Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
183.929.053 wizyty
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7352 tekstów. Zajęłyby one 29008 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Zamierzasz się zaszczepić na SARS-CoV-2?
Tak
Raczej tak
Raczej nie
Nie
Poczekam jeszcze z decyzją
  

Oddano 3945 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"
Friedrich Nietzsche - Antychryst
Anatol France - Kościół a Rzeczpospolita

Złota myśl Racjonalisty:
"Jest u nas [w Walii?] takie powiedzenie: 'Jeśli muszę pójść do dżungli, to najlepiej, gdy będę miał za towarzysza Polaka'. Jesteście wierni, trzymacie się do końca razem. Starsze pokolenie Anglików zaświadczy też, jakimi świetnymi jesteście żołnierzami."
 Prawo » Prawo wyznaniowe

Stowarzyszenia wyznaniowe [2]
Autor tekstu:

III Rzeczpospolita

Wobec ustawy z 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego konkordat stanowi rozszerzenie uprawnień kościelnych. Ustawa reguluje te kwestie w rozdziale 5 i przewidywała podział na trzy rodzaje takich organizacji: a) organizacje kościelne, czyli takie w zakładaniu których brała udział władza kościelna (art. 34); b) organizacje katolickie, czyli takie, które powstały za aprobatą władzy kościelnej i które mają przydzielonego kapelana lub asystenta kościelnego (dziwne to ujęcie, albowiem kodeks kanoniczny mówi o kapelanie, który jest asystentem kościelnym) (art. 35); c) stowarzyszenia katolików, działające wyłącznie na podstawie prawa powszechnie obowiązującego i własnych statutów (art. 37).

W ustawie jedynie cel tych zrzeszeń, określony jako „realizacja zadań wynikająca z misji Kościoła" (art. 33 ust. 1), odsyłał implicite do prawa kanonicznego. Konkordat natomiast stanowi, że zarówno zrzeszanie się wiernych, jak i cele tych zrzeszeń muszą być zgodne z prawem kanonicznym. Stowarzyszenia wiernych regulują kanony 298-329 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Przewidują one dwa rodzaje stowarzyszeń: publiczne i prywatne. Podział ten w ogólnym sensie można odnieść do podziału na stowarzyszenia i stowarzyszenia zwykłe polskiego Prawa o stowarzyszeniach (chodzi o zakres uprawnień obu rodzajów, przyznanych odpowiednio na forum kościelnym i państwowym).

Polska ustawa o stowarzyszeniach jako główne ograniczenie członkostwa przyjmuje cenzus wieku. W prawie kanonicznym wierny traci możność przystępowania i pozostawania w stowarzyszeniu, jeśli dokona apostazji. Taki sam skutek pociąga za sobą klątwa za jakieś przestępstwo religijne. Przysługuje jednakowoż prawo rekursu, czyli odwołania się do władzy kościelnej.

Stowarzyszenia publiczne to te, które zostały erygowane przez właściwą władzę kościelną (Stolica Apostolska — dla stowarzyszeń powszechnych, Episkopat — dla ogólnokrajowych, biskup diecezjalny — dla stowarzyszeń działających w ramach diecezji). Stowarzyszenie takie posiada moderatora (może być osoba świecka), który sprawuje władzę formalną, oraz „asystenta kościelnego", czyli kapelana, który sprawuje władzę faktyczną, nadzorczą.

Stowarzyszenia prywatne wiernych to takie, w zakładaniu których nie brała udziału władza kościelna. Jednakże podlegają one również nadzorowi władzy kościelnej, jej kierownictwu, trosce, aby „uniknąć rozproszenia sił" (kan. 323), tudzież ograniczeniu na rzecz ordynariusza w zarządzie i dysponowaniu dobrami przekazanymi stowarzyszeniu „na cele pobożne". Wszystkie stowarzyszenia podlegają nadzorowi władzy kościelnej w zakresie wiary, obyczajności, a także „by nie wkradły się nadużycia do dyscypliny kościelnej". Aby stowarzyszenie prywatne było uznane w Kościele, jego statut musi zostać zatwierdzony przez władzę kościelną. Żadne stowarzyszenie wiernych nie może przybrać nazwy „katolickie", jeśli nie otrzyma na to zgody kompetentnej władzy kościelnej.

Działalność stowarzyszeń wyznaniowych na forum publicznym podlega polskiemu prawu. Aby podmioty te mogły uczestniczyć w obrocie prawnym muszą nabyć osobowość prawną, a tę mogą uzyskać na podstawie prawa polskiego. System tworzenia stowarzyszeń w Polsce opiera się zasadniczo o regulacje Prawa o stowarzyszeniach. Nie dotyczy on jednak kościołów i organizacji religijnych działających w ich obrębie (art. 7). Mogą one być tworzone bezpośrednio aktem prawnym (Rozporządzenie Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów). Rozporządzenia te były wydane na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego w RP. [ 9 ] Przede wszystkim były to rozporządzenia dotyczące Katolickich Stowarzyszeń Młodzieży [ 10 ] i Akcji Katolickiej [ 11 ] różnych diecezji. Poza tym Katolickie Stowarzyszenia Niepełnosprawnych (Dz. U.96.32.142; Dz. U.96.107.511); stowarzyszenia młodzieży akademickiej (Dz. U.96.158.820; Dz. U.98.62.398); Ogólnopolskie Stowarzyszenie Rozgłośni Katolickich „VOX" (Dz. U.93.102.468); Stowarzyszenie "Dobroczynność" (Dz. U.94.43.169); Stowarzyszenie „Dom Rodzinny" (Dz. U.94.18.65); Sodalicja Mariańska przy Jasnej Górze (Dz. U.94.79.367); Katolickie Stowarzyszenie Kolejarzy Polskich z siedzibą w Lublinie (Dz. U.95.127.613); Stowarzyszenie Dzieci Maryi z siedzibą w Krakowie (Dz. U.97.54.352); Stowarzyszenie Oaza Matki Bożej Bolesnej (Dz. U.97.99.615); Stowarzyszenie Apostołów Bożego Miłosierdzia „Faustinum" w Krakowie-Łagiewnikach (Dz. U.00.40.472); Katolickie Stowarzyszenie „Dom na skRAJu" (Dz. U.00.45.527); Związek Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pw. św. Stanisława Kostki z siedzibą w Krakowie (Dz. U.90.31.188).

Ciekawe dzieje prawne ma ostatnie ze wspomnianych stowarzyszeń. Otóż przed wojną istniało stowarzyszenie Związek Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej w Krakowie. Była to organizacja o charakterze katolickim, ale świecka. Została ona zlikwidowana przez władze państwowe w 1950 r., a jej nieruchomości (Kraków, ul. Skarbowa 2-4) przekazana na rzecz Okręgowej Rady Związków Zawodowych w Krakowie. Po upadku komunizmu jezuici postanowili przejąć te nieruchomości. 8 grudnia 1989 r. Przełożony Prowincji Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego wydał dekret w sprawie erygowania Związku Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Krakowie. Choć organizacja ta nawiązywała do przedwojennej, była jednak nową organizacją, nie świecką a kościelną (brak dobrowolnego zrzeszania się, demokratycznego trybu wyboru władz i udziału w działalności stowarzyszenia; wykluczono też udział rzemiosła i innych instytucji miasta Krakowa w tej organizacji młodzieżowej, co miało miejsce w okresie międzywojennym; organizacją zarządza jednoosobowo prezes mianowany przez O.O. Jezuitów, a członków-seniorów byłego stowarzyszenia zaprasza się tylko na opłatek). Na podstawie „podszycia się" pod przedwojenną organizację jezuici uzyskali korzystną dla siebie decyzję MSW z 29 marca 1991 r., na podstawie której przejęli znacznej wartości mienie społeczne. Przeciw temu zaprotestowali żyjący jeszcze członkowie przedwojennego stowarzyszenia. Sprawa trafiła do NSA. Sąd w wyroku z dnia 3 lipca 2000 r. [ 12 ] przyznał rację byłym członkom, uznając ich za właściwą stronę w postępowaniu dotyczącym uznania nieważności decyzji z 1950 o rozwiązaniu stowarzyszenia i jego reaktywacji. [ 13 ]

Literatura: W. Mysłek, „Początki Akcji Katolickiej w Polsce", Studia z Dziejów Kościoła Katolickiego, R.II, 1962, nr 1(3), s.8-66

Artykuły: A. Szostkiewicz, „Gorycz olbrzyma", Polityka, nr 49/2000; K. Olejnik, „Kościół w Kościele", Wprost, 10 VI 2001.


1 2 

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Sytuacja prawna innych wyznań
Wolność sumienia i wyznania

 Dodaj komentarz do strony..   


 Przypisy:
[ 9 ] A. Kidyba, Komentarz do ustaw o fundacjach i o stowarzyszeniach, Warszawa 1997.
[ 10 ] Rozporządzenia: 1993.06.23 — Dz. U.93.56.263; 1993.11.02 — Dz. U.93.105.479; 1993.11.22 - Dz. U.93.114.509; 1993.12.23 — Dz. U.93.131.625; 1993.12.30 — Dz. U.94.2.7; 1993.12.30 — Dz. U.94.2.8; 1994.05.06 — Dz. U.94.59.244; 1994.03.04 - Dz. U.94.31.117; 1994.03.04 — Dz. U.94.31.116; 1994.02.08 — Dz. U.94.21.74; 1994.02.04 — Dz. U.94.18.67; 1994.02.04 — Dz. U.94.18.66; 1994.01.21 - Dz. U.94.12.46; 1994.12.12 — Dz. U.94.132.679; 1994.07.22 — Dz. U.94.85.394; 1995.10.17 — Dz. U.95.120.582; 1995.08.22 — Dz. U.95.100.500; 1995.08.09 - Dz. U.95.99.490; 1995.08.09 — Dz. U.95.99.489; 1995.05.31 — Dz. U.95.61.317; 1995.05.31 — Dz. U.95.61.316; 1995.02.28 — Dz. U.95.21.118; 1995.11.27 - Dz. U.95.136.676; 1996.01.05 — Dz. U.96.3.27; 1996.12.30 — Dz. U.96.158.819; 1997.06.18 — Dz. U.97.70.448; 1997.10.24 — Dz. U.97.134.898; 1999.12.31 - Dz. U.00.5.62.
[ 11 ] Rozporządzenia: 1996.08.19 — Dz. U.96.107.512; 1996.11.28 — Dz. U.96.139.653; 1997.05.28 - Dz. U.97.60.374; 1997.05.28 — Dz. U.97.60.373; 1997.05.12 — Dz. U.97.55.355; 1997.06.18 — Dz. U.97.70.447; 1997.10.13 — Dz. U.97.130.866; 1997.10.13 - Dz. U.97.130.865; 1997.10.24 — Dz. U.97.134.899; 1998.03.17 — Dz. U.98.38.224; 1998.03.17 — Dz. U.98.37.211; 1998.02.19 — Dz. U.98.25.141; 1998.02.13 - Dz. U.98.23.127; 1999.11.15 — Dz. U.99.96.1132; 2000.02.16 — Dz. U.00.15.195; 2000.05.15 — Dz. U.00.44.516.
[ 12 ] II SA 1128/99. Publ.: OSP 2001/12 poz. 175; ONSA 2001/4 poz. 168.
[ 13 ] Do wyroku pojawiły się glosy: Artur Gill — aprobująca (OSP 2001/12 str. 605); Bartosz Rakoczy — krytyczna (OSP 2002/7-8 str. 360).

« Prawo wyznaniowe   (Publikacja: 22-08-2003 Ostatnia zmiana: 07-07-2006)

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Mariusz Agnosiewicz
Redaktor naczelny Racjonalisty, założyciel PSR, prezes Fundacji Wolnej Myśli. Autor książek Kościół a faszyzm (2009), Heretyckie dziedzictwo Europy (2011), trylogii Kryminalne dzieje papiestwa: Tom I (2011), Tom II (2012), Zapomniane dzieje Polski (2014).
 Strona www autora

 Liczba tekstów na portalu: 954  Pokaż inne teksty autora
 Liczba tłumaczeń: 4  Pokaż tłumaczenia autora
 Najnowszy tekst autora: Antynaukowa Europa
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 2640 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365