Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
158.631.988 wizyt
Ponad 1063 autorów napisało dla nas 7305 tekstów. Zajęłyby one 28821 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Czy jesteś zadowolony/a z życia?
Tak
Nie
Nie wiem
  

Oddano 919 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
"Chrześcijaństwo jest średniowieczem ludzkości. Dlatego dziś jeszcze żyjemy w barbarzyństwie średniowiecza. Ale bóle porodowe nowej epoki zaczynają się w naszych czasach."
 Społeczeństwo » Socjologia

Manipulacje polityczne a jakość demokracji – na przykładzie Polski po 1989 [1]
Autor tekstu:

Współczesne państwa demokratyczne borykają się z wieloma problemami. Jednym z nich są manipulacje polityczne które wywierają wpływ, na jakość demokracji w danym kraju. Czy manipulacje polityczne wpływają w pozytywny, czy negatywny sposób na jakość demokracji? Kto zyskuje, a kto traci na ich stosowaniu? Jakie są przejawy manipulacji politycznych? Czy manipulacje to narzędzie elit politycznych? Jak manipulacje wpływają na jakość demokracji? Czy można zapobiec manipulacjom? To tylko niektóre pytania które nasuwają się na myśl, w rozważaniach nad tym tematem. Postaram się przedstawić ten problem w odniesieniu głównie do demokracji Polskiej po 1989 roku.

Zastanawiając się nad tym czym są manipulacje polityczne, można dojść do wniosku że jest to pojęcie niezwykle wszechstronne i w gruncie rzeczy subiektywne. Marek Tokarz twierdzi że: Właściwie nie ma ono w ogóle ustalonego znaczenia technicznego — jest to raczej dość mętne pojęcie z dziedziny etyki [ 1 ]. Dlatego też w rozważaniach nad manipulacją, przyjmuje się ogólne definicje. Jedną z nich jest definicja Janiny Fras według której manipulacja to: niejawny, podstępny, nierzetelny dobór informacji i środków językowych, który ma na celu: wywarcie wpływu na nastroje, poglądy, opinie innych ludzi; uzyskanie możliwości kierowania zachowaniem ludzi, aby osiągnąć własne cele i korzyści [ 2 ]. Inną definicję przedstawia Marzena Cichosz która pisze że manipulacja jest to zamierzone fałszowanie rzeczywistości, mające na celu zmianę świadomości odbiorcy. W praktyce niezwykle trudno jest odróżnić manipulację od innych technik perswazyjnych, gdyż główną cechą różnicującą staje się w tym przypadku intencja nadawcy, a ta ma zazwyczaj charakter skryty [ 3 ]. Obie definicje, nadają terminowi manipulacja negatywne zabarwienie. Utożsamianie manipulacji z czymś złym, negatywnym wydaje się być panującym rozumieniem tego pojęcia w społeczeństwie Polskim i nie tylko. Dalsze rozważania będą się odnosić do tego negatywnego rozumienia manipulacji, stosowanego — na potrzeby tej analizy — przez elity polityczne. Zgodnie z tym ujęciem, słusznym wydaje się być pogląd, że manipulacje polityczne będą utożsamiane jako czynnik negatywnie wpływający na jakość demokracji.

Odnosząc się do pojęcia jakości demokracji, będę miał na myśli stopień realizacji i funkcjonowanie w danym systemie politycznym podstawowych cech, konstytuujących demokratyczne państwo prawa oraz przestrzeganie przez reprezentantów narodu pewnych wartości odnoszących się do dobra wspólnego (np. realizowanie woli wyborców). Jakość demokracji będzie lepsza, gdy praktycznie wszyscy obywatele będą uczestniczyli w demokratycznych procesach sprawowania władzy na wszystkich etapach wypracowywania decyzji, gdy będą rozliczali władzę za jej działania, gdy będą mieli stworzone warunki rozeznania się w istocie danej kwestii [...] gdy reprezentanci będą dostępni dla obywateli i będą chcieli i umieli wsłuchać się w głos „ludu", gdy instytucjonalne rozwiązania będą zachęcać - a nie zniechęcać — do partycypacji wyborczej [ 4 ]pisał Jacek Wasilewski odnosząc się do jakości demokracji. Ze względu na ograniczoną objętość tego tekstu, przeanalizuję tylko niektóre cechy państwa demokratycznego (równości wobec prawa, dostęp do stanowisk publicznych, uczestnictwo w wyborach i wpływ na media), na które oddziałują manipulacje stosowane przez elity polityczne.

Analizując ostatnie 20 lat działania systemu demokratycznego w Polsce, można podać kilka przykładów manipulacji politycznych, które wpływają na jakość demokracji w naszym kraju. Na te przykłady, należy patrzeć nie tylko w kontekście ich odbioru przez klasę polityczną i media, ale także w kontekście ich przyjęcia przez społeczeństwo.

Jednym z typów manipulacji politycznych są manipulacje wyborcze. W 1995 roku, kandydujący na urząd prezydenta RP Aleksander Kwaśniewski, w oficjalnych dokumentach rejestracyjnych złożonych w Państwowej Komisji Wyborczej podał fałszywą informację o swoim wykształceniu. Kwaśniewski w dokumentach napisał że posiada wyższe wykształcenie (tytuł magistra), a potem przez długi czas w trakcie kampanii wyborczej utrzymywał że jest to prawda. Sprawa ta wywołała aferę, którą zdołano wyjaśnić dopiero na dzień przed ogłoszeniem ciszy wyborczej. Prorektor Uniwersytetu Gdańskiego oświadczył że Kwaśniewski nie obronił pracy magisterskiej, nie ukończył studiów, został skreślony z listy studentów i w związku z tym nie posiada wyższego wykształcenia [ 5 ]. Jak łatwo zauważyć, czas ogłoszenia tej informacji, sprawił że w niewielkim stopniu mogła się ona rozpowszechnić wśród wyborców. W jakim stopniu nieprawdziwa informacja, że Kwaśniewski ma wyższe wykształcenie, przekonała do niego wyborców, trudno określić. Kwaśniewski wygrał wybory, a Sąd Najwyższy, pomimo ponad 500 tys. protestów, uznał ważność wyborów. Manipulacja Kwaśniewskiego — podanie nieprawdziwych danych, potwierdzanie nieprawdy - świadczy nie tylko o jakości samego kandydata, ale rzutuje również na wiarygodność i rzetelność instytucji państwowych (PKW która nie zweryfikowała prawdziwości składanych dokumentów oraz Sądu Najwyższego — który uznał wybór osoby która złożyła fałszywe dokumenty). Powyższe przykłady dowodzą że jakość młodej Polskiej demokracji w 1995 roku pozostawiała wiele do życzenia.

Nowszym przykładem manipulacji wyborczej, było triumfalne ogłoszenie przez Platformę Obywatelską (partię rządzącą) przed wyborami do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2009, że sprawa stoczni doczekała się pozytywnego załatwiona i zostały one sprzedane. Informacja ta przedstawiona jako sukces rządu (np. w kontekście że nie udało się to innym ekipom) została dobrze odebrana w społeczeństwie, co stworzyło korzystną atmosferę dla poparcia kandydatów PO w wyborach. Po elekcji okazało się, że stocznie nie zostały sprzedane. Czy było to kłamstwo dla zdobycia większego poparcia? Jeśli tak, a wszystko na to wskazuje, to jest to przykład manipulacji, w dodatku stosowany przez partię rządzą, która oszukała społeczeństwo. Przykład ten pokazuje również jak niewiele informacji dotyczących sprzedaży stoczni, partia rządząca przekazywała opinii publicznej (np. przez długi czas nie było wiadomo kto kupił stocznie?).

Kolejnym przykład manipulacji politycznej wiąże się z wpływem elit na media, nie tylko publiczne. 17 września 1999 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski brał udział w uroczystościach nad grobami pomordowanych w 1940 roku przez NKWD oficerów polskich w Charkowie. Relacje z owej pamiętnej wizyty, nadała tylko komercyjna stacja telewizyjna TVN, pozostałe stacje z niezrozumiałych wtedy powodów podały skrótowe informacje o tych wydarzeniach. W relacji TVN zachowanie prezydenta na uroczystościach było co najmniej niestosowne, widoczne były problemy z mową i koordynacją ruchową. Nawet nieuważny obserwator dostrzegał, że Kwaśniewski wydawał się być pod wpływem alkoholu. Co okazało się prawdą. Relacje z tej wizyty, zostały dzięki zakulisowym wpływom ludzi związanych z lewicą, pominięte lub zmarginalizowane w serwisach informacyjnych. Takie działanie, nie wydaje się dobrze świadczyć o mediach, które na prośbę władz manipulują przekazem medialnym. Pominięcie informacji, zatajenie, zniekształcenie to wszystko niekorzystnie oddziałuje na społeczeństwo które może czuć się urażone i oszukane postawą, zarówno władz jak i mediów. Takich przykładów politycznego wpływu na media jest sporo. W rzeczywistości okresu III RP, media często stanowiły narzędzie przy pomocy, którego politycy, na różnych szczeblach dopuszczali się manipulacji.

O jakości demokracji decyduje również czynnik równości obywateli wobec prawa. Jako przykład chcę tutaj zaproponować zapis prawny przyznający parlamentarzystom możliwość ograniczenia odpowiedzialności prawnej (głównie odpowiedzialności karnej) czyli tzw. immunitet formalny. Od wielu lat społeczeństwo polskie, z ust polityków różnych opcji słyszy deklaracje, że ten immunitet zostanie zniesiony (często w czasie kampanii wyborczych). Niestety na tych deklaracjach się kończy. Najnowszy przypadek senatora Krzysztofa Piesiewicza — któremu senatorowie nie uchylili immunitetu, kładzie się cieniem na jakości demokracji w której żyjemy. Fakt że politycy od lat deklarują chęć zniesienia immunitetu, stanowi przykład manipulacji — w lekkiej postaci zaniechania, w cięższej — zwykłego kłamstwa [ 6 ]. W tej kwestii można mówić o swoistej zmowie różnych partii i polityków. Idąc dalej można powiedzieć o zmowie elit, które chronią się stanowiąc dla siebie inne niż dla społeczeństwa prawa.

Podobnym zabiegiem elit politycznych będzie ograniczenia dostępu do stanowisk publicznych. Zakulisowe działania polityków, rekomendowanie, promowanie wybranych osób często jeszcze przed rozpisanym oficjalnym konkursem na dane stanowisko, to tylko niektóre aspekty manipulacji. O takich działaniach mogliśmy się ostatnio dowiedzieć, śledząc jeden z wątków afery hazardowej, dotyczący załatwiania pracy w państwowej spółce przez urzędników ministerstwa, dla córki „kolegi" Ministra Sportu. Mętne zasady, uciążliwe niezrozumiałe procedury, odwlekanie w czasie, „znajomości", to tylko niektóre sposoby jakimi posługują się elity aby stanowiska obsadzić „swoimi" kandydatami.

Manipulacje polityczne:

1.związane z wyborami (wyborcza): składanie nieprawdziwych dokumentów, potwierdzanie nieprawdy, kłamstwa wyborcze,
2.związane z oddziaływaniem na media (medialne): marginalizacja, pominięcia, zatajania, zniekształcenia części lub całości informacji,
3.związane z tworzeniem i przestrzeganiem przepisów prawa (prawne): stanowienie korzystnego prawa, zaniechania obietnic, przeciąganie w czasie,
4.związane z rekrutacją na ważne stanowiska (kooptacji): pozakonkursowe rekomendowanie, promowanie wybranych osób, tworzenie trudnych procedur, odwlekanie decyzji,


1 2 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Manipulacja w polityce i informacji
Demaskowanie sztuczek indyjskich “guru” oszustów

 Zobacz komentarze (11)..   


 Przypisy:
[ 1 ] M.Tokarz, Argumentacja, Perswazja, Manipulacja, Gdańsk 2006, s.294.
[ 2 ] J.Fras, Język propagandy politycznej, [w:] B.Dobek-Ostrowska, J.Fras, B.Ociepka, Teoria i praktyka propagandy, Wrocław 1997, s.97.
[ 3 ] M.Cichosz, (Auto)kreacja wizerunku polityka na przykładzie wyborów prezydenckich w III RP, Toruń 2003, s.56.
[ 4 ] J.Wasilewski, Ideał demokracji i jego ułomne wcielenia [w]: Demokracja w Polsce. Doświadczanie zmian, pod red. U.Jakubowskiej i K.Skarżyńskiej, Warszawa 2005, s.53.
[ 5 ] A.K.Piasecki, Wybory 1989-2002, Zielona Góra 2003, s.235.
[ 6 ] W latach 2004-05 PO prowadziła akcję pod nazwą 4xTak. Akcja miała na celu zebranie podpisów umożliwiających przeprowadzenie referendum. Jedno z pytań dotyczyło zniesienia immunitetu parlamentarnego. Zebrano 750 tys. podpisów. Akcja odbywała się przed wyborami parlamentarnymi w 2005r., stanowiła jeden z elementów kampanii. Pytania kierowane do obywateli stanowiły również hasła wyborcze PO, także w 2007 roku. Po dojściu do władzy PO, postulaty te całkowicie zarzucono. Na podstawie: Władcy marionetek, film dokumentalny autorstwa T.Sekielskiego, produkcja TVN 2009.

« Socjologia   (Publikacja: 09-07-2010 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Krystian Daniel
Absolwent politologii i historii, obecnie doktoryzuje się na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie.

 Liczba tekstów na portalu: 2  Pokaż inne teksty autora
 Poprzedni tekst autora: Wybory 1989 roku – przełom na drodze ku demokracji
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 7394 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365