Bardzo dobry, dopracowany i obiektywny tekst. Zachęcałbym do napisania historii zła w kulturze nowoczesnej, to także bardzo ciekawy temat.

...wspomnienia o lucyferianizmie wśród różokrzyżowców i ordo templi orientis. albo może i nie, bo to zboczenie z tematu...

Oczywiście Lucyfer byl identyfikowany z Szatanem znacznie wcześniej. Opisałam w artykule, że Orygenes scalił "oficjalnie" Diabła i Lucyfera, nadając złu jeden wizerunek, przy czym rozróżniam wszystkie trzy pojęcia, jakim jest Szatan, Lucyfer oraz Diabeł. Dziekuje bardzo za małą podpowiedź, poszukam w bibliografii, chętnie pogłębię wiedzę o pisam Tertuliana.

Bardzo ciekawy artykul. Czy nie jest jednak tak, ze Lucyfer identyfikowany byl z Szatanem juz wczesniej, m.in. przez "ojca zachodniego chrzescijanstwa", Tertuliana?

Dziękuję za komentarz. Teks nie zawiera wniosków, gdyż mam zamiar przesłać je później. Jeśli chodzi o temat, jest to bardziej skrót myślowy. Próbowałam z całej dostępnej mi wiedzy i bibliografi, scharakteryzować i uporządkować pojęcia zła, które kolejno przejawiało się w prawierzeniach, mitach i opisach. Dla mnie zło to jedna z części natury człowieka, dawniej opisywana dość abstrakcyjne, jednakże uważam religie za piękny "wynalazek" ludzkości. Jeśli opublikują kolejne części, kilka niepewności się rozwieje, ale zapewne przywieje więcej. A moje nazwisko prosiłabym zostawić w spokoju, gdyż nie ma z tym nic wspólnego. 

Pani Lucyna, chyba nie przypadkiem nosi takie nazwisko. Co prawda artykuł czytałem z ciekawością, ale jest trochę niewiarygodny. Zło tak jak dobro nie posiada historii, a postacie literackie czy symbole są wymysłem człowieka, który widząc otaczającą go rzeczywistość stworzył świat wyobraźni kultywowanej, czyli religię. Porównała Pani kilka bóstw i ich diableskie partnerstwo kobiet. Fakt Marii Magdaleny będący marginalnie przytaczany w kilku tekstach źródłowych nie oznacza, że była ona jakimś złym towarzyszem Jezusa, alterego czy czarnym charakterem w tej pięknej historii. Poza tym seks, gdyby nie był tematem pożądania, a jedynie zwykłą czynnością nie dającą wielkich pokładów przyjemności i doznań pewnie nie utożsamiano by go z czymś zakazanym, niezwykłym... Jeżeli według mnie zło to głód, choroby, wojny czyli po części sprawka Natury a poczęści człowieka- gdzie mogę zakwalifikować zło? Nie jesteśmy maszynami tylko ludźmi, więc każdy z nas mógłbyć przez chwilę zły lub dobry, a Szatan czy Anioł to symbol świętej rutyny, któreś ze stron. Kultura daje nam możliwość uporządkowania chyba wszystkiego, świat i prawa, którymi bezprawnie się rządzi i tak zostawia nas ludzi zdumionych, z otwartą gębą i wybałuszonymi gałami, nawet po przeczytaniu setek ksiąg i doświadczeniach własnych.