającą polaryzację społeczną. Coraz częściej przeciwnik polityczny przestaje być konkurentem, a staje się moralnym wrogiem. Zaufanie do instytucji publicznych, mediów, nauki i wymiaru sprawiedliwości systematycznie maleje. Coraz większą rolę odgrywają emocje, teorie spiskowe i dezinformacja. Algorytmy mediów społecznościowych premiują treści skrajne, ponieważ wywołują większe zaangażowanie niż spokojna analiza. Sztuczna inteligencja dodatkowo zwiększa możliwości manipulowania opinią publiczną poprzez masowe tworzenie wiarygodnie wyglądających fałszywych informacji, obrazów i nagrań. Nigdy wcześniej propaganda nie dysponowała tak potężnymi narzędziami.

Szczególne zagrożenie stanowi rozwój polityki tożsamościowej i plemiennej. Coraz częściej obywateli zachęca się, aby oceniali informacje nie według ich prawdziwości, lecz według tego, kto je wypowiada. Fakty ustępują miejsca lojalności wobec własnego obozu. W takich warunkach demokracja przestaje być wspólną przestrzenią rozwiązywania konfliktów, a staje się permanentną wojną wszystkich ze wszystkimi.

Niepokój budzi również rosnąca akceptacja dla ograniczania niezależności instytucji kontrolujących władzę. Każda ekipa rządząca uważa, że robi to w imię dobra państwa. Każda twierdzi, że okoliczności są wyjątkowe. Historia Republiki Weimarskiej uczy jednak, że właśnie wyjątkowe okoliczności najczęściej stają się uzasadnieniem dla wyjątkowych uprawnień władzy. Problem polega na tym, że uprawnienia nadzwyczajne bardzo łatwo stają się normalnością.

Największym błędem byłoby jednak przekonanie, że zagrożenie może nadejść wyłącznie z jednej strony sceny politycznej. Historia uczy czegoś znacznie ważniejszego. Totalitarne pokusy mogą rodzić się wszędzie tam, gdzie ideologia uznaje się za jedyne źródło prawdy, przeciwników odczłowiecza, a państwo traktuje jako narzędzie realizacji własnej wizji świata. Dotyczy to zarówno skrajnej prawicy, jak i skrajnej lewicy, nacjonalizmu, fundamentalizmu religijnego czy każdej innej doktryny przekonanej o własnej nieomylności. Zmieniają się symbole, sztandary i hasła. Mechanizmy pozostają zaskakująco podobne.

Dlatego najważniejszym przesłaniem Republiki Weimarskiej nie jest ostrzeżenie przed Hitlerem. Hitler był produktem określonych warunków społecznych, politycznych i psychologicznych. Ostrzeżeniem są mechanizmy, które pozwoliły mu dojść do władzy. Tam, gdzie społeczeństwo przestaje cenić pluralizm, gdzie prawo staje się narzędziem większości, gdzie propaganda zastępuje debatę, a strach staje się głównym narzędziem polityki, demokracja zaczyna tracić swoją odporność.

Historia nie ostrzega nas przed przeszłością. Ostrzega nas przed przyszłością. Jeżeli lekcja Republiki Weimarskiej ma zachować swoją wartość, powinniśmy przestać pytać, czy współczesny świat doczeka się kolejnego Hitlera. Znacznie ważniejsze jest pytanie, czy potrafimy rozpoznać procesy prowadzące do osłabienia demokracji, zanim staną się nieodwracalne. Gdy społeczeństwo orientuje się, że granica została przekroczona, bardzo często jest już za późno, aby zawrócić z tej drogi.

.

Wróć do listy wątków działu Świat

Aby pisać w tym wątku, musisz się zalogować

Zaloguj przez OpenID..
Jeżeli nie jesteś zarejestrowany/a - załóż konto..

Szukaj na Forum Przewodnik Regulamin i instrukcja obsługi Forum Kolegium Moderatorów

	[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ] Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja \| administrator)