Europa jest kontynentem szczególnym pod względem religii i innych odmian światopoglądów. Wśród mieszkańców zachodniej części Starego Kontynentu, a także Niemiec i Czech zakorzeniona jest pamięć o wojnach na tle religijnym, szczególnie w wiekach: XVI i XVII. Religia jawi się im zatem jako pierwiastek konfliktogenny, katalizujący podziały społeczne, zagrażający jedności państwowości. Natomiast w Europie Środkowej, Wschodniej, częściowo Południowej, a także w Irlandii, religia i będące jej nośnikiem właściwe Kościoły chrześcijańskie - katolicki, prawosławne, czy protestanckie - okazały się czynnikami służącymi wykształceniu i zachowaniu tożsamości narodowej. Kler był niejednokrotnie warstwą przywódczą w walce o narodową emancypację. Znamienne dla Europy jest relatywnie wysoki, wyższy niż na innych kontynentach, odsetek niewierzących. Wyzwaniem dla dominującej w Europie koncepcji państwa świeckiego (laickiego) staje się współcześnie zwłaszcza fundamentalizm islamski