Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
182.586.183 wizyty
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7343 tekstów. Zajęłyby one 28980 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Zamierzasz się zaszczepić na SARS-CoV-2?
Tak
Raczej tak
Raczej nie
Nie
Poczekam jeszcze z decyzją
  

Oddano 3279 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"
Anatol France - Kościół a Rzeczpospolita
Friedrich Nietzsche - Antychryst

Złota myśl Racjonalisty:
Fakt nauczania religii w murach szkolnych sprawia, że w świadomości ucznia zaciera się nawet intuicyjnie dlań uchwytna różnica między statusem wiedzy i wiary.
 Społeczeństwo » Eutanazja

Eutanazja i samobójstwo [8]
Autor tekstu:

Największe problemy współcześnie wzbudza legalizacja czynnej, dobrowolnej eutanazji. Istnieją państwa traktujące taki rodzaj eutanazji jako przestępstwo zabójstwa (np. Francja, Wielka Brytania, Kanada, Szwecja, Izrael, Czechy). W wielu innych państwach kwalifikuje się ją jako uprzywilejowany typ przestępstwa zabójstwa (np. Niemcy, Polska, Austria, Dania, Włochy, Grecja, Szwajcaria). Orzecznictwo w Japonii jest dość liberalne dla sprawców tego rodzaju eutanazji (podstawowym warunkiem są nieznośne cierpienia, nieuleczalność i śmiertelność choroby). [ 69 ]

Pierwszym na świecie aktem ustawodawczym dopuszczającym eutanazję czynną dobrowolną [ 70 ] był australijski Rights of the Terminally Ill Act (‘ROTTI’ Act ) z 1995 r. Uchwalono go niewielką większością głosów. Obowiązywał na Terytoriach Północnych i był stosowany tylko przez rok. Wszedł w życie w czerwcu 1996 r., ale Federalny Parlament uchylił go w marcu 1997 r. [ 71 ] Przewidywał następujące warunki dokonania eutanazji: pełną świadomość (sound mind ) pacjentów, decyzję podjętą po odpowiednim rozważeniu sytuacji (after due consideration ), terminalną fazę nieuleczalnej choroby, nieznośne i niedające się uśmierzyć bóle (severe pain or suffering ), pełną informację od lekarza o chorobie i możliwych zabiegach leczniczych oraz opiece paliatywnej (palliative care ), pisemne żądanie pacjenta (certificate of request ), opinie aż trzech lekarzy, w tym konsultację z psychiatrą, rozważenie przez pacjenta implikacji jego decyzji dla rodziny, okres nie mniej niż 7 dni pomiędzy podjęciem decyzji przez pacjenta i poinformowaniem lekarza a podpisaniem pisemnego żądania, okres nie mniej niż 48 godzin między pisemnym żądaniem a wykonaniem żądania pacjenta, brak korzyści materialnych dla personelu w związku ze śmiercią. Euthanasia Laws Act (‘the Andrews Act ’) z 1997 r. uchylił ów akt, odbierając prawo parlamentów autonomicznych do decydowania w sprawie eutanazji. [ 72 ]

W Australii eutanazja czynna dobrowolna jest przedmiotem publicznej debaty oraz sporów w doktrynie. Badacze australijscy zauważają, że ustawa z 1995 r. była mniej bezpieczna proceduralnie niż ustawa holenderska, ponieważ na Terytoriach Północnych nie było wymogu informowania przez lekarza o akcie eutanazji i składania przez niego raportu do specjalnego komitetu. Ograniczono zatem możliwość ścigania nadużyć w eutanazji i wspomaganym samobójstwie. [ 73 ]

Sytuacja w Holandii była bardziej złożona. W powszechnym odczuciu jest to kraj o najbardziej liberalnym prawie eutanazyjnym. Zanim jednak uchwalono w 2001 r. ustawę pozwalającą na eutanazję czynną dobrowolną, występowała powszechna praktyka nielegalnej eutanazji czynnej już od lat 70. XX w. Sądy holenderskie traktowały eutanazję czynną jako działanie w warunkach stanu wyższej konieczności. Praktyka organów wymiaru sprawiedliwości doprowadziła do faktycznej dekryminalizacji eutanazji czynnej. [ 74 ] Sąd Najwyższy nie wszystkie sprawy traktował tak liberalnie (jak się uważa potocznie), żądając respektowania określonych warunków (nieuleczalność choroby, ogromne cierpienia fizyczne lub psychiczne, pisemna lub ustna wola). Doszło do „zmowy milczenia” praktyki lekarskiej z organami ścigania. [ 75 ] Wypracowano w latach 80. „warunki ostrożnej praktyki medycznej”. W 1984 r. General Board of the Royal Dutch Medical Association opublikowała warunki, które należy spełnić przy eutanazji. Orzecznictwo odnosiło się pozytywnie do tych wytycznych. [ 76 ] W 1990 r. zawarto porozumienie między Towarzystwem Medycznym a Ministrem Sprawiedliwości dotyczące procedury eutanazyjnej. Lekarz nie wydawał już deklaracji o naturalnej śmierci, ale miał obowiązek powiadomienia prokuratury o przypadku czynnej eutanazji, a prokuratura badała, czy spełniono powyższe „warunki”. Niestwierdzenie uchybień przez lekarza-eksperta wobec tych „warunków” skutkowało odstąpieniem od wszczęcia postępowania karnego wobec lekarza. [ 77 ] W latach 90. podstawy prawne miały już „testamenty życia” i instytucja pełnomocnika do spraw zdrowia. Mimo to na gruncie prawa karnego eutanazja czynna cały czas była przestępstwem zabójstwa. [ 78 ] Warto zauważyć, że występował w tej sytuacji klasyczny przykład dylutacji mocy obowiązującej prawa powszechnie obowiązującego. [ 79 ] Mówiąc prościej, mieliśmy do czynienia z martwym prawem (dead letter ) i absolutną przewagą law in action nad law in books , ukazującą hipokryzję prawodawcy z jednej strony, a pragmatyzm władzy – z drugiej.

Trzeba podkreślić, że ustawa holenderska z 2001 r. nie używa terminu „eutanazja”, tylko mówi o „zakończeniu życia na żądanie pacjenta” lub „pomocy w samobójstwie”). Ustawa wprowadziła zmiany do kodeksu karnego. Uchylono karalność i bezprawność karną eutanazji w określonych okolicznościach. Do wymogów „ostrożnej praktyki medycznej” zalicza się: świadomą i trwałą decyzję pacjenta, upewnienie się lekarza co do podstaw decyzji (wykluczenie depresji), nieuleczalność choroby i cierpienia „nie do zniesienia”, dokładną informację o stanie zdrowia dla pacjenta, dyskusję między lekarzem a pacjentem i wspólne dojście do wniosku o konieczności eutanazji, konsultację z innym lekarzem, pisemną opinię tego lekarza, szczegółową dokumentację lekarską powyższych czynności. Decyzję o swej woli i eutanazji pacjent może umieścić także w testamencie życia. Lekarz — i to bez ponoszenia żadnych sankcji — nie musi się zastosować do testamentu. Istnieją pewne ograniczenia prawne względem osób niepełnoletnich. Osoby mające 16 lat podejmują decyzję z udziałem rodziców lub opiekunów. Osoby powyżej 12 lat muszą mieć zgodę rodziców lub opiekunów. Obligatoryjne dodatkowe konsultacje są wymagane także w przypadkach: 1) osób z zaburzeniami psychicznymi, 2) wątpliwości lekarza co do decyzji pacjenta, jego świadomości i poczytalności. [ 80 ] Zauważmy, że w obu przypadkach decyzję podejmuje (lub uczestniczy w jej podjęciu) także małoletni pacjent, co może wydawać się dość kontrowersyjne. Zwłaszcza, dziwi brak udziału organu sądowego w procesie decyzyjnym, kontrolującego zgodność decyzji z ogólnymi warunkami przewidzianymi ustawą. Jak widać, mimo wszystko procedura eutanazyjna jest dość sformalizowana.

Warto dodać, że ustawa holenderska reguluje także kontrolę nad zasadnością eutanazji. Kontrola ma, rzecz jasna, charakter następczy. Lekarz dokonujący eutanazji jest zobowiązany przekazać całą dokumentację po akcie eutanazji do lokalnego lekarza-patologa O spełnieniu wymogów ostrożnej praktyki lekarskiej decyduje specjalny komitet regionalny – organ złożony z prawników, etyków i lekarzy. Komisja, która stwierdzi, że złamano warunki ustawowe, przekazuje sprawę do prokuratury. Prokuratura wszczyna postępowanie w sprawie zabójstwa. Spełnienie wszystkich warunków ustawowych dotyczących działania lekarza jest objęte kontratypem. Czyn nie stanowi – ze względu okoliczność wyłączającą jego bezprawność — przestępstwa zabójstwa. [ 81 ]

W 2002 r. uchwalono w Belgii ustawę o eutanazji opartą na regulacjach holenderskich. Modyfikacje polegają na wydłużeniu procedury eutanazyjnej (dłuższe odstępy czasu między kolejnymi rozmowami lekarza z pacjentem etc.). Testament życia (na wzór living will ) jest ważny tylko 5 lat (jak w USA). Lekarz może odmówić dokonania eutanazji (podobnie jak w Holandii), ale musi wskazać pacjentowi innego lekarza, który jej dokona. [ 82 ] Podobne regulacje są w fazie projektów w innych krajach zachodnich (np. Hiszpania, Francja). [ 83 ]

Trzeba odnotować, iż przed wejściem w życie ustawy holenderskiej podnoszono, że tak naprawdę przypadki eutanazji w Holandii są poza skuteczną kontrolą, mimo proceduralnych zabezpieczeń stworzonych przez orzecznictwo i Holenderskie Towarzystwo Medyczne. [ 84 ] Wydaje się, że obecnie egzekwowanie przesłanek „ostrożnej praktyki medycznej” znajduje się na wyższym poziomie niż przed wejściem w życie ustawy (przed 2001 r.). Procedura eutanazji jest pod większą kontrolą państwa.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Eutanazja – za czy przeciw?
O eutanazji


 Przypisy:
[ 69 ] M. Szeroczyńska, op. cit., s. 194-195.
[ 70 ] Akt dopuszczał także wspomagane samobójstwo (physician-assisted suicide , PAS).
[ 71 ] J. Keown, op. cit., s. 153 i 162. Zob. krytycznie o tej ustawie: J. Finnis, Euthanasia, Morality, and the Law , Loyola Law Review (of Los Angeles), June 1998, vol. 31, no. 4., s. 1144, przyp. 75. Finnis przytacza urzędowe raporty dotyczące reakcji Aborygenów na nową ustawę, ich obawy i sprzeciw wobec niej.
[ 72 ] J. Keown, op. cit., s. 154-156 i 166.Zob. G. Williams, M. Darke, op. cit., s. 647 i n.; T. Pietrzykowski, op. cit., s. 206.
[ 73 ] Zob. np. J. Keown, op. cit., s. 161. Por. M. A. Somerville, Euthanasia by Confusion , The University of New South Wales 1997, vol. 20, no. 3, s. 550 i n.
[ 74 ] M. Szeroczyńska, op. cit., s. 201 i n.; M. Zielińska-Fazan, Dobra śmierć – miłosierdzie czy przestępstwo , Prawo i Życie 2001, nr 1, s. 28-29.
[ 75 ] Por. G. van der Wal, R. J. M. Dillmann, Euthanasia in the Netherlands , [w:] Euthanasia in the Netherlands , 4th Edition, December 1995, Utrecht 1995, s. 9-10. Przed 1985 r. lekarze nie informowali o aktach eutanazji, ale wydawali certyfikaty o naturalnej śmierci.
[ 76 ] Ibidem, s. 9. Były to następujące warunki: dobrowolne i wyraźne żądanie pacjenta, pełna informacja od lekarza, nie dające się znieść cierpienie i stan nie dający żadnych nadziei na wyzdrowienie, brak innych zaakceptowanych alternatyw, konsultacja z innym lekarzem. Por. Submission of the Select Committee of the House of Lords on Medical Ethics, The Linacre Center for the Health Care Ethics, June 1993, [w:] Euthanasia… , op. cit., ed. by L. Gormally, London 1994, s. 160.
[ 77 ] M. Zielińska-Fazan, op. cit; G. van der Wal, R. J. M. Dillmann, op. cit., s. 9.
[ 78 ] T. Pietrzykowski, op. cit., s. 208; G. van der Wal, R. J. M. Dillmann, op. cit.
[ 79 ] Zob. koncepcję K. Pałeckiego, O zjawisku dylutacji mocy obowiązującej prawa , [w:] Prawo i ład społeczny. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Annie Turskiej, Warszawa 2000, s. 30-37.
[ 80 ] Zob. K. Poklewski-Koziełł, Holenderska ustawa o eutanazji na tle kontrowersji wokół jej przedmiotu , Państwo i Prawo 2002, z. 1, s. 32-44; T. Pietrzykowski, op. cit., s. 208-209.
[ 81 ] K. Poklewski-Koziełł, Holenderska ustawa… , op. cit.
[ 82 ] Zob. szeroko na ten temat: tenże, Belgijska ustawa o eutanazji i projekt takiej ustawy w parlamencie Francji , Prokuratura i Prawo 2002, nr 7-8, s. 102-109.
[ 83 ] T. Pietrzykowski, op. cit., s. 211.
[ 84 ] M. Zielińska-Fazań, op. cit. Por. G. van der Wal, R. J. M. Dillmann, op. cit., s. 8-11. Autorzy holenderscy przytaczają badania van der Maasa, z których wynika, że w ponad 1000 przypadków medycznych decyzji o skróceniu życia rocznie (tj. 0,8% wszystkich przypadków śmierci), poprzez aplikację odpowiedniego środka, aż w 59 % spraw nie było wyraźnego wyraźnego żądania (explicit request ) eutanazji przez pacjenta, a uwzględniano tylko ogólne życzenia pacjenta (patient’s wish ).

« Eutanazja   (Publikacja: 09-02-2009 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Dawid Bunikowski
Ur. 1980 r. Doktorant w zakresie nauk prawnych (Katedra Teorii Prawa i Państwa, UMK Toruń). Wyróżniony szeregiem nagród i stypendiów (Prezesa Rady Ministrów; Wydziału Prawa; władz lokalnych i edukacyjnych). Podinspektor w Zespole Radców Prawnych w Starostwie Powiatowym w Starogardzie Gdańskim (2005 r.), a także pracownik Biura Powiatowego Rzecznika Konsumentów (tamże). Członek zarządu Fundacji „Pomagamy Zdrowiu” w Starogardzie Gdańskim – Sekretarz Fundacji (2005). Zainteresowania: prawo, filozofia, sztuka, literatura, kultura, poezja, sport, football, ekonomia, psychologia. Zaangażowany w działalność i aktywność kulturalną (poetyka, dramat, dziennikarstwo), bierze czynny udział w akcjach organizacji pozarządowych i budowaniu lokalnego i obywatelskiego społeczeństwa.

 Liczba tekstów na portalu: 16  Pokaż inne teksty autora
 Poprzedni tekst autora: Prawo hegemona w Polsce piłsudczykowskiej po 1935
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 6344 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365