Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
144.764.141 wizyt
Ponad 1060 autorów napisało dla nas 7269 tekstów. Zajęłyby one 28656 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Korea Północna zaatakuje
w 2018 r.
w ciągu kilku lat
nie zaatakuje
  

Oddano 2383 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:

Złota myśl Racjonalisty:
Ileż próżności trzeba ukrywać (..) usiłując stwarzać pozory, że jest się zamierzonym elementem boskiego planu? Ileż szacunku wobec siebie należy poświęcić po to tylko, by nieustannie tarzać się w świadomości własnych grzechów?
Nowinki i ciekawostki naukowe
Językoznawstwo
Miałka woda (20-04-2018)

Jeszcze kilka dekad temu wschodnia Polska mówiła, że woda jest płytka, zaś zachodnia, że jest miałka. Kaszubiacy i Kociewiacy mówili, że jest snadka. Dziś wszyscy mówimy jak dawniej na wschodzie.

Wśród Słowian powszechniejsze jest określenie 'miałki'. Tak mówią wszyscy na wschód od Bugu. Od tego pochodzi słowo mielizna.

'Płytki' to słowo górali karpackich (tak mówią też Chorwaci, Serbowie i Słoweńcy), które opanowało całą Polskę wskutek upowszechnienia edukacji od XVIII w. Spopularyzował je ksiądz podlaski Jan Krzysztof Kluk (Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych).


Oprac. na podstawie mapy 527 z Małego atlasu gwar polskich Dialektologia UAM

Kluk był czołowym przyrodnikiem polskiego Oświecenia. Opublikował wiele prac, które stanowiły przełom w ówczesnych polskich naukach przyrodniczych i rolniczych:

  • Roślin potrzebnych, pożytecznych, wygodnych, osobliwie krajowych albo które w kraju użyteczne być mogą, utrzymanie, rozmnożenie i zażycie 3 tomy
  • Zwierząt domowych i dzikich, osobliwie krajowych, historii naturalnej początki i gospodarstwo. 4 tomy
  • Rzeczy kopalnych osobliwie zdatniejszych szukanie, poznanie i zażycie. 2 tomy
  • Botanika dla szkół narodowych
  • Dykcjonarz roślinny, w którym podług układu Linneusza są opisane rośliny nie tylko krajowe, dzikie, pożyteczne albo szkodliwe: na roli, w ogrodach, oranżeriach utrzymywane: ale oraz i cudzoziemskie, które by w kraju pożyteczne być mogły albo z których mamy lekarstwa, korzenie, farby etc. 4 tomy
  • Zoologia, czyli zwierzętopismo dla szkół narodowych.

Odtąd oświeceni mówili, że woda jest płytka, zaś miałka woda stała się słowem staropolskim. Była to zmiana racjonalna etymologicznie, gdyż słowo miałki pochodzi od drobnego mielenia. Zdarza się jednak i dziś usłyszeć w okolicach Gdańska, że Wisła jest za snadka.

Więcej: Anna Ziembińska, Analiza rozwoju semantycznego leksemów 'płytki' i 'miałki', Linguarum Silva 3, 77-97 2014


Mariusz Agnosiewicz

Dodaj komentarz do wiadomości..  Zobacz komentarze (1)..

Nauka - sondaż Racjonalisty

 Neuroenhancement, czyli chemiczne wspomaganie pracy mózgu to:
sposób na optymalne wykorzystanie ludzkiego potencjału
pożyteczna dziedzina badań naukowych
kolejny krok ku dehumanizacji człowieka
chwyt marketingowy przemysłu farmaceutycznego
zwykła życiowa konieczność
nie mam zdania
  

Oddano 22418 głosów.


Reklama

Racjonalista wspiera naukę. Dołącz do naszych drużyn klikając na banner!
 
 
 
Więcej informacji znajdziesz TUTAJ
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365