Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
161.012.035 wizyt
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7320 tekstów. Zajęłyby one 28875 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Czy jesteś zadowolony/a z życia?
Tak
Nie
Nie wiem
  

Oddano 1883 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
Większość ludzi używa głowy nie do myślenia, lecz do potakiwania.
 Tematy różnorodne » Ekologia i ekozofia

Wielka Tama Asuańska i jej skutki [1]
Autor tekstu:

Stare, historyczne powiedzenie egipskie brzmi: Egipt jest darem Nilu. Jest w tym stwierdzeniu dużo prawdy, bowiem żyzne muły nilowe, niesione z prądem rzeki, stanowiły główny czynnik wzbogacający ziemię, która dzięki temu dawała bardzo dobre plony przy stosunkowo małym nakładzie pracy. Pierwsze cywilizacje mogły powstać jedynie tam, gdzie istniał nadmiar żywności przy małym nakładzie pracy i człowiek mógł poświęcić większość wolnego czasu na inną działalność twórczą.


Bagna Sudd w Południowym Sudanie

Nil to najdłuższa rzeka świata licząca 6671 km, a druga, co do wielkości po Amazonce, biorąc pod uwagę ilość niesionych wód. Głównym nurtem jest Nil Biały wypływający z jeziora Wiktorii w Ugandzie, rozlewa się szeroko w południowej części Sudanu, tworząc rozległe bagna Sudd, zajmujące powierzchnię o wielkości prawie połowy Polski i zamieszkałe przez stada słoni. Tutaj rzeka traci około 2/3 swoich wód, głównie przez parowanie. Tutaj również wpadają dwa większe dopływy: lewy — Bahr el Ghazal i prawy — Sobat. Największym dopływem Nilu jest Nil Błękitny, biorący początek w jeziorze Tana w Etiopii, ze swoimi mniejszymi dopływami Rohad i Dinder. Ostatnim dopływem na północy jest rzeka Atbara. Dalej już Nil płynie samotnie przez pustynię na długości 2700 km. Początkowo sądzono, że to Nil Błękitny jest głównym nurtem ze względu na gwałtowność wzbierania wód, ale po bliższych badaniach stwierdzono, że za nurt główny należy przyjąć Nil Biały, a Nil Błękitny uznać jako dopływ. W błąd wprowadzał również zbieg obu Nilów w Chartumie: szeroki, opływający wyspę Tuti Nil Błękitny i wąski, niepozorny Nil Biały.


Jedyna kryjówka dla słoni przed człowiekiem

Nie bez wpływu pozostaje również historia odkryć źródeł obu Nilów. Nad jeziorem Tana u źródeł Nilu Błękitnego, Anglik Bruce zjawił się w 1771 r., a prawdopodobnie jeszcze o 150 lat wcześniej, bo już w 1618 r., był tam Portugalczyk, ojciec Pedro Paez. Odkrycie początków Nilu Białego należało do jednych z ostatnich wielkich odkryć geograficznych na kuli ziemskiej i miało miejsce dopiero w latach 60-tych XIX w., kiedy to Burton, Speke, Livingstone i Stanley podróżowali po sercu Afryki i opisywali rejony jeziora Wiktorii. Cały świat wówczas był zafascynowany ich odkryciami, nie mniej chyba niż ludzie współcześnie wyprawami na księżyc i nawet wyobraźnia naszego wielkiego pisarza Henryka Sienkiewicza została tymi odkryciami pobudzona do tego stopnia, że stworzył powieść „W pustyni i w puszczy".

W tym miejscu warto również zaznaczyć genezę pochodzenia nazw. Widać to wyraźnie z okna samolotu podchodzącego do lądowania na lotnisku w Chartumie. Wody Nilu Białego są jasno szare, natomiast wody Nilu Błękitnego mają wyraźny, zielonkawy odcień. Rozdział tych wód jest jeszcze widoczny do 60-80 km od zbiegu obu rzek, zanim zmieszają się całkowicie. Bilans wodny w ciągu roku przedstawia się następująco:  

Rzeka Wysoki stan wód Niski stan wód
Nil Biały 14% 83%
Nil Błękitny 69% 17%
Atbara 17% -


Hiacynty spływające nurtem Nilu Białego
Pora deszczowa występuje dwukrotnie w ciągu roku: marzec-maj i wrzesień-listopad. Z powyższego zestawienia widzimy, że Nil Błękitny jest rzeką gwałtowną (różnice poziomów lustra wody między maksimum i minimum w rejonie Sudanu mogą osiągać 10 m), Nil Biały jest natomiast rzeką raczej spokojną, a Atbara, przy niskim stanie wód, wysycha całkowicie.

Warto także na tym miejscu wyjaśnić, skąd biorą się owe żyzne muły nilowe. W piśmiennictwie i literaturze podawane jest zazwyczaj, że są one niesione przez Nil Błękitny z wyżyny etiopskiej, niemniej, wydaje się, że duża ich ilość pochodzi z gnijących części roślin zarastających obficie bagna Sudd. Wynika to z porównania kolorów i przezroczystości wody obu rzek. 


Hiacynty nilowe

Największą rolę odgrywałyby tutaj hiacynty, zarastające niekiedy cały nurt rzeki do tego stopnia, że blokują całkowicie żeglugę rzeczną, która tutaj jest jedyną drogą łączącą Sudan Południowy z Północnym. Trzeba wtedy używać odpowiednich środków chwastobójczych — herbicydów, żeby odblokować rzekę i umożliwić komunikację (samolot nad Nilem).





Statek nilowy holujący 7 barek. Podróż z Kosti do Dżuby trwa dwa tygodnie.


Nasz samolot wracający do bazy z akcji „kwiatki".

Rolnictwo Egiptu i Środkowego Sudanu zależy całkowicie od wód Nilu. Opady deszczowe są tak małe i nieregularne, że nie można ich wcale brać pod uwagę. Rejony uprawne w Sudanie grupują się głównie w trójkącie Khartoum-Sennar-Kosti oraz wzdłuż Nilów; Białego i Błękitnego, W latach 30-tych XX w. na Nilu Błękitnym wybudowano dwie zapory a właściwie jazy spiętrzające wodę o kilka do kilkunastu metrów tj. Er Roseires i Sennar. Na Nilu Białym, niedaleko Chartumu, powstała tama Djebel Aulija. W latach 60-tych XX w., w związku z budową Wielkiej Tamy Asuańskiej i koniecznością wysiedlenia wielkiej liczby ludzi z rejonu Wadi Halfa, powstała zapora na rzece Atbara ~ Kashm el Girba.


Tama na Nilu Błękitnym w Sennarze. Woda kierowana jest do dwóch kanałów nawadniających.

W Egipcie rolnictwo przez tysiące lat polegało na zalewaniu pól mulistymi wodami Nilu w czasie dorocznych wylewów i chwytaniu tych wód w czasie wysokiego stanu do specjalnie przygotowanych zbiorników. Pod koniec XIX stulecia powstał projekt zbudowania zbiornika rocznego. W 1902 r. na Nilu wybudowano zaporę w Asuanie i następnie 7 jazów, umożliwiających nawadnianie pól przez cały rok nieprzerwanie, a to: Isna, Nag Hammadi, Assiut, Mohammed Ali Barrage, Edfina, Zifta i Faraskour. Na początku lat 60-tych XX w. rozpoczęto realizację projektu zbiornika siedmioletniego, który umożliwiłby nie tylko przetrwanie okresów kilkoletniej suszy, ale i nawodnienie nowych obszarów uprawnych. Był to okres, w którym „człowiek zwyciężał przyrodę". Tak narodziła się Wielka Tama Asuańska ~ Sadd al Ali.

W 1965 r. zaczęto napełniać nowy zbiornik wody o długości ponad 500 km, nazywając go imieniem ówczesnego prezydenta Egiptu — Zalew Nassera. 


Zalew Nassera z wysokości około 10 km.



Ten sam fragment Zalewu z wysokości 400 m. Piasek i woda.

W Sudanie nastąpiła wielka migracja ludności z rejonu Wadi Halfa do Kashm el Girba (około 50.000 mieszkańców). W okręgu Wadi Halfa woda zalała miasto i 27 osiedli. 


Stara Wadi Halfa.



Nowa Wadi Halfa z lotu ptaka. Widoczny tor kolejowy wiodący do Starej Wadi Halfy. Biały punkt po środku Zalewu to jeszcze nie zalany (1971) szczyt wieży kontrolnej dawnego lotniska.

Całkowita powierzchnia zbiornika wyniosła 5.000 km kwadratowych a kręte, strome brzegi mają długość około 3.000 km. Tama może spiętrzyć wodę do wysokości 111 m.

Rok 1970 to rok euforii. Na południe od Aleksandrii w ciągu pięciu lat nawodniono przecież nowe tereny około 300.000 ha. Nadciągnęła ludność wysiedlona z rejonu Kanału Sueskiego po wojnie z Izraelem w roku 1967. Posadzono winorośle, które zaczęły się bujnie rozwijać zapowiadając piękne plony i znaczne dochody. Szczęście było pełne. Okręg nazwana "Mudiriyat al Tahrir", czyli "Okręg Zwycięstwa".

Ale już w połowie owego roku zaczęło coś się psuć. Niektóre szczepy cyprysów i winorośli zaczęły obumierać. Początkowo sądzono, że chodzi o błąd w niedostatecznym lub niewłaściwym nawożeniu, ale wkrótce stwierdzono, że miejscami woda nilowa w kanałach nawadniających nie jest słodka a słona! Dalsze badania ustaliły, że poziom wody głębinowej, znajdujący się w tym rejonie na głębokości od 30 do 60 m, po nawodnieniu zaczął podnosić się z szybkością l cm dziennie i doszedł do 3 m od powierzchni ziemi, wypłukując przy tym złoża soli znajdujące się w głębi. Słona woda zniszczyła całkowicie uprawy, okręg opustoszał i został znowu pokryty przez pustynię. Na marginesie należy dodać, że pustynia saharyjska rozszerza się z szybkością 100 tys. ha rocznie szczególnie w kierunku południowym.

Sprawą podstawową jest jednak brak owych żyznych mułów nilowych, wzbogacających uprawną ziemię w składniki organiczne. Zalew Nassera stał się ogromnym osadnikiem, w którym woda zwalnia poważnie swój bieg a wszystkie zawiesiny osadzają się na dnie. Na dodatek gromadzą się one głównie od strony południowej, najdalszej od Tamy. Poniżej Tamy w Asuanie, woda płynie kryształowo czysta, przejrzysta na kilka metrów w głąb, jakże różna od wody w Chartumie gdzie przejrzystość wynosi zaledwie kilkanaście centymetrów. Czysta woda jest bardziej rwąca, brzegi są szybko podmywane i osuwają się, a głębokość Nilu wzrasta. W ciągu pierwszych czterech lat od rozpoczęcia napełniania tego olbrzymiego zbiornika wody, głębokość Nilu wzrosła średnio około 60 cm, następnie szybkość pogłębiania zmniejszyła się i obecnie wynosi około 17 mm rocznie, Zagraża to szczególnie wielu mostom i różnego rodzaju zaporom oraz zmusza do podnoszenia wody przy nawadnianiu na wyższy poziom. W rozmowie ze specjalistami z Ministerstwa Rolnictwa w Kairze dowiedziałem się, że według ich obliczeń Zalew Nassera zostanie całkowicie zamulony w ciągu około kilkudziesięciu lat i wtedy staną nawet turbiny elektryczne, które są przystosowane do napędu czystą wodą a nie błotem.


1 2 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Katastrofa pod Smoleńskiem bez sentymentów
Stosunek do własnego ciała u Starożytnych Egipcjan

 Zobacz komentarze (2)..   


« Ekologia i ekozofia   (Publikacja: 11-12-2003 Ostatnia zmiana: 14-12-2003)

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Wiesław Jaszczyński
Doktor medycyny. Emerytowany lekarz (specjalista medycyny morskiej i tropikalnej), i pilot (latał m.in. w Afryce), były wiceminister zdrowia i opieki społecznej, oraz Główny Inspektor Sanitarny Kraju w latach 1994-1998. Przez dwa lata jako lekarz naczelny Międzynarodowego Portu Lotniczego w Trypolisie zabezpieczał medycznie muzułmańskie pielgrzymki do Mekki. Laureat Złotej Honorowej Odznaki Fundacji Promocji Zdrowia (2000), odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001), jako pierwszy Polak otrzymał godność honorowego patrona Międzynarodowej Federacji Lotniczej FAI (2002). Mieszka w Szczecinie.   Więcej informacji o autorze

 Liczba tekstów na portalu: 36  Pokaż inne teksty autora
 Najnowszy tekst autora: Ostatni lot
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 3136 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365