Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
149.705.881 wizyt
Ponad 1062 autorów napisało dla nas 7287 tekstów. Zajęłyby one 28732 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Co z Brexitem?
będzie drugie referendum
będzie początkiem końca UE
zyska na nim Wielka Brytania
ostatecznie wzmocni UE
dużo hałasu o nic
  

Oddano 619 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
"Nie wiemy, skąd się wzięła w puli memów... Przypuszczalnie powstała wiele razy na drodze niezależnych mutacji. W każdym razie z pewnością jest bardzo stara. W jaki sposób się replikuje? Słowem mówionym i pisanym, wspomaganym przez wspaniałą muzykę i wielkie dzieła sztuki. Czemu ma tak wysoką przeżywalność?... Udziela prawdopodobnie brzmiącej odpowiedzi na głębokie i dręczące pytania o sens istnienia...
 Biblia » O Biblii ogólnie

Biblistyka inaczej [1]
Autor tekstu:

Współczesna biblistyka opiera się w wielu swych tezach na dogmatach — tezach niekoniecznie prawdziwych, w wielu przypadkach całkowicie błędnych, a mimo to uznawanych przez większość za prawdziwe, noszących znamiona prawd niepodważalnych.

Ewangelie powstały w języku greckim

Tak przynajmniej uważa znakomita większość uczonych, w tym katolickich, reprezentujących główny nurt zwany greek primacy. Jak już wykazywaliśmy wcześniej, teza ta stoi w sprzeczności z tekstem nowotestamentowym, który zdradza nie tylko tło aramejskie i semicką idiomatykę, ale też w którym wskazać możemy oczywiste pomyłki w tłumaczeniu.

Przykład 1 — Jałmużna

Łk 11.41. Ale raczej: to wewnątrz dajcie na jałmużnę i oto wszystko czystym wam będzie.

Mat 23.26. Ślepy faryzeuszu! Oczyść wpierw wnętrze kielicha, aby stało się i to, co jest zewnątrz niego, czyste.

Czy to co mamy wewnątrz możemy dać na jałmużnę? Ewangelista Łukasz nieco się zaplątał… Różnica na tle języka greckiego wytłumaczalna jedynie poprzez intencjonalną zmianę redakcyjną, tymczasem na tym jednym przykładzie można wskazać, że dwaj ewangeliści albo sami tłumaczą odmiennie i jeden z nich popełnia błąd, albo też korzystają z dwóch różnych tłumaczeń jednego tekstu źródłowego.

Powyższa niespójność nabiera sensu w momencie gdy cofniemy się o jeden poziom wstecz, przyjmując, że tekst nie stanowi opracowania pierwotnego lecz jest efektem tłumaczenia z języka aramejskiego. Mateusz pisze o oczyszczeniu wnętrza (aram. dakkau), Łukasz o jałmużnie (aram. zakkau). Obydwa słowa mają podobne znaczenie, zakkau oznacza nie tylko składanie jałmużny, ale też usprawiedliwianie, dakkau stricte oczyszczenie. Użycie przez Łukasza drugiego znaczenia „dajcie na jałmużnę" zamiast mającego większy sens „usprawiedliwcie" przypomina mi niektóre polskie tłumaczenia ewangelii gdzie tłumacz wstawia bezmyślnie jedno ze znaczeń słownikowych nie zdając sobie sprawy z powstałego w ten sposób dysonansu i nieskładności (przewodzi tu Wojciechowski np. w Łk 6:35 "gdyż [Bóg] przyjemny jest dla niewdzięcznych i złych" zamiast dobrotliwy, łagodny, gr. χρηστός).

Obrońcy greek primacy twierdzą, że litery zajin i daleth nie są do siebie podobne i że nie może być tu mowy o błędnym odczycie. Po pierwsze, zwroty dakkau i zakkau są zbliżone fonetycznie i błąd mógł nastąpić przy przepisywaniu lub notowaniu treści mówionej, po drugie, postanowiłem sprawdzić samemu czy faktycznie występuje jakiekolwiek podobieństwo. I co się okazuje? Są podobne do siebie i to nawet bardzo: zain to skośna kreska, dalet to taka sama kreska z minimalnym ogonkiem — o pomyłkę nie trudno:

Przykład 2 — prawy czy wszeteczny

Werset z Łk 11:46 nie jest jedynym przykładem różnic wynikających z błędnego tłumaczenia pierwowzoru aramejskiego, a raczej jednym z wielu. Najbardziej znanym jest bez wątpienia fragment z listu do Rzymian 5:7, gdzie, podobnie jak wyżej u Łukasza, błędne odczytanie jednej aramejskiej litery wypaczyło sens wypowiedzi:

5:6 Pomazaniec … za bezbożnych zmarł 5:7 Z trudem bowiem ktoś za sprawiedliwego by umarł, za dobrego bowiem może i ktoś odważy się umrzeć.

Sens całkowicie utracony i wypaczony: Jezus umiera za bezbożnych. Paweł komentuje to tak: Za dobrego człowieka może i ktoś życie poświęci, ale za sprawiedliwego mało który...

Wszystkie greckie rękopisy jakie znamy zawierają wersję „kanoniczną" (znamienne jest też to, że tak mało osób nie dostrzega braku sensu w powyższym zdaniu...), jedynie aramejska Peszita posiada wersję odwrotną i prawidłową: Za dobrego człowieka może i ktoś życie poświęci, ale za niegodziwego mało który...

W języku aramejskim słowa „niegodziwy, bezbożny — raszeja" (רשיעא) i „sprawiedliwy — raszjana" (רשינא) są prawie że identyczne.

Jak widać

Przykład 3 — nazwy własne

Moim ulubionym porównaniem różnic w ewangeliach synoptycznych jest odwołanie się do polskich tłumaczeń, w szczególności do Władcy Pierścieni, ze względu na słynny casus „łozizmu". Polski czytelnik ma do wyboru obecnie trzy główne tłumaczenia: Skibniewskiej (wyd. Muza), Łozińskiego (Zysk i S-ka) i Frąców (Amber), przy czym dwa pierwsze doczekały się wersji poprawionych (w tym przez prof. Gumkowskego). W każdym z tych przekładów występują mniejsze lub większe zmiany w nazewnictwie i nazwach własnych. Grima Wormtongue w polskiej wersji oddany został jako Smoczy, Gadzi, Żmijowy tudzież Robaczywy Język... Najwięcej zmian jest u Łozińskiego, który spolszcza imiona bohaterów, nazwy miejscowości i krain… Rivendell zmienia się w Tajar a Baggins w Bagosza. Gdybyśmy w tekście Frąców znaleźli przypadkiem Gadzi Język zamiast Robaczywego moglibyśmy domniemywać, że autorzy nie tyle znali przekład Skibniewskiej, co nieudolnie się nim posiłkowali (ale tak na szczęście nie jest). Różnice w nazwach własnych to jeden z elementów świadczących o dokonywaniu niezależnego przekładu, a nie posiłkowaniu się tekstem istniejącym.

W przypadku Ewangelii redaktorzy — tłumacze nie są zgodni nawet co do najbardziej prozaicznych elementów: jak nazywał się Jezus i z jakiego miasta pochodził. Na pierwszy rzut tego nie widać, ponieważ we wszystkich przekładach czy to polskich czy angielskich takie rozbieżności są rugowane a odmienne nazwy ujednolicane.

W ewangelii Marka bohater zwie się Jezus Nazareński

W ewangelii Mateusza, Jana i w Dziejach: Jezus Nazorejczyk!

U Łukasza występują obydwie wersje: Nazareński / Nazorejczyk!

Jeżeli chodzi o rodzinną miejscowość Jezusa to w ewangelii Marka mamy Nazaret, w ewangelii Łukasza głównie Nazareth a w jednym wersecie Nazara. U Mateusza trzy wersje: Nazaret / Nazareth / Nazara.

Podobnie jest z Judaszem. U Mateusza występuje on pod przezwiskiem Iskariota, u Marka — Iskarioth, u Łukasza — w obydwu wersjach!

Jeżeli w Jednej Ewangelii znajdujemy różne nazwy tej samej osoby lub miejscowości to świadczy to o dokonywaniu zmian i dopiskach osób trzecich - późniejszych redaktorów i kompilatorów. W Ewangelii Łukasza wyraźnie widać swoisty dualizm nazw: Jerozolima — Jeruzalem, Nazorejczyk — Nazareński, Nazareth — Nazara, Iskariota — Iskarioth, Jezus — Pan, cuda — znaki. Podobnie zresztą w innych ewangeliach gdzie widać gołym okiem warstwy redakcyjne pisane innym stylem, z innym słownictwem, tyle że w tradycyjnych przekładach tego nie uświadczymy, przynajmniej w większości z nich.

Pójdźmy dalej. Mateusz pisze o Janie Chrzcicielu, Marek — Janie Chrzczącym, Mateusz o Magadan, Marek o Dalmanucie. Mateusz o Gadarze, Marek o Gerazie... Mateusz o bracie Jezusa Józefie, Marek — Jozesie, Mateusz o Lebeuszu, Marek o Tadeuszu, u Mateusza Józef z Harimatei to „człek bogaty" a u Marka „prominentny senator" tudzież „wpływowy członek-rady"!

Tych różnic jest na tyle dużo, że mogą doprowadzić nas tylko do jednego wniosku: kanoniczna ewangelia Marka jest różna od tej, której używał Mateusz, o ile jej używał, i co prowadzi nas do kolejnego dogmatu biblistyki:

(Dłuższa) ewangelia Mateusza opiera się na (krótszym) Marku

Tezy te bezwiednie powtarza Deschner i Uta Ranke pisząc jak to Mateusz zmienia narrację Marka wstawiając zamiast jednego ślepca dwóch i… w sumie na tym innowacje Mateusza się kończą. Deschner nie zauważa, że o ile Mateusz zmienia liczbę ślepców, Marek zna za to dokładnie imię tego pierwszego i czyim był synem...

Zadajmy sobie teraz pytanie: co z tego że Mateusz jest dłuższy (ma więcej opowieści i perykop) skoro te, które są wspólne dla niego i Marka są akurat krótsze i mniej rozbudowane właśnie u Mateusza?

Spójrzmy na kilka dodatków Marka względem Mateusza. W poniższych wersetach pogrubiono fragmenty, których u Mateusza (i Łukasza) nie ma:

Mk 1.14b. głosząc dobrą nowinę Bożą, 1.15. [i mówiąc] że: Wypełnił się czas i przybliżyło się królestwo Boga. Skruszcie się i wierzcie w dobrą nowinę.

1.29. I zaraz z synagogi wyszedłszy przyszli do domu Szymona i Andrzeja, z Jakubem i Johanem.

2.14. I przechodząc, ujrzał Lewiego Halfeuszowego, siedzącego na poborze podatku.

3.17. i Jakuba Zebedeuszowego, i Johana, brata Jakuba, i nadał im imię: „Boanerges", co znaczy: „Synowie Gromu",

4.38a. A on był na rufie, na wezgłowiu śpiąc.

7.31. I znowu wyszedłszy z granic Tyru, przyszedł poprzez Sydon nad Morze Galilejskie, środkiem granic Dekapolu.

8.35. ...z powodu mego i dobrej nowiny, wybawi go.

10.29. ...ze względu na mnie i ze względu na dobrą nowinę,

10.46. … syn Tymeusza, bar-Tymeusz, ślepy żebrak, siedział przy drodze.

11.17. I nauczał, i mówił im: Czyż nie jest napisane: "Dom mój domem modlitwy będzie nazwany przez wszystkich pogan"?...

12.36. Sam Dawid rzekł w Duchu Świętym...

12.42. Przyszła też jedna uboga wdowa i wrzuciła dwa grosze, to jest kodransa.

13.10. I do wszystkich pogan ma być najpierw głoszona dobra nowina.

13.3. ...zapytali go na osobności Piotr i Jakub, i Jan, i Andrzej:

15.21. I werbują przechodnia, niejakiego Szymona Cyrenejczyka, idącego z pola, ojca Aleksandra i Rufusa, aby wziął krzyż jego.


1 2 Dalej..
 Zobacz komentarze (26)..   


« O Biblii ogólnie   (Publikacja: 20-01-2014 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Krzysztof Sykta
Zajmuje się głównie biblistyką i religioznawstwem. Prowadzi stronę synopsa.pl. Skończył ekonomię, jest dyrektorem w izbie gospodarczej i redaktorem w Magazynie Przedsiębiorczości i Integracji Lokalnej IMPULS. Był redaktorem naczelnym ezinu Playback.pl
 Strona www autora

 Liczba tekstów na portalu: 102  Pokaż inne teksty autora
 Najnowszy tekst autora: Niezmienność Pisma
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 9549 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365