Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
183.029.980 wizyt
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7350 tekstów. Zajęłyby one 29000 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Zamierzasz się zaszczepić na SARS-CoV-2?
Tak
Raczej tak
Raczej nie
Nie
Poczekam jeszcze z decyzją
  

Oddano 3532 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
"Despotyzmy z reguły wykrzykują o własnych krzywdach, wydaje im się podejrzane, że inaczej myślący korzystają z przywileju oddychania świeżym powietrzem i chodzenia na dwóch nogach. Prawidła zdrowego rozsądku nie obowiązują w Ciemnogrodach".
 Tematy różnorodne » PSR » Ceremonie humanistyczne

Pogrzeby humanistyczne w Norwegii [1]
Autor tekstu: Vinjar Tufte, Yngvild Kvaale

Tłumaczenie: Przemysław Piela

HEF — Organizator ceremonii humanistycznych

Norweskie Stowarzyszenie Humanistyczne [ 1 ] jest powstałą w roku 1956 organizacją światopoglądową humanistów norweskich, obecnie posiadającą siedemdziesiąt jeden tysięcy członków w dziewiętnastu oddziałach terenowych podzielonych na sto dwadzieścia ośrodków lokalnych na terenie całej Norwegii.

Już na samym początku istnienia stowarzyszenia jego członkowie uznali za istotną potrzebę oferowania społeczeństwu w pełni wartościowych ceremonii humanistycznych mających towarzyszyć najważniejszym chwilom w życiu człowieka. Dziś w Norwegii organizowane są humanistyczne uroczystości nadania imienia, konfirmacje, śluby oraz wstąpienia w związki partnerskie, a także pogrzeby. Około siedemdziesięciu procent działalności HEF zajmują ceremonie humanistyczne. Ich nadrzędnym celem jest wzmacnianie w społeczeństwie idei i wartości związanych z humanizmem.

Pośród członków Norweskiego Stowarzyszenia Humanistycznego określających się jako humaniści, znaleźć można ateistów, agnostyków, ewolucjonistów, naturalistów i wolnomyślicieli. Samo stowarzyszenie stało się silną organizacją, której głos jest respektowany w przestrzeni publicznej. Powodem takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim jego światopoglądowa forma.

Przy wyborze ceremonii humanistycznej decydującą rolę odgrywają osobiste poglądy i wartości poszczególnych osób. Oferowane przez HEF ceremonie, to przede wszystkim sposób wyrażenia swoistej tożsamości światopoglądowej. Możliwość wyboru alternatywy sprawia że ceremonie humanistyczne są realnym wkładem w wolność światopoglądową Norwegii.

Historia

Norweskie Stowarzyszenie Humanistyczne przez wszystkie lata od początku swego istnienia pracuje nad wdrożeniem i rozwojem wspomnianych ceremonii. Przypadek pogrzebów jest jednak szczególny, gdyż w Norwegii istnieje silna ponad tysiącletnia tradycja związana z kulturalną dominacją chrześcijaństwa, dlatego też potrzeba wielu pokoleń, by otrzymać równie wartościową i ogólnie dostępną alternatywę dla pochówku kościelnego.

W roku 1969 norweski parlament zniósł artykuł 2-10-1 ustanowiony przez króla Chrystiana V w 1687 roku, który gwarantował kościelny monopol na pogrzeby. Prawo to zostało w roku 1970 zastąpione ustawą o związkach wyznaniowych, która dopuściła pogrzeby bez obecności pastora i rzucania ziemi na trumnę, również dla zmarłych członków kościoła państwowego. [ 2 ] Reforma ta dała Norwegom wolność w wyborze ceremonii pogrzebowych.

W początkach lat 60-tych XX w. HEF zaczęło pomagać norweskim rodzinom przy organizacji pogrzebów świeckich. W 1981 r. odbył się pierwszy kurs przygotowawczy dla mistrzów ceremonii. Obecnie organizuje się coroczne kursy zaś stowarzyszenie posiada 150 certyfikowanych mistrzów w całym kraju.

Ogólna liczba zgonów w Norwegii wynosi ok. 42 tys., z czego mistrzowie HEF pomagają przy organizacji ok. 500 pochówków humanistycznych rocznie. Połowa zmarłych to członkowie HEF, reszta to członkowie norweskiego kościoła państwowego (Kościół ewangelicko-luterański). Co roku umiera około pięciuset członków Norweskiego Stowarzyszenia Humanistycznego, z czego tylko połowa chowana jest w zgodzie z wartościami humanistycznymi. Resztę chowa się w obrządku chrześcijańskim. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest prawodawstwo norweskie, które faworyzuje krewnych mogących decydować wbrew woli zmarłego.

Liczba pogrzebów humanistycznych organizowanych przez HEF wzrasta obecnie w tempie 10-15% rocznie. W badaniu opinii społecznej przeprowadzonym w 2004 roku przez Norsk Statistikk 37% respondentów odpowiedziało twierdząco na pytanie, czy rozważali możliwość pochówku cywilnego/humanistycznego. [ 3 ]

Organizacja pogrzebu

HEF opracowało własny system kursów oraz selekcji na mistrzów ceremonii celem zapewnienia najwyższej jakości organizowanych pogrzebów. Kandydatów do kursu dobiera się wstępnie spośród członków stowarzyszenia wykazujących odpowiednie predyspozycje — na tym etapie za selekcję odpowiedzialne są ośrodki lokalne. Mistrzami zostają tylko te osoby, które z powodzeniem przejdą kurs organizowany przez najbardziej doświadczonych i kompetentnych mistrzów ceremonii. Program kursu, łącznie z treścią wykładów jest ściśle ustalony tak by zapewnić jednolity poziom kształcenia. Całość trwa cztery wieczory w tygodniu plus całą sobotę, ewentualnie piątkowy wieczór plus cały weekend; w sumie dziewiętnaście godzin. Tematyka zajęć, by wymienić kilka najważniejszych obszarów, obejmuje: predyspozycje mówcy, rozmowę z rodziną zmarłego, pisanie mowy, planowanie ceremonii, wykład nt. relewantnych przepisów prawnych, cele i postulaty HEF, ćwiczenie roli mistrza ceremonii i logistyczną organizację pogrzebu. Prowadzący kurs zatwierdzają nowego mistrza na podstawie ćwiczeń z rozmowy z rodziną zmarłego, wygłoszenia własnej mowy żałobnej oraz na podstawie oceny z całego kursu.

Stowarzyszenie opracowało także własny wewnętrzny podręcznik dla mistrzów, zawierający między innymi przegląd najczęściej wykorzystywanych w ceremoniach humanistycznych wierszy, piosenek i muzyki.

Mistrzowie ceremonii pomagają krewnym zmarłych organizując całość pochówku. Od prowadzącego ceremonię wymaga się dużego zaangażowania. W grę wchodzi spotkanie z rodziną (najczęściej wieczorem) i rozmowa o zmarłym, dalsze przygotowanie mowy żałobnej i całości wydarzenia, a także udzielanie rad i odpowiadanie na różne pytania. Kontakt jest niezbędny, by ceremonia następnego dnia przebiegała bez problemów. Mówca pogrzebowy powinien też być dyspozycyjny, musi się liczyć z potrzebą brania od czasu do czasu urlopu, tak by dobrze spełniać swoją funkcję społeczną. Potrzebna jest tutaj wyrozumiałość pracodawcy.

Mówca potrzebuje od dziesięciu do dwudziestu godzin, by przygotować ceremonię. Otrzymuje za to wynagrodzenie w wysokości 2000 koron norweskich, mające pokryć jego wydatki oraz ewentualnie utraconą pensję. Członkowie HEF oraz ich dzieci są zwolnieni z opłat za ceremonię, w pozostałych przypadkach stowarzyszenie wystawia fakturę na 2500 koron.

Fundament humanistyczny

Łukasz PawluczukHumanizm jako światopogląd stawia człowieka w centrum, podkreśla jego jednostkową wartość, niezależność, nietykalność oraz wewnętrzną godność. Humanistyczne postrzeganie rzeczywistości, etyka oraz pojęcie człowieka oparte są na rozumie i doświadczeniu, racjonalnym myśleniu i empatii, a także człowieczeństwie.

Pogrzeb humanistyczny jest podniosłą i poważną uroczystością mającą uczcić pamięć o zmarłym. Wybiera się go najczęściej zgodnie z wolą zmarłego, lub też na życzenie rodziny która uważa taki pochówek za sposób oddania najwyższego honoru. Forma pogrzebu ma dla wielu ogromne znaczenie, w tym też zakresie rodzina ma tak naprawdę realną możliwość okazania respektu poglądom zmarłego oraz zwykłej szczerości wobec innych ludzi, którzy znali daną osobę i wiedzieli jakie wartości były jej bliskie.

Prośba o zorganizowanie przez HEF pogrzebu humanistycznego wiąże się z akceptacją przez zainteresowaną stronę pewnych istotnych warunków. Na wstępie zakłada się, że pochówek będzie humanistyczny, gdyż tylko takie są w ofercie stowarzyszenia. Jako że HEF nie jest organizacją neutralną światopoglądowo a tym bardziej komercyjnym przedsiębiorstwem idą za tym pewne naturalne konsekwencje. Po pierwsze stowarzyszenie zastrzega sobie prawo do wzmianki o sobie w programie ceremonii, a także do informacji o jej humanistycznym charakterze. W praktyce oznacza to, że niedopuszczane są wątki religijne, zarówno w zakresie doboru oprawy artystycznej i wizualnej jak i miejsca uroczystości, np. w obrębie kościoła. W przypadku jakichkolwiek odstępstw od powyższych zasad mistrz ceremonii ma obowiązek wyjaśnić uczestnikom powody takiej, a nie innej formy uroczystości.

Humanistyczny światopogląd można podkreślić na różne sposoby poprzez ogólne sformułowania w mowie żałobnej. Zupełnie naturalnym jest powiedzieć np., że życie toczy się tu i teraz lub człowiek jest naszą jedyną nadzieją. W ten sposób zawiera się w mowie centralne punkty humanizmu bez potrzeby ich specjalnego akcentowania. Nie mówi się też wprost, że humanizm był bliski zmarłemu, jednakże wspomina się o tym tak, by wniosek nasuwał się samoistnie, tak by każdy wiedział, że humanistyczne wartości były wyraźnie widoczne w postępowaniu zmarłego.

Wybór pogrzebu humanistycznego

Wnioski o zorganizowanie pochówków humanistycznych wpływają do lokalnych oddziałów HEF bezpośrednio z zakładów pogrzebowych na życzenie rodzin zmarłych. Miejscowy oddział stowarzyszenia przekazuje zlecenie jednemu ze swoich mistrzów ceremonii, który niezwłocznie kontaktuje się z rodziną celem przeprowadzenia wywiadu o zmarłym i skonsultowania oprawy artystycznej. Następnie pisze mowę żałobną, którą przedstawia krewnym w odpowiednim czasie, umożliwiającym poprawki przed pogrzebem.

Na całość ceremonii składają się uzgodnione wcześniej z krewnymi: program, mowa żałobna oraz rola mówcy jako mistrza ceremonii. Mówca z reguły współpracuje przez cały czas z zakładem pogrzebowym. Przed pochówkiem ma obowiązek zapoznać wszystkich zainteresowanych ze szczegółowym programem. Szczególnie istotne jest poinformowanie o nim pracowników zakładu pogrzebowego, rodziny, muzyków i wszystkie osoby pragnące wygłosić własne mowy pożegnalne bądź złożyć wieńce.

W przypadku jeżeli najbliższa rodzina zdecydowała się samodzielnie wygłosić tę część mowy żałobnej, która bezpośrednio dotyczy życia zmarłego, mistrz HEF może ograniczyć swój występ do bardziej ogólnej mowy. Po zakończeniu ceremonii może w imieniu najbliższych podziękować przybyłym za uczestnictwo, a także udzielić dodatkowych informacji o ewentualnej stypie, złożeniu urny do grobu, rozrzuceniu prochów itp. Może też poprosić o ewentualne darowizny na wybrany cel charytatywny jako alternatywę dla wieńców.

W przypadku gdyby rodzina zażyczyła sobie w pełni prywatnej ceremonii, mistrz HEF może udzielić jej tylko niezbędnych wskazówek i sam nie musi uczestniczyć w uroczystościach.

Miejsce ceremonii — byle nie kościół

Na wsi i w małych gminach znalezienie właściwego odpowiednio dużego i neutralnego światopoglądowo lokalu, w którym można by godnie uczcić pamięć zmarłego może okazać się nie lada wyzwaniem. Zdarzyć się więc może, że rodzina będzie zmuszona wynająć pomieszczenia kościelne jako jedyne odpowiednie. W takich szczególnych przypadkach HEF decyduje się zrobić wyjątek od swych reguł, by pomóc rodzinie mimo wszystko.


1 2 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
W obronie rytuałów przejścia
Za ślub humanistyczny… do więzienia

 Zobacz komentarze (7)..   


 Przypisy:
[ 1 ] norw. Human-Etisk Forbund
[ 2 ] W kwietniu br. rząd norweski przeprowadził gruntowną reformę prawa wyznaniowego w tym zmienił konstytucję rozluźniając więzy między państwem i kościołem na wzór duński. Wszystkie związki wyznaniowe uzyskały równy status. — przyp. tłum.
[ 3 ] W 2005 r. HEF zmieniło nazwy wszystkich swoich ceremonii z cywilnych (norw. borgerlig) na humanistyczne.

« Ceremonie humanistyczne   (Publikacja: 01-08-2008 Ostatnia zmiana: 25-02-2011)

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Vinjar Tufte
Doradca ds. ceremonii w Norweskim Stowarzyszeniu Humanistycznym (HEF)

Yngvild Kvaale
Szefowa działu ceremonii w Norweskim Stowarzyszeniu Humanistycznym (HEF)
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 5990 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365