Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
149.612.338 wizyt
Ponad 1062 autorów napisało dla nas 7287 tekstów. Zajęłyby one 28732 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Co z Brexitem?
będzie drugie referendum
będzie początkiem końca UE
zyska na nim Wielka Brytania
ostatecznie wzmocni UE
dużo hałasu o nic
  

Oddano 590 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Orhan Pamuk - Dom ciszy
Wiktor Trojan - Axis Mundi

Znajdź książkę..
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
Mój ateizm budzi się z letargu wówczas, gdy prywatna wiara staję się sprawą publiczną; kiedy ktoś próbuje zorganizować życie innym na podstawie własnych psychopatologii.
 Prawo » Prawa Człowieka

Czy samo-posiadamy siebie? [1]
Autor tekstu:

Ideę samoposiadania siebie rozpropagował filozof John Locke w Dwu traktatach o rządzie (ściślej w drugim traktacie), gdzie poruszył problematykę praw własności jednostki. To nie Locke jednak był jej prekursorem. Forpocztą tej idei były bowiem teksty lewellerów [ 1 ] w osobach: Johna Lilburne’a [ 2 ], Richarda Overtona [ 3 ], Williama Walwyma [ 4 ] czy Algernona Sidney’a [ 5 ]

To oni jako pierwsi posłużyli się pojęciem samoposiadania siebie, rozumiejąc je jako prawo każdej jednostki do posiadania swojego sumienia, intelektu, przekonań, talentów czy też wytworów swojej pracy, przyjmując, że każdy człowiek kształtuje tak siebie, jak i swoją własność. Lewellerzy byli tymi, którzy występowali przeciw tyranii władzy tak króla, jak i kościoła [ 6 ]. Podczas angielskiej wojny domowej (1642 — 1649) toczyli debaty o znaczeniu rządu, wskazując na potrzebę ograniczenia przywilejów stanowych szlachty i duchowieństwa. 

 

W napisanym w więzieniu pamflecie An Arrow Against All Tyrants [ 7 ] Richard Overton podkreślał, iż każdej jednostce dana jest z natury indywidualna własność. Każdy człowiek, ponieważ jest osobą, sam siebie posiada [ 8 ], inaczej nie mógłby być sobą [ 9 ]. Zatem człowiek jako samo właściciel siebie ma prawo do swojego życia, wolności i własności. Innymi słowy, każda jednostka jest właścicielem swojego ciała, umysłu, wytworów swojej pracy, toteż każdy ma niezbywalne prawo do życia, wolności i własności. W swoich pismach Overton starał się używać argumentów zdroworozsądkowych, stawiając jednak pytania retoryczne między innymi czy ludzie woleliby być rządzeni przez tyranów, czy przez wolno wybranych reprezentantów [ 10 ]? Podkreślał, iż każdy człowiek z natury jest dla siebie samego królem, kapłanem oraz prorokiem [ 11 ], dlatego pragnie podejmować samodzielne decyzje. 

Podobnie w Court Maxims inny leweller i republikanin, Algernon Sidney, bronił wolności przed wszelką tyranią [ 12 ], a w traktacie politycznym Discoures Concerning Government wyraził sprzeciw wobec rządów Stuartów oraz monarchii samej w sobie. Swoją postawę i twórczość okupił wolnomyśliciel głową. Sidney uważał, że monarchia jest zła, bo zawsze działa wyłącznie na swoją korzyść, tj. chce utrzymać się u władzy [ 13 ], dlatego też nakreślił teorię rządu ograniczonego stojącego na straży praw i wolności jednostki [ 14 ]. Pisał, iż wolność jednostki to wolność od innego i winna opierać się tak na prawie, jak i na rozumie [ 15 ]. Na krótko przed swoją egzekucją z angielskiej Tower przypominał, że zawsze jego celem była obrona powszechnych praw ludzkości od arbitralnej władzy króla i papieża [ 16 ], i że jednostki powinny mieć prawo do życia, wolności i mienia. Podkreślał, że ludzie po to łączą się z innymi w ciało obywatelskie, aby mieć lepszy dostęp do dostatku i bezpieczeństwa [ 17 ]

Podobnie w 1649 lewellerzy: Lilburne, Overton i Walwyn pisali, iż każdy powinien mieć prawo, aby bezpiecznie cieszyć się swoją własnością [ 18 ], używali przy tym kategorii własności w dwóch kontekstach: samoposiadania własnej osoby oraz własności mienia. Na plan pierwszy w ich pamfletach wysuwało się stwierdzenie, iż każdy człowiek posiada i sprawuje rząd nad swoim sumieniem i intelektem. Owo prawo jednostki do siebie i własności wywodzili z prawa naturalnego. Dlatego też — argumentowali — prawa te nie mogą przynależeć rządowi [ 19 ]. Samo zaś prawo własności (tak siebie, jak i mienia) jest nienaruszalne bowiem jest jako prawo naturalne prymarne w stosunku do reszty praw.

***

Do myśli lewellerów odnosił się dwudziestowieczny filozof twórca doktryny anarcho — kapitalistycznej Murray Newton Rothbard [ 20 ] (primus inter pares wśród braci i sióstr libertarianów dwudziestego wieku) powszechnie nazywany Panem Libertarianinem. Także Rothbard głosił, że każdy człowiek ma prawo do samoposiadania siebie. Wymieniał przy tym dwie możliwe konsekwencje odmówienia człowiekowi takiegoż prawa. Pierwsza z nich miała by miejsce, gdyby jedna klasa ludzi posiadła inną klasę; druga natomiast wówczas, gdyby każda jednostka miała dokładnie takie samo prawo do posiadania równej części każdej innej jednostki. Tę ostatnią możliwość odrzucił jako absurdalną [ 21 ]

Z idei prawa do samoposiadania siebie wyprowadzał następnie teorię praw własności oraz koncepcję własności pracy i dobrowolnej wymiany. Wolność jednostki wśród libertarianów jest zatem ściśle związana z jej własnością (Stąd też koncepcja praw własności jest jednym z filarów systemu Rothbarda). To na prawie własności filozof oparł koncepcję praw człowieka oraz wolności jednostki. Implikuje ono, dowodził, także prawo do zawierania umów, czyli wymiany tytułów własności. Arystoteles nazywał człowieka zwierzęciem racjonalnym, które poprzez bycie w świecie rozpoznaje prawa natury. Rothbard ów proces rozpoznawania praw natury tłumaczył na przykładzie Robinsona Kruzoe [ 22 ] i jego życia na wyspie. 


1 2 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Światło na końcu tunelu
Laicyzm rodowy

 Zobacz komentarze (9)..   


 Przypisy:
[ 1 ] Lewellerzy (wyrównywacze) byli republikańsko-demokratycznym stronnictwem politycznym, działającym w Anglii w XVII wieku. Żądali zaprowadzenia wolności politycznej, ekonomicznej i religijnej. Zostali rozbici przez Oliviera Cromwella. Lewellerami byli między innymi John Lilburne, William Walwyn, Richard Overton. Por. A. Sharp (red.): „The English Levellers", The Press Syndicate of the University of Cambridge, Cambridge 1998, 2002. W pracy The English Levellers czytamy „The Leveller movement come together in London in 1642 — 6. It was the product of the civil war break down of authority in 'the English church — state'. In 1642 the two houses of parliament and their king, Charles I, had gone to war against each other" (Strona VII). Dalej czytamy: „It was during the last phase of what we now know as the first civil war that pamphlets by the Leveller's emerging leaders — John Lilburne, Richard Overton and William Walwym — began to echo and support each other in a way that suggests concerted action" (Strona VIII).
[ 2 ] Więcej o Johnie Lilburne w biografii: P. Gregg: Free- born John: a Biography of John Lilburne, Weidenfeld & Nicolson History, Phoenix 2000, a także w A. Sharp: „John Lilburne", Oxford University Press, Oxford 2004 oraz P. Richards: John Lilburne: The First English Libertarian: Źródło: http://mises.org/daily/2861 2011-09-04 i witrynie John Lilburne Research Institute (for constitutional studies) http://www.johnlilburne.com.
[ 3 ] Więcej o Richardzie Overtonie w: K. E. Durso: „No Armor for the Back: Baptist Prison Writings, 1600s — 1700s" , Merler University Press, Georgia 2007, s. 81 — 95.
[ 4 ] Więcej o Williamie Walwynie w: B. Taft: „William Walwyn", Oxford University Press, Oxford 2004.
[ 5 ] Wiecej o życiu i myśli filozoficzno — politycznej Algernona Sidneya w: J. Scott: Algernon Sidney and English Republic, 1623 — 1677, Cambridge University Press, Cambridge 1988 oraz A. C. Houston: Algernon Sidney and the Republic Heritage in England and America, Princeton University Press, Princeton 1991, a także S. A. Nelson: The Discourses of Algernon Sidney, Associated University Press, London 1993.
[ 6 ] A. Sharp opisał ten ruch następująco: „(...) Lilburne, in his Freeman's freedom, was beginning in the midest of airing his personal grevences, to hint at a widespread network of friends joining against the tyranny of the Lords, and of anyone else who would not allow a commoner to be tried by its equals". A. Sharp (red.): op. cit., s. IX. W tekście „A Remonstrance of Many Thousand Citizens" (1646) napisanym przez Overtona i Walwyna, przeciwstawiali się oni wszelkiej tyranii w państwie i kościele, opowiadając się za tolerancją religijną. Por. Ibidem. Lewellerzy opowiadali się za umiarkowanymi rządami. Por. J. Sanderson: But the People's Creatures: The Philosophical Basis of the English Civil War, Manchester University Press, New York 1995, s.109.
[ 7 ] A. Sharp opisał ten ruch następująco: „(...) Lilburne, in his Freeman's freedom, was beginning in the midest of airing his personal grevences, to hint at a widespread network of friends joining against the tyranny of the Lords, and of anyone else who would not allow a commoner to be tried by its equals". A. Sharp (red.): op. cit., s. IX. W tekście „A Remonstrance of Many Thousand Citizens" (1646) napisanym przez Overtona i Walwyna, przeciwstawiali się oni wszelkiej tyranii w państwie i kościele, opowiadając się za tolerancją religijną. Por. Ibidem. Lewellerzy opowiadali się za umiarkowanymi rządami. Por. J. Sanderson: „But the People's Creatures: The Philosophical Basis of the English Civil War", Manchester University Press, New York 1995, s.109.
[ 8 ] Ibidem: s. 55.
[ 9 ] Ibidem.
[ 10 ] K. E. Durso: op. cit., s. 93.
[ 11 ] R. Overton: op. cit., s. 55.
[ 12 ] H. W. Blom, E. H. Mulier (red.): Sidney: Court Maxims, University Cambridge Press, Cambridge, New York 1996, s. XVI.
[ 13 ] Por. A. Sidney: Discourses Concerning Government, w: T. G. West (red.), Liberty Classics, Indianapolis 1990, par. 19, s. 185.
[ 14 ] Por. S. A. Nelson: op. cit., s. 7 oraz J. Scott: op. cit., s. 35.
[ 15 ] Por. J. Scott: op. cit., s. 36.
[ 16 ] Por. A. Sidney: The Apology of Algernon Sydney in the Day of his Death w: Th. Hollis (red.): The Works of Algernon Sidney, General Books LLC, London 2010 , s. 3.
[ 17 ] Por. A. Sidney: Discourses… op. cit., s .78.
[ 18 ] W. Walwyn: „A manifestation from Lieutenant-Colonel John Lilburne, Mr William Walwyn, Mr Thomas Prince, and Mr Richard Overton (now prisoners in the Tower of London), and others, commonly (though unjustly) styled Levellers" w: G. E. Aylmer (red.): The Levellers in the English Revolution , Thames & Hudson, London 1975 s. 158.
[ 19 ] M. N. Rothbard: Liberty and Property: the Levellers and Locke, Źródło: http://mises.org/daily/4695, 2011-09-04.
[ 20 ] Więcej o Murrayu Rothbardzie: W. McElroy: Murray N. Rothbard: Mr. Libertarian, na witrynie LewRockell.com http://www.lewrockwell.com/mcelroy/mcelroy15.html, 2011-09-04 oraz D. Gordon: Biography of Murray N. Rothbard (1926 — 1995) Źródło: http://mises.org/about/3249, 2011-09-04. Witryna poświęcona M. Rothbardowi: http://murrayrothbard.com.
[ 21 ] M. N. Rothbard: O nową wolność. Manifest libertariański, tłum. Witold Falkowski, Fundacja Odpowiedzialności Obywatelskiej, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 2004, s. 52 — 53.
[ 22 ] Por. M. N. Rothbard: The Ethics of Liberty with a new introduction by Hans Herman Hoppe, New York University Press, New York & London 1998.

« Prawa Człowieka   (Publikacja: 10-10-2011 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Patrycja Walter
Absolwentka filozofii i nauk politycznych UAM. Współpracuje z Aletta Institute for Women's History w Amsterdamie.
 Strona www autora

 Liczba tekstów na portalu: 13  Pokaż inne teksty autora
 Najnowszy tekst autora: Harriet Taylor Mill – Nie tylko żona i matka
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 2318 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365