Młody muzułmanin z pistoletem w ręku, albo bombą w plecaku

Ahmadineżad wysłał list w tej sprawie do stojącego na czele sądownictwa ajatollaha Mahmuda Haszemi-Szahrudiego; domaga się poważnego dochodzenia mającego pomóc w zidentyfikowaniu "elementów" odpowiedzialnych za śmierć młodej Iranki w trakcie obecnych protestów.

Prezydent oskarżył też zagraniczne media o wykorzystywanie tej sprawy do celów propagandowych. Zasugerował, że opozycja i zagraniczni wrogowie Iranu chcą wykorzystać ją "do swoich własnych politycznych celów oraz do zniekształcenia czystego i jasnego wizerunku Republiki Islamskiej na świecie".

Neda, 26-letnia studentka muzyki, została zastrzelona 20 czerwca, w trakcie starć w Teheranie między zwolennikami oficjalnie pokonanego w wyborach prezydenckich Mir-Hosejna Musawiego a policją i islamską milicją Basidż. Nagranie przedstawiające jej śmierć zostało pokazane w internecie, gdzie obejrzało je tysiące osób.

Lekarz: Nedę zabiły rządowe bojówki

Państwowe media twierdzą, że tego dnia zginęło co najmniej 10 osób, a za przemoc obwiniają "terrorystów" i "wandali". Irańska telewizja poinformowała, że Neda nie zginęła od kul używanych przez irańskie służby bezpieczeństwa oraz że sfilmowanie tej sceny i jej szybkie opublikowanie przez zagraniczne media sugeruje, że wszystko było zaplanowane.

W ubiegłym tygodniu brytyjski "The Times" zidentyfikował jedną ze sfilmowanych osób, które próbowały pomóc Nedzie. Był to lekarz, który od tamtej pory uciekł z Iranu. Twierdzi on, że dziewczyna została zabita przez rządowe bojówki.

Według irańskich mediów w trakcie protestów trwających od czasu przeprowadzonych 12 czerwca wyborów prezydenckich zginęło 20 osób. Musawi twierdzi, że wybory zostały sfałszowane na korzyść Ahmadineżada i chce przeprowadzenia ponownego głosowania. Z kolei konserwatywny prezydent oskarża Musawiego o odpowiedzialność za rozlew krwi.

Nagrania jej śmierci z dwóch telefonów komórkowych już trafiły do Internetu, gdzie obejrzało je kilkadziesiąt tysięcy ludzi. Użytkownicy Facebooka zakładają fikcyjne profile, takie jak ten, aby upamiętnić jej śmierć.

Jeśli wierzyć informacjom internautów, zamieszczanym na różnych forach internetowych, Neda (której personalia też nie są znane, oprócz podawanego imienia, które nie sposób zweryfikować) została zastrzelona przez członka rządowej bojówki Basij, gdy przyszła z ojcem na demonstrację w Teheranie. W kilka godzin po jej śmierci temat o tym zdarzeniu na Twitterze stał się jednym z najczęściej czytanych i komentowanych w całym serwisie.

Większość z komentujących podkreśla, że jej śmierć - podobnie jak śmierć co najmniej kilkunastu innych zamordowanych osób - zmienia charakter protestów. "Tu już nie chodzi o wybory" - takie zdanie często można wyczytać w irańskim Internecie.

Mimo brutalnych akcji policji i paramilitarnej milicji Basidż w sobotę (zginęło kilkanaście osób) w niedzielę Mir Hosejn Musawi wezwał swoich zwolenników, aby nie ustawali w protestach przeciwko wynikowi wyborów prezydenckich z 12 czerwca, który opozycja uważa za sfałszowany.

Mir-Hosejn Musawi urodził się Khameneh w ostanie Azerbejdżan Zachodni, w rodzinie kupca. Jest absolwentem architektury na Uniwersytecie Shahid Beheshti w Teheranie. Po ustanowieniu republiki islamskiej w Iranie był redaktorem gazety Dżomhuri-e Eslami (Republika Islamska), oficjalnego organu prasowego Islamskiej Partii Republikańskiej.

Od 15 sierpnia 1981 do 15 grudnia 1981 zajmował stanowisko ministra spraw zagranicznych. Od 31 października 1981 do 3 sierpnia 1989 pełnił funkcję premiera Iranu, do czasu zmiany konstytucji i zniesienia tego urzędu.

Począwszy od lat 90. XX w. Mir-Hosejn Musawi wycofał się z życia politycznego. W 1997 odmówił wzięcia udziału w wyborach prezydenckich. Musawi był uważany za jednego z głównych potencjalnych kandydatów w wyborach prezydenckich w 2005, jednak w październiku 2004, po spotkaniu z liderami obozu reformatorskiego, ponownie zdecydował się nie wziąć w nich udziału.

Musawi obecnie zajmuje stanowisko dyrektora Irańskiej Akademii Sztuk oraz jest członkiem Najwyższej Rady Rewolucji Kulturalnej. Wchodzi również w skład Rady Rozeznania, celem której jest rozwiązywanie sporów konstytucyjnych między organami władzy oraz wprowadzanie poprawek do konstytucji.

9 marca 2009 Musawi ogłosił swój start w wyborach prezydenckich w czerwcu 2009[1]. 16 marca 2009 były prezydent Iranu Mohammad Chatami wycofał się z wyścigu prezydenckiego i zadeklarował swoje poparcie dla Mousaviego[2].

Wątpliwości w sprawie wyników wyborów [edytuj]
W wystąpieniu telewizyjnym z czwartu na piątek (z 11 na 12 czerwca) Mohsen Rezai przedstawił listę 170 okręgów wyborczych, w ktorych frekwencja w czasie głosowania miała wynieść od 95 do 140%[13].

We wtorek 16 czerwca 2009 Rada Strażników ogłosiła, że gotowa jest przeliczyć powtórnie głosy, w tych obszarach, w których przegrani kandydaci kwestionują wyniki wyborów, a ona dopatrzy się poważnych uchybień proceduralnych[14]. Sprzeciwiła się jednak anulowaniu całego głosowania.

20 czerwca Rada Strażników zaproponowała trzem przegranym kandydatom - Mir-Hosseinowi Mousaviemu, Mohsene Rezaeemu oraz Mehdi Karroubiemu - przeliczenie na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady, w ich obecności, 10% losowo wybranych głosów. Na posiedzeniu pojawił się jedynie Mohsen Rezai. Ostateczną decyzję co do wyników wyborów Rada ma podjąć w środę, 24 czerwca[15].

24 czerwca swój wniosek w sprawie nieprawidłowości podczas wyborów prezydenckich wycofał Mohsen Rezai. Swoją decyzję umotywował trudną sytuacją polityczną i społeczną w kraju oraz zbyt małą ilością czasu Rady Strażników do rozpatrzenia wniosku. Łącznie do organu tego wpłynęło ponad 600 wniosków[16].

Boudewijn F. Roukema z toruńskiego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika zastosował do wyników wyborów prawo Benforda, zwykle stosowane w kryminalistyce do wykrywania oszustw podatkowych. Prawo to obowiązuje dla wielu zmiennych obserwowanych w świecie rzeczywistym, jednak nie jest zwykle spełnione, gdy ktoś wymyśla liczby starając się, by wyglądały na przypadkowe. Roukema zaobserwował, iż rozkład pierwszych cyfr liczby głosów oddanych w wyborach w poszczególnych okręgach na Mehdiego Karroubiego nie zgadza się z rozkładem Benforda (poziom istotności 0,007). Wśród pierwszych cyfr dwukrotnie częściej niż powinna pojawia się siódemka. Anomalie występują w trzech z sześciu największych okręgów i są to właśnie okręgi w których aktualny prezydent Mahmud Ahmadineżad miał proporcjonalnie wyższe poparcie niż w reszcie kraju[17]. Jednakże statystycy Nate Silver[18] i Andrew Gelman[19] wyrazili sceptycyzm w kwestii znaczenia tego wyniku.

Po przeliczeniu 10% losowo wybranych głosów Rada Strażnków Konstytucji potwierdziła wyborcze zwycięstwo dotychczasowego prezydenta Iranu, Mahmuda Ahmadineżada, i odrzuciła wszelkie oskarżenia o nieprawidłowości w czasie przeprowadzania wyborów[20].

Ponowny wybór prezydenta Mahmuda Ahmadineżada poparło również Stowarzyszenie Naukowców z Kum, nie popierające początkowo jego kandydatury. Odmienne zdanie prezentuje kilkunastu naukowców ze Zgromadzenia Nauczycieli i Naukowców, które skrytykowało nie tylko wynik wyborów prezydenckich, ale także działanie Rady Strażników - kwestionując jej niezależność i bezstronność[21].

W Iranie po ogłoszeniu piątkowych wyników wyborów prezydenckich wybuchły protesty społeczne, uważane za największe od czasów rewolucji islamskiej z 1979 r.

Manifestanci sprzeciwiają się rezultatom wyborów, według których dotychczasowy prezydent Mahmud Ahmadineżad zdobył ok. 62,6 proc. Głosów. Jego główny rywal, umiarkowany konserwatysta, Mir Hosejn Musawi dostał ok. 33 proc. poparcia.


- Wystąpienia Irańczyków pokazują, że oni już nie boją się wyjść na ulicę i głośno wyrażać swoich poglądów politycznych - powiedział Danecki i podkreślił, że "protesty świadczą także lepiej o samych Irańczykach, którzy opowiadają się za umiarkowanym politykiem".

Danecki ocenił jako naganne zachowanie władz Iranu, które pacyfikują protestujących, używając m.in. gazów łzawiących.

Zginęły trzy osoby

- Władza chce, żeby wszyscy Irańczycy zaakceptowali wyniki wyborów. O tym też mówi obecnie propaganda irańska podkreślając, że Ahmadineżad jest prezydentem wszystkich Irańczyków, a nie tylko tych, którzy go wybrali - powiedział profesor.

- To jest coś, co w Polsce dobrze znamy z propagandy PRL-u, która mówiła, że tylko "nieodpowiedzialne elementy" próbują zanegować wyniki wyborów - dodał.

W Iranie w sobotnich starciach z policją zginęły trzy osoby. Władze Iranu aresztowały także 100 polityków związanych z obozem reformistów.

W niedzielę w stolicy Iranu Teheranie doszło do kolejnych starć między irańską policją a grupą ok. 200 zwolenników Musawiego.

Różnice między kandydatami nie są znaczące

Według Daneckiego, popierany przez protestujących Irańczyków Musawi jest zwolennikiem większej demokratyzacji w Iranie, a także prowadzeniem pokojowego dialogu ze Stanami Zjednoczonymi oraz krajami Europy Zachodniej.

Jak zastrzegł, różnice między oboma kandydatami na prezydenta Iranu nie są jednak znaczące. - Na przykład łączy ich uznanie systemu religijnego jaki panuje w Iranie. (...) W tym systemie decyzje rządu uzgadnia się z prawem muzułmańskim, czym zajmuje się tamtejsza Rada Nadzorcza - tłumaczył Danecki.

Jak podkreślił, Musawa nie był również za pełną i całkowitą demokratyzacją Iranu.

Wyników nie da się sfałszować

W opinii Daneckiego, sobotnio-niedzielne protesty wyrażają przede wszystkim niezadowolenie z wyników wyborów, a nie sprzeciw wobec ewentualnemu ich fałszowaniu przez władze Iranu.

- Wyników wyborów przy tamtejszym systemie nie da się sfałszować. Mogły być jedynie jakieś pojedyncze próby fałszowania, niedoskonałości, pewne błędy, nic więcej - ocenił profesor.

Zdaniem Daneckiego, powyborcze protesty w Iranie nie grożą ewentualnej eskalacji konfliktu na sąsiednie kraje muzułmańskie. - Wypowiedzi m.in. szefa Ligi Państw Arabskich Amr Moussa, czy polityków innych krajów, świadczą raczej o tym, że Ahmadineżad powinien wziąć pod uwagę te manifestacje i tak zmieniać politykę, by doprowadzić do zgody między światem muzułmańskim a Zachodem - wyjaśnił arabista.

Walczysz z cieniem.