Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
142.254.416 wizyt
Ponad 1057 autorów napisało dla nas 7253 tekstów. Zajęłyby one 28610 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Korea Północna zaatakuje
w 2018 r.
w ciągu kilku lat
nie zaatakuje
  

Oddano 1109 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
"Wiedza bez logiki nie jest nic warta."
 Światopogląd » Ateizm i Ateologia » Historia ateizmu

Główne myśli i postacie francuskiego materializmu oświeceniowego
Autor tekstu:

Francja była jednym z nielicznych krajów europejskich, których nie ogarnęła reformacja kościelna, którym nie udało się obalić głównej bariery ideologicznej oraz ekonomicznej, mianowicie Kościoła katolickiego. Francuscy wolnomyśliciele i ateiści odegrali niemałą rolę w ideologicznym przygotowaniu rewolucji francuskiej, a także wnieśli swój wpływ w kształtowanie późniejszej filozofii materialistycznej. Plejada francuskich filozofów materialistów XVIII wieku – La Mettrie, Holbach, Helwecjusz, Diderot – po raz pierwszy szeroko i otwarcie rozwinęła bojowy sztandar walczącego materializmu.

W odpowiedzi na śmiałą krytykę idealizmu i teologii obskuranci, księża i najemne pismaki obsypywali filozofów-materialistów oszczerstwami i przekleństwami, a ich utwory podlegały konfiskacie i publicznemu paleniu. Francuscy materialiści XVIII wieku otwarcie głosili swoje materialistyczne przekonania. Przyrodę, substancję fizyczną, materię uznają za podstawę, początek i źródło wszystkiego, co istnieje. Uznając, że istnieje tylko świat materialny, uważają czas i przestrzeń za nieodłączne od niego. Diderot powiada: "Nie mogę oddzielić nawet w abstrakcji przestrzeni i czasu od istnienia” [ 1 ]. Wielkim osiągnięciem materializmu filozofów francuskich była nauka o wewnętrznej aktywności materii, gdyż jeszcze wówczas panowało wyobrażenie, iż materia to bezwładna, nieruchliwa i bierna masa. Przyjąwszy od Newtona pojęcie siły i zbudowany na nim system mechaniki klasycznej, materialiści francuscy zdecydowanie występują przeciw teorii pierwszego, boskiego bodźca, który stwarza ruch i siłę. Sam Holbach próbuje dać pojęcie materii, pisze on: "Tak więc materią w ogólności jest dla nas wszystko to, co pobudza w jakikolwiek sposób nasze zmysły. [ 2 ]

Rewolucyjne były także ich poglądy odnośnie do świadomości ludzkiej. Ogólną podstawę świadomości znajdowali oni we wrażliwości zmysłowej. Wrażliwość zmysłowa jest jedną z najbardziej złożonych cech materii. Człowiek i jego życie organiczne i psychiczne, jest tylko dziełem przyrody, całkowicie uwarunkowane jej prawami i spod mocy przyrody wyzwolić się nie może. W świecie nic nie dzieje się bez przyczyny. Każda przyczyna ma swój skutek. Skutek raz wywołany staje się ze swej strony przyczyną nowego zjawiska.

Przyroda jest nieogarnionym łańcuchem przyczyn i skutków, nieprzerwanie wynikających nawzajem ze siebie. Diderot w jednej ze swych pierwszych prac „List o ślepcach dla użytku tych co widzą” pisze: "Czymże jest ten świat, panie Holmes? — Pyta Saunderson – Układem podatnym na nagłe zmiany, wskazujące na stałą dążność do niszczenia, zmiennym następstwem bytów, które przenikają się, wypierają się i znikają, przejściową symetrią, chwilowym porządkiem" [ 3 ]. Z pierwotnej wrażliwości fizycznej pod wpływem bodźców powstają zdolności umysłu: pamięć, uwaga, wyobraźnia. Człowiek postrzegany jest jako instrument muzyczny obdarzony wrażliwością i pamięcią. Materialiści francuscy, uznając wrażenia za obrazy świata zewnętrznego, rozciągali konsekwentnie teorię odbicia i na proces myślenia logicznego. Wszelką prawdę wypowiadaną przez człowieka można sprowadzić do realnych przedmiotów i stosunków danych człowiekowi we wrażeniach.

Metoda poznania naukowego materialistów francuskich opiera się na ich sensualistycznej teorii poznania. W walce z idealistyczną metafizyką kierują oni główny ogień przeciwko scholastyce i spekulacji. Poszukując odpowiedniej metody poznania, która by nie pozwoliła myśli oderwać się od przyrody, materialiści francuscy XVIII wieku opierają się przeważnie na doktrynach materialistów angielskich — Bacona, Hobbesa, Locke’a. Mimo to jednak uwidaczniają się między nimi różnice. Nauka materializmu francuskiego o poznaniu zawierała wiele płodnych i postępowych idei. Przejąwszy zdobycze myśli materialistycznej poprzedniej epoki, rozwinąwszy je i wzbogaciwszy, materialiści francuscy stworzyli teorię poznania, która stała się punktem wyjścia dalszego rozwoju. Pozytywne osiągnięcia materializmu francuskiego to przede wszystkim uzasadnienie i obrona materialistycznej teorii odbicia oraz dążenie do wprowadzenia całego procesu poznania z oddziaływania świata zewnętrznego na organy zmysłowe. I wreszcie znaczenie teorii poznania materializmu francuskiego polega na niewzruszalnej wierze w siłę rozumu, oświecenia, będących dobrodziejstwem dla ludzkości.

Bibliografia:

  1. Diderot D., System przyrody, t. I-II, Warszawa 1957.
  2. Tatarkiewicz W. Historia filozofii, t. II, Warszawa 2002.
  3. Holbach P., System przyrody, t. I-II, Warszawa 1957.

 


 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Humanizm jako alternatywa
O siedemnastowiecznej krytyce religii

 Dodaj komentarz do strony..   Zobacz komentarze (2)..   


 Przypisy:
[ 1 ] D. Diderot, Oeuvres completes, t. IX, Paris 1875, s. 254.
[ 2 ] P. Holbach, System przyrody, t. II, Warszawa 1957, s. 149.
[ 3 ] D. Diderot, Wybór pism filozoficznych, Warszawa 1953, s. 217.

« Historia ateizmu   (Publikacja: 17-11-2008 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Daniel Krzewiński
Ur. 1982 w Brzegu. Ukończył studia magisterskie na Uniwersytecie Opolskim (Magister historii), a także podyplomowe studia z zakresu psychologii i pedagogiki. Główny krąg jego zainteresowań skupia się wokół historii filozofii, a także historii psychologii i psychoanalizy.
 Strona www autora

 Liczba tekstów na portalu: 30  Pokaż inne teksty autora
 Najnowszy tekst autora: Geneza sporu teologii z dialektyką w średniowiecznej myśli filozoficznej
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 6202 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365