Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
163.149.602 wizyty
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7324 tekstów. Zajęłyby one 28895 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Koronawirus z Wuhan to
wiele hałasu o nic
sezonowy problem
lokala epidemia
globalna epidemia
  

Oddano 158 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
[K]ażdy, kto robi coś rozsądnego - ponosi odpowiedzialność. Większość ludzi usiłuje w ogóle nic nie robić...
 Prawo » Prawo wyznaniowe

Państwo laickie w świetle dorobku współczesnego konstytucjonalizmu europejskiego [4]
Autor tekstu:

Obecność pierwiastka religijnego w szkolnictwie państwowym (publicznym) to kwestia wciąż wywołująca dyskusje w szeregu państwach europejskich. W europejskich państwach świeckich przeważa model fakultatywnej edukacji religijnej w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Jest to uzasadniane przede wszystkim koniecznością uwzględnienia w procesie edukacji szkolnej prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z ich przekonaniami w sprawach religijnych. [68] Laicki model edukacji szkolnej jest realizowany tylko w kilku państwach analizowanej grupy. Są to: Francja (z wyjątkiem Alzacji i Lotaryngii), Holandia, Słowenia, Ukraina, Białoruś, Rosja i Azerbejdżan.[69]

  1. Zakończenie

We współczesnej Europie przeważają państwa, które w świetle ich aktów ustrojodawczych można zaklasyfikować jako państwa świeckie (laickie) przynajmniej w podstawowym znaczeniu tego terminu, czyli jako państwa nie-wyznaniowe. Zasada świeckości państwa nie jest współcześnie wykorzystywana w Europie do walki ze związkami wyznaniowymi, czy religią w ogóle. Przeważają państwa świeckie w znaczeniu laickości pozytywnej, otwartej, akceptującej obecność pierwiastka religijnego w sferze publicznej. Czynnikiem, który przyczynił się do upowszechnienia analizowanego rodzaju państwowości było stanowisko Soboru Watykańskiego II (lata: 1962-1965) oraz papieży posoborowych, odrzucające model państwa katolickiego, jako model optymalny dla Kościoła Katolickiego [70]. Innym czynnikiem sprzyjającym popularyzacji idei państwa świeckiego (niekonfesyjnego) jest zapewne rozwój doktryny wolności i praw człowieka. Wyrazem tego procesu jest zwłaszcza Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPCz) z 1950 r. oraz sformułowane na jej podstawie orzecznictwo w sprawach wyznaniowych organów Rady Europy, przede wszystkim Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Obowiązek zachowania przez władze publiczne w sprawach religijnych, to jedna z zasadniczych i trwałych tez orzecznictwa strasburskiego w związku z art. 9 EKPCz, gwarantującym wolność myśli, sumienia i wyznania.[71] Trend w kierunku odchodzenia od modelu państwa wyznaniowego wyraźny jest zwłaszcza w państwach nordyckich.

Nie ma powszechnie przyjętej w praktyce politycznej i ustrojowej szczegółowej koncepcji państwa laickiego (świeckiego). [72] W Europie od ponad stu lat podlega ewolucji warunkowanej zarówno przez czynniki partykularne charakterystyczne dla poszczególnych krajów jak i przez czynniki uniwersalne — paneuropejskie. Wyzwaniem dla koncepcji państwa świeckiego (laickiego) staje się współcześnie zwłaszcza fundamentalizm islamski i stanowiąca reakcję nań ksenofobia ujawniająca się w szeregu społeczeństwach europejskich. Część klasy politycznej w państwach Starego Kontynentu na tego rodzaju postawach buduje poparcie społeczne dla siebie i swoich partii. Religia znów okazuje się narzędziem do mobilizacji elektoratu i uzyskania wpływów politycznych. Zorientowany ksenofobicznie elektorat oczekuje nadania państwu znamion etnicznych (nacjonalistycznych) lub konfesyjnych. Zasada państwa świeckiego (laickiego) jawi się jako bariera dla opisanych wyżej dążeń. Sprzyja ona inkluzywnej wizji państwa oraz pluralistycznej koncepcji społeczeństwa. Reasumując, można zaryzykować przypuszczenie, że utrzymanie ustrojów demokratycznych w Europie wiąże się z respektowaniem zasady świeckości państwa, której najważniejszym komponentem winna być jego neutralność światopoglądowa.

Streszczenie

We współczesnej Europie przeważają państwa świeckie. Upowszechnieniu zasady państwa świeckiego sprzyja w Europie zróżnicowanie religijno-światopoglądowe ludność, zwłaszcza duży na tle populacji innych odsetek osób niewierzących. Zasada laickości państwa nie służy już do ograniczenia społecznego znaczenia religii, czy związków wyznaniowych. Państwa świeckie często współdziałają ze związkami wyznaniowymi w celach ogólno społecznych. Sposób wyrażenia zasady świeckości państwa w aktach ustrojodawczych jest zróżnicowany — konieczna jest częstokroć kompleksowa analiza treści konstytucji. Wprost zasada państwa świeckiego jest wyrażona w konstytucjach ok. 14% państw europejskich. Laickość państwa często utożsamiana jest z zasadą rozdziału kościoła i państwa. W Europie istnieją jednak przykłady państw, które stanowią wyjątek od tej reguły. W sumie formuła rozdziału (oddzielenia) kościoła i państwa jest wyrażona w ok. 25% konstytucji państw europejskich. Często zasadę rozdziału w ustawach zasadniczych wyraża się w sposób zawoalowany. Za najważniejszą cechę państwa świeckiego uznaje się współcześnie zasadę jego neutralności światopoglądowe. Jest ona jednak rzadko wprost wyrażana w ustawach zasadniczych w Europie. Jej upowszechnienie to przede wszystkim zasługa orzecznictwa sądów konstytucyjnych oraz wypowiedzi doktryny prawa.

Abstract

In today's Europe is dominated secular state. Disseminating the principles of a secular state in Europe promotes the diversity of religious and philosophical population, especially large against the population of other interest non-believers. The principle of secular state no longer serves to reduce the social significance of religion or religious organizations. Your secular frequently interact with religious organizations for general public. A way of expressing the principle of secularism in acts ustrojodawczych is diverse — it is necessary to often complex analysis of the content of the constitution. On the principle of a secular state is expressed in the constitutions of approx. 14% of European countries. State Secularism is often equated with the principle of separation of church and state. In Europe, however, there are examples of countries that are exceptions to this rule. In total formula allocation (the separation of) church and state is expressed in approx. 25% of the constitutions of European countries. Often the principle of the separation in the Basic Law expresses itself in a veiled. The most important feature of a secular state is considered a modern principle of the neutrality outlook. However, it is rarely explicitly expressed in the Basic Law in Europe. Its spread was mostly driven by the constitutional court decisions and statements of the doctrine of the law.

 


[1] Zob. M. Pietrzak, Demokratyczne, świeckie państwo prawne, Warszawa 1999, s. 123-153, tenże, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2010, s. 92-101, P. Borecki, Laickość państwa w świetle dorobku powojennego konstytucjonalizmu, [w:] Cuius regio, eius religio?. Publikacja po Zjeździe Historyków Państwa i Prawa, Lublin 2006, Lublin 2008, tom II, s. 484-504,m R. M. Małajny, Państwo świeckie (rozdział kościoła od państwa), [w:] Leksykon prawa wyznaniowego. 100 podstawowych pojęć, red. A. Mazglewski, Warszawa 2014, s. 271-290. Por. G. Haarscher, Laickość, Warszawa 2004, s. 21.

[2] W granicach Europy znajduje się w całości 44. państwa. Republika Kosowo nie cieszy się powszechnym uznaniem międzynarodowym. Ponad to należy odnotować, że państwem faktycznie niepodległym, lecz nie mającym uznania międzynarodowego jest Naddniestrze. Stary Kontynent obejmuje także 25% terytorium Rosji, niewielką część Turcji — 23 tys. km. kw. oraz część terytorium Kazachstanu — 123 tys. km. kw. — por. Religia. Encyklopedia PWN, red. Nauk. T. Gadacz, B. Milerski, Warszawa 2001, t. 3, s. 468,

[3] W Azerbejdżanie w 2015 r. odbyła się I Europejskie Igrzyska Olimpijskie.

[4] Por. L. Garlicki, Wolność sumienia i wyznania — status wspólnot religijnych, „Biuletyn Trybunału Konstytucyjnego", 1999, nr specjal., s. 34 i 39-40.

[5] Religia. Encyklopedia PWN, dz. cyt., s. 469.

[6] Wg. badań Instytutu Gallupa z 2014 r. jako określiło się odpowiednio, że są osobami religijnymi, nie religijne, ateistami albo nie udzielili odpowiedzi, określił się następujący odsetek badanych w wybranych państwach europejskich: Polska — 86%, 10%, 2%, 2%; Turcja — 79%, 13%, 2%, 6%; Rumunia — 77%, 16%, 1%, 6%; Włochy — 74%, 18%, 6%, 3%; Grecja — 71%, 15%, 6%, 8%; Rosja — 70%, 18%, 5%, 8%; Portugalia — 60%, 28%, 9%, 2%; Bułgaria — 52%, 36% 3% 8%; Irlandia — 45% 41% 10% 5%; Belgia — 44%, 30%, 18%, 7%; Dania — 42%, 40%, 12%, 7%; Francja — 40%, 35%, 18%, 7%; Łotwa — 40%, 41%, 9%, 10%; Austria — 39%, 44%, 10%, 6%; Szwajcaria — 38%, 46%, 12%, 4%; Hiszpania — 37%, 35%, 20%, 8%; Niemcy — 34%, 42%, 17%, 7%; Zjednoczone Królestwo — 30%, 53%, 13%, 4%; Niderlandy — 26%, 51%, 15%, 8%; Czechy — 23%, 45%, 30%, 2%; Szwecja — 19%, 59%, 17%, 6% — zob. http://www.eurel.info/spip.php?article2588&lang=fr [dostęp: 18.12.2015 r.].

[7] Według Biura Wysokiego Komisarza ONZ do spraw Uchodźców tylko w 2015 r. do Europy przybyło ponad 1 mln. migrantów. Mężczyźni stanowią 58% migrantów, kobiety — 17%, a dzieci — 25%. Syryjczycy to 49% rzeczonej grupy, Afgańczycy — 21%, Irakijczycy — 8%. Pozostali migranci wywodzą się z: Erytrei, Pakistanu, Nigerii, Somalii, Sudanu, Gambii i Mali - http://www.tvp.info/23384302/milion-uchodzcow-w-rok-wiekszosc-to-mezczyzni-co-czwarty-to-dziecko [dostęp: 30.12.2015 r.].

[8] Zob.: art. 8 konstytucji Republiki Kosowa z 2008 r. i art. 9 konstytucji Księstwa Monako z 1962 r.

[9] Przykładem współczesnej europejskiej ustawy zasadniczej przemilczającej zagadnienie stosunku państwa do religii, światopoglądów oraz związków wyznaniowych jest konstytucja Holandii z 1815 r. w jej aktualnym brzmieniu, konstytucja Finlandii z 1999 r. oraz konstytucja Szwajcarii z 1999 r.


1 2 3 4 5 6 7 Dalej..


« Prawo wyznaniowe   (Publikacja: 17-02-2016 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Paweł Borecki
Doktor habilitowany, pracownik Katedry Prawa Wyznaniowego Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalność naukowa: prawo wyznaniowe. Autor artykułów i książek z zakresu prawa wyznaniowego.

 Liczba tekstów na portalu: 47  Pokaż inne teksty autora
 Poprzedni tekst autora: Przeżytki ustawodawstwa wyznaniowego w polskim systemie prawnym
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 9977 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365