[5] Szczegóły oskarżenia Grotiusa o zdradę stanu, czy nawet przygotowywanie zamachu stanu skrywa patyna czasu. Informacji na temat swej ucieczki z więzienia z pomocą przyjaciół nie ujawnił nigdy i stanu wiedzy na ten temat nie powiększył. Do tej pory wznawiana jest wydana jeszcze w XIX stuleciu biografia filozofa. zob. Charles Butler Esq, The Life of Hugo Grotius with Brief Minutes of the Civil, Ecclesiastical, and the Literary history of Netherlands. Of Lincoln's- Inn, John Murray Albemarle-Street, London 1826 [reprint Source Bebook 2004] Bibliotheuqe Nationale de France (BnF Gallica) http://gallica.bnf.fr.

[6] H. W. Blom, Grotius and Socinianism,,praca cyt. s. 122.

[7] Cyceron pisał: "Jego grecką nazwę, (Nomos) uczeni wyprowadzają od czasownika, nemo który znaczy „przydzielić, co się należy" ;ja natomiast rodzimy wyraz lex, czyli „prawo", wywodzę od legere - „wybierać. [...] Z prawa naturalnego powinno się wywodzić prawo stanowione. To pierwsze jest bowiem samoistną siłą, mądrością i rozsądkiem mądrego człowieka, kryterium prawości i bezprawia". Cyceron, O państwie, o prawach, wyd. ANTYK — Marek Derewicki, Kęty 1998, s. 105.

[8] H. Grotius, O prawie wojny i pokoju, Prolegomena, wyd. PWN, Warszawa 1957, t. 1, s. 92.

[9] John Maurice Kelly, Historia zachodniej teorii prawa, wyd. WAM, Kraków, 2006, s. 253.

[10] H. Grotius, O prawie wojny i pokoju, Prolegomena, dz. cyt. s. 93.

[11] Roman Tokarczyk, Klasycy prawa natury, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1988, s. 176 — 177.

[12] John Neville Figgis, Political Thought from Gerson too Grotius: 1414 - 1625: Seven Studies. Batoche Books, Kitchener (Canada) 1990.

[13] Roman Tokarczyk, Klasycy prawa natury dz. cyt. s. 178.

[14] Refleksja ta służyła Cyceronowi po to by apelować do jemu współczesnych o wykluczenie z praktyki politycznej Imperium Romana zarówno w stosunkach metropolii z prowincjami jak i w stosunkach pomiędzy obywatelami podstępu, stosowania zasadzek i prowokacji. Na ten humanitarny aspekt uniwersalności relacji prawnych wskazywał Grotius, który uważał, że ten postulat powinien być stałym fundamentem moralnym każdej relacji prawnej w tym także stworzonego przezeń prawa narodów.

[15] H. Grotius, Prolegomena, [w:] O prawie wojny i pokoju, dz. cyt. s. 52.

[16] R. Tokarczyk, Klasycy prawa natury, dz. cyt. s. 181.

[17] H. Grotius, O prawie wojny i pokoju, dz. cyt. [numeracja akapitów] 2. 20, także 2. 21,., s. 75-76, 76-77.

[18] J. M. Kelly, Historia zachodniej teorii prawa,, dz. cyt. s. 264.

[19]H. Grotius, O prawie wojny i pokoju, dz. cyt. [numeracja akapitów] 2.20.18, s. 74.

[20] H. W. Blom, Grotius and Socinianism, Autor w swym studium rozważa wzajemne zapożyczenia i korespondujące ze sobą pojęcia miedzy opublikowanym, anty-scyniańskim traktatem Grotiusa Defensio fidei catholicae de satisfactione Christi adversus Faustum Socinum Senesem, a pozostawionym w rękopisie, choć upowszechnianym wśród znajomych traktatem filozoficzno-prawnym De iure praedae commentarius poświęconym głównie stosunkom wewnątrz państwa i relacjom jednostka - państwo.

[21] Jest w tym widoczna istotna praca intelektualna podobna do tej jaką dokonał Mikołaj z Kuzy. Kuzańczyk przeszedł do historii myśli, jako twórca konstrukcji językowej, określającej Najwyższego terminem coincidentia oppositorum. U Mikołaja z Kuzy pojęcie koincydencji otrzymuje dwa sposoby rozumienia. Rozumienie pierwsze jest ściśle neoplatońskie — polega na zespalaniu się w nieskończoności Bożej najmniejszego z największym. Drugie rozumienie kładzie nacisk na to, że termin coincidentia obejmuje głównie sprzeczności. Prawo bowiem wyłączonego środka obowiązuje ludzki rozum, stosujemy je w logice i etyce. Nie ma ono natomiast zastosowania w odniesieniu do intelektu poszukującego Boga i woli ludzkiej, wgłębiającej się na drodze kontemplacji w nieskończoność Stwórcy świata. Możemy wówczas oddzielić niepojętego dla nas Boga od świata, z jego nieskończoną przestrzennie materią — nauczał Kuzańczyk — ale skończoną w czasie i przez to zdegradowaną na wszystkich stopniach bytu. Pojęcie „dobro" i „zło" należą tylko do ludzkiego świata i nie należy ich stosować do Istoty Najwyższej, która nie jest z tego świata. Por. J. Kolarzowski, Mistyka, neoplatonizm, teodycea, [w:] tenże Filozofowie i mistycy, dz. cyt. s. 44 -47.

[22] H. Grotius, Defensio fidei catholicae de satisfactione Christi adversus Faustum Socinum Senesem, Edited by Edvin Rabbie, Assen — Maastricht, 1990.

[23] Warto zwrócić uwagę, że w obrębie chrześcijańskiej tradycji istniał ważki nurt, który nie tylko, że nie rozdzielał sprawiedliwości Boskiej i ziemskiej ale tej pierwszej przypisywał całkowitą arbitralność. Ten nurt myśli rozpoczął św. Augustyn w swoim traktacie De civitas Dei Państwo Boże, przeł. W. Kubicki, Kęty, wyd. ANTYK - Marek Derewicki, 1998.

[24] Jonathan I. Israel, Radical Enlightenment Philosophy and the Making of modernity 1650 -1750. Edt. Oxford University Press, Oxford, 2002, s. 344. Zob. także: C. G. Roelosfen, Grotius and International Politics in Seventeenth Century; Hinemi Suganami, Grotius and International Quality [obydwa studia w:] Hugo Grotius and International Relations. Edited by H. Bull, B. Kingsbury, A. Roberts, Clarendon Press, Oxford 1990, s. 95 -133 i 221 -240.