Gdyby Mickiewicz wydał swoje dzieło po francusku albo po angielsku, "Konrad Wallenrod" stałby się zapewne literackim wydarzeniem sezonu. Na paryskich lub londyńskich salonach dyskutowano by przez kilka tygodni na temat walorów utworu - jego egzotyki, niezaprzeczalnych walorów historycznego kostiumu, nawiązań do modnego średniowiecza, klimatu niesamowitości i grozy, zarzucając mu zapewne pewną nadmierną tradycyjność poetyckiej formy. Po kilku tygodniach towarzystwo znalazłoby sobie inny temat do rozmów i "Konrad Wallenrod" spokojnie przeszedłby do historii literatury. Niestety, "Konrad Wallenrod" wyszedł drukiem w Wielkim Domu Wariatów, gdzie każdy młody szlachcic chciał czytać Mickiewicza na kolanach, jak Mojżesza albo Izajasza, z nabożeństwem godnym lektury Pisma Świętego, a może nawet modlitewnika lub żywotów świętych. Zamiast zabawiać poezją wyobraźnię w wolnej chwili, zaraz chciał to wcielać w życie, jak każdy prostak, który będąc po raz pierwszy w teatrze rzuca się na scenę, by ratować aktorkę z rąk aktora, odgrywającego właśnie rolę Don Juana albo innego Casanovy. Cóż za litości godne prostactwo i ciemnota. Pomyśleć, że polska historia w dużej części składa się z tego typu idiotycznych afer, wszczynanych przez autentycznych półgłówków. ;)