Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
183.936.132 wizyty
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7352 tekstów. Zajęłyby one 29008 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Zamierzasz się zaszczepić na SARS-CoV-2?
Tak
Raczej tak
Raczej nie
Nie
Poczekam jeszcze z decyzją
  

Oddano 3949 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Jan Wójcik, Adam A. Myszka, Grzegorz Lindenberg (red.) - Euroislam – Bractwo Muzułmańskie

Znajdź książkę..
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
"Etyczne spojrzenie na charakter człowieka jest bardzo jednostronne. To prawda, że takie cechy jak prawdomówność, odwaga, uczciwość, sprawiedliwość, życzliwość, skromność, pracowitość, wspaniałomyślność są godne podziwu, ale nie powinny one przesłaniać nam innych – również doniosłych – choć zazwyczaj nie włączanych do moralności cech osobowości ludzkiej takich jak umiłowanie muzyki,..
 Prawo » Prawo wyznaniowe

Status prawny muzułmanów we współczesnej Polsce [4]
Autor tekstu:

Konstytucja nie reguluje natomiast kwestii tworzenia i legalizacji wspólnot religijnych. Pozostają zatem w tym zakresie aktualne przepisy ustawy z 17.5.1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Związki wyznaniowe oraz ich jednostki organizacyjne przewidziane w statutach uzyskują osobowość prawną w wyniku rejestracji przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z tą chwilą wspólnota religijna może korzystać ze szczególnych uprawnień przyznanych przez prawo związkom wyznaniowym, w szczególności cieszyć się wewnętrzną autonomią i niezależnością także pewnymi przywilejami o charakterze fiskalnym. Ciążą na niej także pewne ograniczone obowiązki głównie o charakterze informacyjnym. Współcześnie zarejestrowane są cztery muzułmańskie związki wyznaniowe. [ 27 ]

Wątpliwości wzbudza kwestia zakresu obowiązywania ustawy z 21.4.1936 r. o stosunku Państwa do Muzułmańskiego Związku Religijnego w RP. Ustawa ta została ustanowiona w całkiem odmiennym systemie relacji między relacji między państwem a związkami wyznaniowymi, tzn. w warunkach systemu zwierzchnictwa konfesyjnego państwa nad wyznaniami. W tym systemie państwo miało wyraźne znamię konfesyjne. Regulacja z 1936 r. charakteryzuje się przyznaniem państwu szeregu uprawnień nadzorczych wobec MZR, szczególnie w procesie obsady stanowisk kierowniczych w Związku czy zatwierdzania prawa wewnętrznego. Jemu samemu powierzono niektóre funkcje o charakterze publicznoprawnym, np. w zakresie ewidencji ludności. Przyznano także pewne przywileje — prawo do dotacji państwowych na wydatki osobowe i rzeczowe czy gwarancje nienaruszalności pomieszczeń duchownych oraz lokali urzędowych władz duchownych.

Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania wprowadziła nowe liberalne zasady stosunków wyznaniowych, ale nie uchyliła jednoznacznie przepisów ustawy z 21.4.1936 r. W zakresie jedynie uprawnień, art. 18 ust. 2 stanowi, że przepisy rozdziału 2 ustawy z 1989 r. określające uprawnienia związków wyznaniowych mają zastosowanie do związków wyznaniowych o ustawowo uregulowanej sytuacji, gdy odrębne ustawy nie przewidują takich uprawnień. Brak jednak jednoznacznych norm w sprawie obowiązków ciążących na związkach wyznaniowych.

Wątpliwości interpretacyjne pogłębiły się z chwilą wejścia w życie przepisów wyznaniowych Konstytucji z 2.4.1997 r. statuujących model przyjaznego rozdziału między państwem a związkami wyznaniowymi, opartych na odmiennej aksjologii niż ustawodawstwo przedwojenne.

Można domniemywać, że utraciły wówczas moc obowiązującą wszystkie postanowienia ustawy z 21.4.1936 r. niezgodne z nową Konstytucją. Wydaje się, że dotyczy to zwłaszcza: art. 1 (przymusowa przynależność muzułmanów w RP do MZR), art.2 (w zakresie zatwierdzania statutu MZR przez Radę Ministrów), art. 4 ust. 2 (Wilno jako siedziba Muftiego), art. 6 ust.1 i 3 (uprawnienia Ministra właściwego ds. wyznań religijnych w zakresie wyboru Muftiego), art. 7 (uprawnienia organizacyjne wojewody wileńskiego), art. 9 (zatwierdzenie Muftiego przez Prezydenta RP, obowiązkowa przysięga nominata), art. 10 ust. 2 (uprawnienia do zgłoszenia sprzeciwu wobec kandydatur do Najwyższego Kolegium), art. 10 ust. 3 (Wilno jako siedziba Najwyższego Kolegium Muzułmańskiego), art. 11 (obowiązek złożenia przysięgi przez członków Kolegium na ręce właściwego wojewody), art. 12 ust. 2 (uprawnienia kontrolne Ministra właściwego ds. wyznań religijnych), art.14 i 15 (uprawnienia wizytacyjne i kontrolne administracji wyznaniowej), art. 17 (wpływ organów administracji na tworzenie, znoszenie i przekształcanie muzułmańskich gmin wyznaniowych), art. 18 (uprawnienia nadzorcze wojewodów przy wyborze imamów i muezzinów), art. 19 (obowiązkowa przysięga ww. duchownych wobec starosty), art. 20 (prawo władz państwowych do żądania usunięcia ww. duchownych z przyczyn politycznych), art. 27 (opłaty z tytułu prowadzenia aktów stanu cywilnego), art. 33 (uprawnienia nadzorcze Ministra wobec muzułmańskich szkół duchownych), art. 34 ust. 1 (obowiązek modlitwy za państwo, jego organy naczelne oraz wojsko), art. 37 (nadzór wojewody nad rozporządzaniem i obciążaniem majątku nieruchomego), art. 38 (prawo do dotacji państwowych na wydatki rzeczowe i osobowe MZR), art. 47 (uprawnienia nadzorcze organów administracji państwowej).

Paradoksalnie sytuacja prawna MZR jest współcześnie pod pewnym względem gorsza w porównaniu ze statusem innych wspólnot muzułmańskich, ponieważ istnieją poważne wątpliwości co do prawnych podstaw działalności Związku. Jednoznacznie nie można określić zakresu uprawnień i obowiązków ciążących na MZR. Rodzi to niebezpieczeństwo działań o charakterze uznaniowym ze strony administracji publicznej. W pełni uzasadnione było w związku z tym wystąpienie kierownictwa MZR do Rady Ministrów z wnioskiem o zawarcie umowy w celu wydania nowej ustawy, określającej stosunki między państwem a Związkiem, na podstawie art. 25 ust. 5 Konstytucji. [ 28 ] Nowa ustawa powinna odpowiadać zasadom stosunków wyznaniowych przewidzianym w Konstytucji i zawierać regulacje nie gorsze niż obecne w szczególnych ustawach wyznaniowych z lat 1989-1997.

W przypadku niepodjęcia przez Radę Ministrów działań we wspomnianej sprawie lub nieuchwalenia odpowiedniej ustawy przez Sejm, Muzułmański Związek Religijny powinien wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niekonstytucyjności najbardziej anachronicznych przepisów ustawy z 1936 r. Należy także ewentualnie rozważyć skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Rady Ministrów, a w ostateczności skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w związku z naruszeniem prawa do wolności myśli, sumienia i religii oraz dyskryminacją ze względu na religię.

Wyrazem politycznego rozsądku, odpowiadającym konstytucyjnej zasadzie współpracy państwa i związków wyznaniowych byłoby powołanie komisji wspólnej skupiającej przedstawicieli Rady Ministrów RP oraz muzułmańskich związków wyznaniowych. Mogłoby to być forum dialogu muzułmanów z władzami państwowymi, wymiany informacji a w konsekwencji formułowania postulatów legislacyjnych w sprawach dotyczących tego wyznania. Sprzyjałoby to budowie więzi muzułmanów z państwem polskim. Z kolei czynnikiem sprzyjającym efektywnemu oddziaływaniu na władze publiczne zapewne byłaby integracja muzułmańskich wspólnot religijnych poprzez powołanie organizacji międzykościelnej w rozumieniu ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz wystawienie jednolitej reprezentacji do rozmów z Rządem.

Poważnym wyzwaniem dla organów władzy publicznej we współczesnej Polsce jest społecznie nośny, zwłaszcza po 11.9.2001 r., stereotyp islamu jako religii terrorystów. Faktyczna możliwość korzystania przez muzułmanów oraz ich wspólnoty religijne z wolności i praw człowieka oraz obywatela zależy od tego na ile piastunowie organów władzy publicznej ulegną obrazowi islamu jako ideologii legitymizującej przemoc wobec różnowierców i będą traktować wyznawców islamu a priori jako „grupę ryzyka". Według posiadanych przez autora nieoficjalnych informacji taki proces ma już w Polsce miejsce, czego przejawem były przypadki inwigilacji niektórych muzułmańskich związków wyznaniowych przez służby stojące na straży bezpieczeństwa państwa. Badania opinii publicznej wskazują, że w mentalności dużej części społeczeństwa istnieje podatny grunt dla wystąpienia nietolerancji wobec muzułmanów. [ 29 ]

W naszym kraju opinia publiczna nie jest jednak wstrząsana analogicznymi kontrowersjami jak w szeregu krajach Europy Zachodniej, związanymi z obecnością islamu w sferze publicznej. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem Agaty S. Malborczyk, że sytuacja muzułmanów w Polsce jest pod wieloma względami znacznie lepsza niż w większości pozostałych krajów europejskich. [ 30 ] Nie występują spory o muzułmańskie chusty, pochówek muzułmański czy uczęszczanie dzieci wspomnianego wyznania na zajęcia szkolne z niektórych przedmiotów. Wiąże się to zapewne z relatywnie niedużym udziałem muzułmanów w populacji Polski, pełnym zasymilowaniem części wyznawców tej konfesji — polskich Tatarów. Ponadto jak można przypuszczać wynika się to z ogólnym stosunkiem państwa do wyznań. Polska jest krajem przychylnym religii, brak jest tradycji wojującego laicyzmu, obywatele, także ci sprawujący władzę publiczną, są przyzwyczajeni do publicznej ekspresji religijnej. Obecność religii w sferze publicznej, przede wszystkim katolicyzmu, co a tym idzie nadanie państwu charakteru parawyznaniowego może jednak okazać się przeszkodą w asymilacji muzułmanów, szczególnie imigrantów, którzy zostaną niejako skłonieni przez tego rodzaju procesy do określenia swojej tożsamości na podstawie kryterium religijnego nie zaś politycznego (obywatelstwo). [ 31 ]


1 2 3 4 5 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Ustawa dot. muzułmanów, 1936
Sytuacja prawna innych wyznań

 Zobacz komentarze (1)..   


 Przypisy:
[ 27 ] Stowarzyszenie Jedności Muzułmańskiej zostało zarejestrowane 31.1.1990 r., Stowarzyszenie Muzułmańskie Ahmadiyya — 23.12.1990 r., Zachodni Zakon Sufi w Polsce — 7.3.1991 r. oraz Liga Muzułmańska w RP — 6.1.2004 r.
[ 28 ] 27.4.2007 r. Muzułmański Związek Religijny zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów RP z wnioskiem o zawarcie umowy zawierającej w załączniku szczegółowy projekt ustawy o stosunkach między Rzecząpospolitą Polską a MZR.
[ 29 ] Wg badań CBOS ze stycznia 2007 r. sprzeciw wobec małżeństwa syna lub córki z osobą wyznania muzułmańskiego wyraziłoby aż 55% badanych, gdy dla porównania dla związku swego dziecka z osobą bezwyznaniową — 37%, zaś małżeństwu z osobą wyznania ewangelickiego sprzeciwiłoby się już tylko 31% badanych (zob. CBOS, oprac. M. Skrzeszewski, Przejawy dystansu społecznego wobec innych narodów i religii. Komunikat z badań, Warszawa 2007, s. 6.). Od lat narodowością darzoną przez Polaków najmniejszą sympatią, a zarazem największą niechęcią są Arabowie, czyli nacja, która w przytłaczającej większości wyznaje islam. W 2005 r. sympatię dla Arabów deklarowało tylko 8% badanych, zaś niechętnych było aż 70%, w 2006 r. odpowiednio — 9% i 66% badanych. (zob. CBOS, oprac. M. Skrzeszewski, Stosunek Polaków do innych narodów. Komunikat z badań, Warszawa 2006, s. 5-6).
[ 30 ] A.S. Malborczyk, jw., s. 238.
[ 31 ] Powyższą tezę zdają się potwierdzać badania socjologiczne wśród muzułmanów. We Francji, która stara się być konsekwentnie państwem laickim, także w dziedzinie oświaty, na pytanie „czy czujesz się bardziej obywatelem swego państwa, czy też muzułmaninem" 42% wyznawców islamu uznało, że bycie Francuzem jest ważniejsze od ich tożsamości religijnej. W Wielkiej Brytanii, która ma charakter wyznaniowego państwa chrześcijańskiego, sytuacja jest odwrotna. Jedynie 7% muzułmanów czuje się przede wszystkim Brytyjczykami, zaś aż 81 %identyfikuje się przede wszystkim z religią. 91% muzułmanów francuskich deklaruje pozytywny stosunek do chrześcijan, zaś 71% — do żydów. W Wielkiej Brytanii sympatię do chrześcijan deklaruje 71% tamtejszych muzułmanów, a do żydów jedynie 32%. W islamskim Pakistanie analogiczne dane są jeszcze bardzie negatywne. Pozytywny stosunek do chrześcijan ma tam jedynie 27% wyznawców islamu, a do żydów tylko 6% (szerzej zob. P. Kłodkowski, A mury rosną, „Tygodnik Powszechny", 2006, nr 40, s. 7.).

« Prawo wyznaniowe   (Publikacja: 22-05-2007 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Paweł Borecki
Doktor habilitowany, pracownik Katedry Prawa Wyznaniowego Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalność naukowa: prawo wyznaniowe. Autor artykułów i książek z zakresu prawa wyznaniowego.

 Liczba tekstów na portalu: 47  Pokaż inne teksty autora
 Najnowszy tekst autora: Państwo laickie w świetle dorobku współczesnego konstytucjonalizmu europejskiego
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 5384 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365