"Dalekiemi też już były owe wołania Hippokratesowych uczniów o łagodność obejścia się z obłąkanym. Dla przerażonej średniowiecznej ludzkości stał się on narzędziem i sprzymierzeńcem ducha ciemności".
Albo ducha jasności. Czego najlepszym przykładem była/jest instytucja "jurodiwych" w kościele prawosławnym lub też "głupich dla boga" w całym chrześcijaństwie. Tekst Orzeszkowej jakkolwiek interesujący razi schematycznym ujmowaniem eopoki Średniowiecza, charakterystycznym dla Jej czasów i środowiska.

W Pirnie nad Łabą w zamku Sonnenstein zbudowanym w 15 wieku, w 1811 r. powstał zakład psychiatryczny, który z biegiem czasu, w dużym stopniu dzieki jego dyrektorowi nazwiskiem Pienitz, zyskał opinię zaklładu modelowego, na którym wzorowały się liczne inne instytucje tego typu w Europie. W ośrodku tym, jako pierwszym w Europie, organizowano  z końcem 19 wieku zajęcia z muzykoterapii oraz sale do gier (np bilard) czy też innej aktywności fizycznej.
Na ironię smutną zakrawa fakt, iż w murach tego obiektu wyeksterminowano w czasch hitlerowskich ok. 15 tysięcy osób psychicznie chorych w ramach akcji likwidacji psychicznie chorych.