W 172. nrze MYŚLnicka znalazłem artykuł Matta Ridleya "Ewolucja to już nie to samo, co kiedyś", w którym zawarta myśl zafrapowała mnie:
"..., skamieliny sugerują, że rozmiar naszego mózgu osiągnął maksimum 1500 cm3 około 20000 lat temu i od tego czasu zmniejszył się do 1350 cm3.
   Nasza cywilizacja czerpie teraz całą swoją wynalazczą i kreatywną moc z mózgów połączonych w sieci. Nasza przyszłość zależy od bycia mądrym nie indywidualnie, lecz zbiorowo.".
   Zastanówmy się, na czym polegało owo tworzenie sieci mózgów.
   Potrzebna jest współpraca. Czytałem kiedyś w świętej pamięci "Problemach" artykuł jakiegoś podglądacza małp, o tym, jak sobie radziły szympansy, gdy coś dla nich atrakcyjnego na ich oczach przywalono kamieniem, na tyle wielkim, że jeden nawet najsilniejszy samiec go odwalić nie zdołał. Nie miałyby kłopotów, gdyby wpadły na pomysł, aby zabrać się do tej roboty przynajmniej we dwóch. Nie wpadły, kamienia nie odwaliły. Tego progu ich szympansi umysł przekroczyć nie zdołał.
   Potrzebny jest altruizm. Należy wspomóc w nieszczęściu bliźniego, bo może przyjdzie czas, kiedy nam się taka pomoc przyda.
   Potrzebna jest gotowość do poświęcenia się dla dobra wspólnego. Już Darwin zauważył w O pochodzeniu człowieka, że "Plemię, którego członków cechuje stała gotowość do wzajemnej pomocy i poświęcenia się dla wspólnego dobra, jest w stanie pokonać większość innych plemion -- i to jest właśnie dobór naturalny.
   W początkach tworzenia instytucji społecznych, organów władzy, formułowania zasad etycznych, w czynnościach tych dominowały religie. Do tej pory w mniemaniu większości posługującej się "chłopskim rozumem", religia to to samo co etyka. Królowie zawsze byli z bożej łaski, na stołach, przy których zasiadali sędziowie zawsze stał krucyfiks, lub inny symbol religijny, a o prawdziwość zeznań świadka poparta była przysięgą w obecności majestatu boga.
   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.

>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.

Z tego wynika, że obrzezanie i składanie ofiar z ludzi też były potrzebne, bo były elementem religii?

>Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.

No ba! Inaczej by nie zaistniała.
Potrzebna nie oznacza jednak, że była warunkowana koniecznością, ale właśnie jedna z rozlicznych potrzeb jedynie. Potrzebą trafiającą w sprzyjające jej realizacji niedoskonałości umysłu.

---

Każdy ma prawo do własnego zdania, ale nie do własnych faktów.

>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
Kiedyś w Ameryce Środkowej była potrzebna, żeby Słońce mogło co rano wstawać. Dziś dla wielu jest potrzebna, aby po śmierci żyło się lepiej.
Ale co to ma wspólnego z altruizmem i ogólnym dobrem?

>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.

Prawdopodobnie nie jest to trafne sformułowanie. Nie tyle "potrzebna", co raczej "nieunikniona". To, że nasze potrzeby i lęki znalazły ujście w religii, nie świadczy oczywiście o jej prawdziwości, ale ujawnia prawdę o człowieku.
O ile można by się częściowo zgodzić z terminem "potrzebna", choć wymaga to dłuższej dyskusji, to ta właśnie "potrzeba" została sprytnie wykorzystana przez wszelkiej maści szamanów i kapłanów, których byt zależy od tego, aby ludzie czuli, że nadal potrzebują religii.
Temat jest ciekawy i obszerny. Jeśli wszystko się dobrze potoczy, to być może jeszcze przed świętem urodzin Newtona (zwanym nieprawidłowo, aczkolwiek powszechnie, świętami Bożego Narodzenia) ukaże się polskie tłumaczenie książki "Dlaczego wierzymy w boga/ów", w której bardzo prosto opisane są biologiczne, biochemiczne, ewolucyjne i psychologiczne mechanizmy wykorzystane - a właściwie po prostu zawłaszczone - przez wszystkie religie świata. Niestety, autor tej książki na religię psioczy, a wręcz ukazuje jej szkodliwość na obecnym etapie rozwoju naszego gatunku.
_

Religia to w istocie genialny kodeks moralny i prawo, ale zawsze znajdą się jednostki, które to prawo, czy kodeks nie będą przestrzegać.
W starożytnym Egipcie złodziejaszki wykradały z grobowców faraonów, czy innych dostojników, złoto i inne wartościowe rzeczy, choć jak wiadomo, czekała ich za to kara po śmierci. Takich przykładów można znaleźć bardzo wiele, co obrazuje nam, że religia w rzeczywistości była potrzebna.
Religia była wykorzystywana w polityce, zawsze to się ze sobą łączyło (mamy przykład w dzisiejszych czasach. PiS i Kościół - genialne połączenie )
Także w jakimś stopniu religia była potrzebna w wszelkich cywilizacjach.

---

Uczestnicy konklawe, którzy zebrali się po śmierci Mikołaja IV (1288-1292), poczynili niestosowny dla siebie wybór. Papiestwo powierzono bowiem naprawdę POCZCIWEMU człowiekowi.

>którym zawarta myśl zafrapowała mnie:
>"..., skamieliny sugerują, że rozmiar naszego mózgu osiągnął maksimum 1500 cm3 około 20000 lat temu
>i od tego czasu zmniejszył się do 1350 cm3.
-Wiele cech i narządów uległo zmianie, w tym redukcji gdy nie były już tak potrzebne, jak choćby owłosienie ciała. W przyrodzie rządzi ekonomia. Palce też nie musiały stawać się większe tylko zręczniejsze.

> "Plemię, którego członków cechuje stała gotowość do wzajemnej pomocy i
>poświęcenia się dla wspólnego dobra, jest w stanie pokonać większość innych plemion -- i to jest
>właśnie dobór naturalny.
-Wszystko jest jego dziełem, więc i mózgu który wymyślił religię. Jednak nie uważam, aby ta w szczególności przyczyniała się do sukcesów poszczególnych plemion. Raczej altruizm i współpraca w czasie polowań, rozpalania ognia, budowy siedlisk, konstruowania broni czy szycia ubrań, systemy ostrzegania się przed zagrożeniem. Religia była skutkiem ubocznym uspołeczniania się, gdy było już dość czasu na myślenie abstrakcyjne, nie tylko o jedzeniu.
>   W początkach tworzenia instytucji społecznych, organów władzy, formułowania zasad etycznych, w
>czynnościach tych dominowały religie.
-Niestety.

>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
-Nawet jeśli, to na pewno mniej niż dyliżans, hubka i krzesiwo. A kładziemy nacisk na "była", bo nie na to psioczymy, tylko że jest i rządzi w epoce samochodów, elektryczności i zapalniczek.

---

Religia jest kompletnym nonsensem i ogromną szkodą dla ludzkiej cywilizacji. - Steven Weinberg

>Nie wpadły, kamienia nie odwaliły. Tego progu ich szympansi umysł przekroczyć nie zdołał.
>   Potrzebny jest altruizm. Należy wspomóc w nieszczęściu bliźniego, bo może przyjdzie czas, kiedy
>nam się taka pomoc przyda.
[...]
>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
Jedna z lepiej tłumaczących to teorii mówi nie o altruizmie, a o wspólnym polowaniu (np. Desmond Morris, Naga małpa), w czasach jeszcze przed wynalezieniem języka. Więc nie bezinteresowna pomoc innemu osobnikowi, a wspólny wysiłek prowadzący do sukcesu. Nie wydaje mi się, żeby religia była tu potrzebna - zwłaszcza, że bez złożonego języka byłaby trudna do wytworzenia.

Inna sprawa, że religia mogła być (wg niektórych teorii) korzystna na późniejszym etapie, jako element wzmacniający tożsamość plemienną. To zresztą widać do dzisiaj, religia jest tym, co oddziela "nas" od "tamtych". Co obecnie jest raczej negatywną właściwością.

PS Naprawdę

>>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
>Z tego wynika, że obrzezanie i składanie ofiar z ludzi też były potrzebne, bo były elementem religii?
   A jednak były potrzebne, po to, żeby dawać dobry przykład, że interes własny jest mniej ważny niż interes społeczny. W taki sposób też budowano więź społeczną.

>>Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
> Potrzebna nie oznacza jednak, że była warunkowana koniecznością, ale właśnie jedna z rozlicznych potrzeb jedynie. Potrzebą trafiającą w sprzyjające jej realizacji niedoskonałości umysłu.
   Sądzę, że większość zmian genotypu, które warunkowały ewolucyjne doskonalenie gatunku nie była warunkowana koniecznością. Nie były konieczne, ale w końcu okazały się potrzebne, czy raczej przydatne.

>>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
>..., autor tej książki na religię psioczy, a wręcz ukazuje jej szkodliwość na obecnym etapie rozwoju naszego gatunku.
   Ja też uważam, że chociaż była potrzebna, to już nie jest.

>>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
>Jedna z lepiej tłumaczących to teorii mówi nie o altruizmie, a o wspólnym polowaniu (np. Desmond Morris, Naga małpa), w czasach jeszcze przed wynalezieniem języka. Więc nie bezinteresowna pomoc innemu osobnikowi, a wspólny wysiłek prowadzący do sukcesu.
-Dokładnie.

>Nie wydaje mi się, żeby religia była tu potrzebna - zwłaszcza, że bez złożonego języka byłaby trudna do wytworzenia.

-Mogła nawet przeszkadzać jako etatowy hamulec. Grupy mniej religijne mogły zdobywać przewagę chętnie przyjmując wszystko co nowe, dobre, pożyteczne, nie czekając na decyzję szamanów, czarowników, czy starszyzny. Bez ograniczeń kiedy i na co polować, bez świętych dni, miejsc i zwierząt, czego nie wolno jeść (zakazy i koszerność), jaka broń jest "słuszna", którędy wędrować itp.

>Inna sprawa, że religia mogła być (wg niektórych teorii) korzystna na późniejszym etapie, jako element wzmacniający tożsamość plemienną.
-Najbardziej potrzebna była władcom i rządzącym elitom w utrzymaniu władzy. Skoro pochodzi od boga, to można rządzić bez ograniczeń i odpowiedzialności i utrzymywać korzystne status quo.

---

Religia jest kompletnym nonsensem i ogromną szkodą dla ludzkiej cywilizacji. - Steven Weinberg

>Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.<
Religia była kamieniem milowym w rozwoju ludzkości, jak długo mamy przy nim stać w bezruchu?

> ".. Nasza przyszłość zależy od bycia mądrym nie indywidualnie, lecz zbiorowo.".
Może zręczniej byłoby powiedzieć: nie tylko indywidualnie, lecz również grupowo.
>   Potrzebny jest altruizm.
Chyba raczej kooperacja - wspomaganie innych indywiduów (jeśli tak wolno rozumieć altruizm) to nadal faworyzowanie indywidualizmu nad grupowością.
>   Potrzebna jest gotowość do poświęcenia się dla dobra wspólnego.
Nie wydaje się konieczne jakieś szczególne czy całkowite poświęcenie się - wystarczy chyba zachować proporcje.
>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
Może i była, ale im bardziej się staje 'maszynką biznesową' wąskiej grupy uzurpatorów, tym mniej potrzebna jest.

>>   Nie psioczcie za mocno na religię, ona na prawdę była potrzebna.
>Prawdopodobnie nie jest to trafne sformułowanie. Nie tyle "potrzebna", co raczej "nieunikniona".

Jest to nie tylko sformułowanie nietrafne, ale i nieprawdziwe. Odpowiednie ludowe powiedzonko brzmi: potrzebny jak wrzód na zadku.
Przyjrzyj się analogii. Wrzód jest obszarem gdzie odbywa się walka organizmu z agresją jakichś bakterii chorobotwórczych, opuchnięcie, ropa, zaczerwienienie. Czy to jest potrzebne albo nieuniknione?
Tak samo z religią: zostaje wtłoczona do umysłu w postaci memów, nawyków, w końcu staje się nałogiem. Jest to infekcja, która integruje się i przeradza w postać przewlekłą, z którą można żyć i nawet sobie chwalić, jak to pewien facet, który chwalił się żoną, że ma robaki, a on jest wędkarzem.

> "Dlaczego wierzymy w boga/ów",

Autor?
-