Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
167.790.901 wizyt
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7335 tekstów. Zajęłyby one 28952 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Kiedy będzie dostępna szczepionka na SARS-CoV-2 ?
Za miesiąc
Za pół roku
Za rok
Nie będzie możliwa
  

Oddano 807 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
"Pomysł, że dobry Bóg wysyła ludzi na męki piekielne, jest całkowicie godny potępienia. Są to majaczenia obłędu, zdegenerowane przesądy".
 Prawo » Prawo wyznaniowe » Orzeczenia, uchwały i glosy

Wyrok NSA 2003: Kościołowi można bez przetargu [1]

Wyrok NSA z dnia 18 lipca 2003 r. (II SA/Lu 819/2003)

Przepis art. 42 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.) jest przepisem obowiązującym, bo nie został uchylony przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) ani też przepisami tej ustawy nie został znowelizowany. Dlatego w stosunku do przepisów tej ostatniej ustawy stanowi on normę prawną szczególną (lex specialis), która w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, podlegających zbywaniu na rzecz katolickiej osoby prawnej pod inwestycje sakralne lub kościelne oraz katolickie cmentarze wyznaniowe, zgodnie z przeznaczeniem ich na te cele w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, stanowi wyłączną podstawę prawną uzasadniającą podjęcie uchwały przez radę właściwą lub sejmik w przedmiocie sprzedaży w trybie bezprzetargowym takiej nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, na rzecz ubiegającej się o jej nabycie katolickiej kościelnej osoby prawnej. Przepis ten jako norma prawna szczególna wyprzedza w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Uzasadnienie:

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie — Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2003 r. sprawy ze skargi Gminy reprezentowanej przez Prezydenta Miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody nr PN II 0911/126/03 z dnia 29 maja 2003 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr 153/W2003 Rady Miejskiej z dnia 24 kwietnia 2003 r. w sprawie zbycia na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej nieruchomości położonej przy ul. W. 5, uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.

Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie bezprzetargowego zbycia nieruchomości na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej w L. Nieruchomość stanowiła własność Gminy i w miejscowym planie była przeznaczona pod budownictwo sakralne, a wnioskująca Parafia zamierzała na niej wznieść budynek kościoła wraz z innymi budowlami towarzyszącymi związanymi ze świątynią. Dlatego Rada Miejska podjęła uchwałę w sprawie zbycia tej nieruchomości Parafii Rzymskokatolickiej.

Wojewoda stwierdził nieważność uchwały, uznając, że nie istnieją podstawy do dokonania zbycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda podnosił m.in., że możliwość zbycia w drodze bezprzetargowej przedmiotowej działki nie wynika także z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1989 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.). Przepis ten stanowiący o oddaniu w użytkowanie wieczyste albo o sprzedaży kościelnym osobom prawnym, na ich wniosek, gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na inwestycje sakralne i kościelne oraz katolickie cmentarze wyznaniowe nie określa trybu, w jakim to oddanie w użytkowanie wieczyste albo sprzedaż miałyby być dokonywane, a przez to nie wyłącza stosowania art. 37 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli trybu przetargowego.

Należy zauważyć, że szereg ustaw regulujących stosunek państwa do innych Kościołów zawiera podobne unormowania jak art. 42 ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z tym może się zdarzyć taka sytuacja, że zostanie złożonych kilka wniosków o oddanie w wieczyste użytkowanie lub o sprzedaż gruntu stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego przeznaczonego w planie zagospodarowania przestrzennego na inwestycje sakralne i kościelne.

Pogląd organu nadzoru potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące analogicznego stanu faktycznego jak w sprawie niniejszej (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2002 r., II SA/Lu 905/ 702, niepubl.). Zbycie nieruchomości samorządu terytorialnego na rzecz kościelnej osoby prawnej w świetle art. 42 ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej nie może nastąpić bez wniosku tej osoby prawnej, ale to nie uzasadnia odstępstwa od trybu przetargowego. Tryb bezprzetargowy stosuje się jedynie wówczas, gdy występują przypadki wymienione taksatywnie w art. 37 ust. 2 oraz ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego wydanie niniejszego rozstrzygnięcia nadzorczego jest uzasadnione.

Rada Miasta po otrzymaniu powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego uchwałą nr 203/VIII/2003 z dnia 26 czerwca 2003 r. podjętą na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) postanowiła wnieść na nie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podnoszono m.in., że przepis art. 42 ust 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej wyłącza Kościół spod zasady przetargowości. Przepis ten ma charakter ius cogens, a argumentacja, że powołany przepis nie określa trybu sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego na rzecz kościelnych osób prawnych, nie powoduje, iż może się to odbywać wyłącznie w trybie przetargowym. W ocenie motywów skargi powołany przepis obowiązuje i ma zastosowanie w sprawie w świetle art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Do regulacji prawnej zawartej w art. 42 ust. 2 powyższej ustawy nawiązuje w swej treści do art. 24 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z dnia 28 lipca 1993 r. ratyfikowanego przez Rzeczpospolitą Polską dnia 23 lutego 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318).

Wojewoda Lubelski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, i podtrzymując stanowisko zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, nie podzielił argumentacji skargi. W odpowiedzi na skargę podnosi, że zasady gospodarowania nieruchomościami jednostek samorządu terytorialnego reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Artykuł 37 ust. 1 tej ustawy ustanowił zasadę, iż zbycie nieruchomości w drodze sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste następuje w drodze przetargu. Przypadki bezprzetargowego zbywania nieruchomości wylicza wyczerpująco art. 37 ust. 2 omawianej ustawy i nie mieści się w nim zbycie nieruchomości Kościołowi lub związkowi wyznaniowemu na cele sakralne. Na cele te nie może być przeznaczona do nabycia nieruchomość na podstawie art. 37 ust. 3 tej ustawy.

Bezprzetargowego sposobu nabycia nieruchomości samorządowej przez Kościół katolicki nie ustanawia art. 42 ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej ani przepisy innych ustaw regulujące stosunki Państwa z innymi Kościołami i związkami wyznaniowymi.

Również z przepisów art. 23 i art. 24 Konkordatu nie wynika możliwość bezprzetargowego nabycia przez kościelne osoby prawne nieruchomości na cele sakralne lub kościelne.

Przepisy te nie ustanawiają odrębnego sposobu zbywania nieruchomości kościelnym osobom prawnym od sposobu określonego w art. 37 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę, zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy podnieść, że zachodzą warunki formalne do rozpoznania skargi na zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, Rada Miejska bowiem po otrzymaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podjęła w dniu 26 czerwca 2003 r. uchwałę nr 203/VIII/2003 o zaskarżeniu tego rozstrzygnięcia nadzorczego skargą sądową, upoważniając do dokonania tej czynności Prezydenta Miasta. W ten sposób został dopełniony wymóg wynikający z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i przez to zachodzi dopuszczalność skargi.

Przechodząc do oceny skargi na zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, należy podnieść, że zgodnie z art. 91 ust. 1 powołanej ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, co stwierdza organ nadzoru rozstrzygnięciem nadzorczym.

Powołany przepis nie precyzuje bliżej pojęcia „sprzeczności z prawem uchwały", które powodują jej nieważność, lecz w orzecznictwie przyjmuje się, że podstawą do stwierdzenia nieważności jest: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia określonej uchwały, podjęcie uchwały o treści nieprzewidzianej w normie prawnej będącej podstawą jej podjęcia, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Zatem jednym z rodzajów naruszeń przepisów prawa, które jest podstawą stwierdzenia nieważności uchwały, jest wadliwe zastosowanie obowiązujących przepisów prawa.

Uchwała będąca przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, jak z niej wynika, została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 13 ust. 1 i art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) w związku z art. 42 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1989 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.).

Z powołanych przepisów stanowiących podstawą prawną przedmiotowej uchwały wynika, że Rada Miejska była właściwa do jej podjęcia (art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym), że nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu i że właściwy organ może udzielić między innymi za zgodą rady bonifikaty od ceny nieruchomości ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana m.in. Kościołom lub związkom wyznaniowym, mającym uregulowane stosunki z państwem, na cele działalności sakralnej (art. 13 ust. 1 i art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze bezspornie nie zarzuca przedmiotowej uchwale sprzeczności z powołanymi przepisami prawnymi.

Natomiast w ocenie tego rozstrzygnięcia uchwała ta jest sprzeczna z art. 37 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powołany przepis ust. 1 ustanawia bowiem zasadę sprzedaży i oddawania w użytkowanie wieczyste nieruchomości jednostek samorządowych w drodze przetargu, a jego ust. 2 i 3 taksatywnie podaje przypadki, kiedy powyższe czynności są dokonywane bezprzetargowo. W związku z tym należy podnieść, że powołany art. 37 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowi podstawy prawnej przedmiotowej uchwały, bo stanowi ją w omawianym zakresie art. 42 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1989 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.). W myśl tego przepisu grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, a przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego pod inwestycje sakralne i kościelne oraz katolickie cmentarze wyznaniowe, są oddawane w użytkowanie wieczyste albo podlegają sprzedaży kościelnym osobom prawnym na ich wniosek, przy czym grunty stanowiące własność jednostki samorządu terytorialnego przeznaczone na te cele mogą być sprzedawane za cenę ustaloną uchwałą odpowiedniej rady lub sejmiku tej jednostki. Przepis ten nie zawiera określenia, że oddawanie takich nieruchomości w użytkowanie wieczyste lub ich sprzedaż jest dokonywane w drodze przetargu lub bezprzetargowo, ale jego konstrukcja wskazuje, iż powinno to być czynione wyłącznie bezprzetargowo, skoro — gdy zaistnieją okoliczności faktyczne uzasadniające dokonanie sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste — to właściwy organ ma obowiązek dokonania tego na rzecz składającego wniosek. Przepis ten nie reguluje zagadnienia, jak ma postąpić organ, gdy o nieruchomość ubiegają się dwie lub więcej jednostek mających jednakowe uprawnienia. W stanie faktycznym sprawy niniejszej problem nie występuje i Sąd tym samym jest zwolniony od jego rozwiązywania.


1 2 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Darowizny dla Kościoła - wyrok NSA 22I1999


« Orzeczenia, uchwały i glosy   (Publikacja: 15-07-2004 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 3509 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365